REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie

Emilia Panufnik
autorka licznych publikacji z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, prawa budowlanego i nieruchomości
Rozdzielność majątkowa./ Fot. Fotolia
Rozdzielność majątkowa./ Fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

W rozdzielności majątkowej nie ma majątku wspólnego. Występują jedynie dwa odrębne majątki małżonków. Podział mienia małżonków może nastąpić w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego i, wyjątkowo, przez sąd.
rozwiń >

Istnieją dwa rodzaje rozdzielności:

  1. umowna
  2. przymusowa

Praktyczny przewodnik po zmianach w VAT. Sprawdź!

REKLAMA

REKLAMA

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki (PDF)

Rozdzielność majątkowa umowna

1.    Rozdzielność majątkowa (zwykła)

Małżonkowie mogą na mocy umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Każdy z małżonków oprócz majątku nabytego po zawarciu umowy, zachowuje również majątek nabyty przed zawarciem umowy. Majątek nabyty przed zawarciem umowy należy do majątku osobistego małżonka.

Do zawarcia intercyzy wymaga się:

REKLAMA

  1. aktu małżeństwa (jeśli strony są już małżeństwem),
  2. pełnej zdolności do czynności prawnych obu stron,
  3. zgodności stron co do ustanawianego rodzaju ustroju majątkowego.

Dla zawarcia umownej rozdzielności majątkowej nie jest konieczne jej uzasadnienie.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zobacz również: Kiedy potrzebna intercyza?

Zmiana i rozwiązanie umowy

Umowę majątkową małżeńską można zmienić albo rozwiązać. Gdy rozwiązanie następuje w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Pełnomocnik

Co istotne, intercyzę można zawrzeć przez pełnomocnika. Niezbędne jest zastosowanie w tym celu formy aktu notarialnego. Pełnomocnictwo powinno dokładnie określać postanowienia umowy, która ma być zawarta oraz osobę, z którą ma być zawarta.

Odrębny majątek

Po podpisaniu intercyzy każdy z małżonków samodzielnie i swobodnie pomnaża swój majątek oraz nim zarządza. Małżonek nie ma prawa sprzeciwiać się rozporządzeniom w stosunku do składników majątku odrębnego dokonywanym przez drugiego z małżonków. Nie ma także obowiązku informowania drugiego małżonka o stanie majątku, ani zaciągniętych zobowiązaniach.

To dobre rozwiązanie, gdy żona i mąż pracują zawodowo i mają porównywalne zarobki. W innym przypadku jedna strona zawsze będzie poszkodowana. Jeśli w konsekwencji tradycyjnego podziału ról żona nie pracuje zawodowo, wzbogacać będzie się jedynie mąż. Co stanie się dla niej szczególnie dotkliwe po ustaniu małżeństwa.

Brak majątku wspólnego

W rozdzielności majątkowej nie ma majątku wspólnego. Występują jedynie dwa odrębne majątki małżonków. Nie oznacza to, że małżonkowie nie mogą wspólnie nabywać praw na zasadzie współwłasności. Jest to możliwe i w takich sytuacjach stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności ułamkowej.

Polecamy: E - wydanie Dziennika Gazety Prawnej

Przed lub w trakcie trwania małżeństwa

Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona przed zawarciem małżeństwa oraz w trakcie jego trwania. Jeśli rozdzielność powstaje w trakcie trwania małżeństwa, majątek wspólny przekształca się we współwłasność ułamkową. Natomiast udziały małżonków w majątku wspólnym zostają zaliczone na rzecz ich majątków osobistych.

Zadaj pytanie na FORUM

Umowa nie działa wstecz

Umowna rozdzielność ustawowa nie działa wstecz. Obowiązuje od chwili jej zawarcia albo od późniejszego terminu oznaczonego w umowie. Rozdzielność nie jest zatem skuteczna co do wierzytelności powstałych przed zawarciem umowy. Natomiast w stosunku do wierzytelności powstałych po jej zawarciu jest skuteczna tylko wtedy, gdy wierzyciel wiedział o jej zawarciu i rodzaju umowy.

Zgodnie z uchwałą Sadu Najwyższego nie stanowi przeszkody do nadania tytułowi egzekucyjnemu, wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, klauzuli wykonalności także przeciwko jej małżonkowi, z ograniczeniem jednak jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową (art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego) okoliczność, że po powstaniu wierzytelności małżonkowie umownie wyłączyli wspólność ustawową. Otrzymanie przez wierzyciela wiadomości o zawarciu umowy majątkowej i jej rodzaju umożliwia małżonkom skuteczne powoływanie się względem wierzyciela na wyłączenie tą umową wspólności ustawowej (art. 47 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wtedy, gdy otrzymał on taką wiadomość przed powstaniem wierzytelności (Uchwała SN z dnia 3 kwietnia 1980 r., sygn. III CZP 13/80).

Skuteczność umowy wobec osób trzecich

Małżonek może powoływać się względem osób trzecich na umowę tylko wtedy, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Jeśli osoby trzecie o tym nie wiedziały, przyjmuje się, że obowiązuje je stan ustawowego ustroju małżeńskiego (wspólność ustawowa).

2.    Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Art. 512 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Kiedy warto ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków? Jeśli jedna osoba z małżonków przestała pracować zawodowo, a zajęła się domem i dziećmi, natomiast druga z nich pracuje i chce ustanowienia rozdzielności. Model ten w trakcie trwania małżeństwa nie różni się niczym od zwykłej rozdzielności. Dopiero z ustaniem małżeństwa osoba, której dorobek byłby niższy może żądać wyrównania dorobków.

Polecamy serwis: Małżeństwo


Dorobek

Co jest dorobkiem? Wzrost wartości majątku po zawarciu umowy majątkowej.

Redakcja poleca: Rozwód - opieka nad dziećmi, podział majątku

Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobków pomija się:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej;
  2. nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  3. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  4. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  5. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy.

Przy obliczaniu dorobków pomija się także przedmioty nabyte w zamian za przedmioty wyliczone powyżej.

Natomiast należy doliczyć wartość:

  1. darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na rzecz wspólnych zstępnych małżonków oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osób;
  2. usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka;
  3. nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.

Dorobek obliczany jest według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

Zobacz również: Kiedy zawrzeć umowę rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków?

Żądanie wyrównania dorobków

W przypadku ustania rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek będzie niższy od dorobku drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa.

Zgodnie z powyższym przesłankami skutecznego żądania są:

  1. ustanie rozdzielności majątkowej
  2. różnica w dorobkach małżonków (dorobek żądającego jest mniejszy).

Żądanie ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od chwili ustania rozdzielności.

Wyrównanie dorobków następuje w dwóch trybach: sądowy (w razie braku porozumienia stron) i umowny.

Żądanie zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków

Każdy z małżonków z ważnych powodów może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków. Strony mogą się porozumieć co do sposobu lub wysokości wyrównania. W razie braku zgody rozstrzyga w tej kwestii sąd.

Wyrównanie dorobków po śmierci jednego z małżonków

Wyrównanie dorobku następuje także po śmierci jednego z małżonków. Dochodzi do wyrównania dorobków między spadkobiercami zmarłego i małżonkiem pozostałym przy życiu. W tej sytuacji możliwość wystąpienia spadkobierców z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków została ograniczona do trzech sytuacji:

  1. spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa;
  2. spadkodawca wytoczył powództwo o rozwód;
  3. spadkodawca wystąpił o orzeczenie separacji.

Polecamy: Przestępstwa podatkowe. Nowe kary i procedury

Rozdzielność majątkowa przymusowa

1.    Ustanowienie rozdzielności majątkowej na mocy orzeczenia sądu (przymusowy ustrój majątkowy)

Art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego reguluje tzw. przymusowy ustrój majątkowy. Każdy z małżonków może wystąpić do sądu z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej, ale tylko z ważnych powodów.

Ważne powody

Czym są ważne powody? Przyjęło się, że ważne powody to sytuacja, która wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków, zwykle także dobra rodziny.

Prokurator

Uprawnienie do żądania ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej małżonków przysługuje także prokuratorowi. Nie ma on jednak pozycji samodzielnej. Może wytoczyć powództwo jedynie na rzecz jednego z małżonków (art. 55-56 Kodeksu postępowania cywilnego).

Wierzyciel jednego z małżonków

Co istotne, z żądaniem może wystąpić również wierzyciel jednego z małżonków. Musi on jednak uprawdopodobnić, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Powstanie rozdzielności

Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku. Wyjątkowo, można ustanowić rozdzielność z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Dotyczy to szczególnie sytuacji życia małżonków w rozłączeniu.

Możliwość zawarcia umowy majątkowej

Pomimo sadowego ustanowienia rozdzielności małżeńskiej, można zawrzeć małżeńską umowę majątkową. W przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela jednego z małżonków umowę majątkową małżeńską można zawrzeć po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

2.    Ustanowienie rozdzielności majątkowej z mocy prawa (przymusowy ustrój majątkowy)

Oprócz intercyzy i orzeczenia sądu, ustawa przewiduje ustanowienie rozdzielności z mocy prawa. Przesłankami powstania rozdzielności jest:

  1. ubezwłasnowolnienie (częściowe i całkowite) jednego z małżonków,
  2. ogłoszenie upadłości jednego z małżonków lub
  3. orzeczenie separacji.

Powstanie rozdzielności

Rozdzielność majątkowa z mocy prawa powstaje z dniem uprawomocnienia się decyzji sądu.

Powstanie ustawowego ustroju majątkowego

Jeśli ubezwłasnowolnienie zostanie uchylone, postępowanie upadłościowe uchylone, umorzone lub ukończone, a separacja zniesiona, powstanie między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. W przypadku separacji występuje możliwość utrzymania rozdzielności majątkowej na zgodny wniosek małżonków. Gdy małżonkowie zgłoszą zgodny wniosek, sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Zobacz również serwis: Podział majątku

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012, poz. 788);

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (ostatnia zmiana: Dz.U. z 2012 r., poz. 908).

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Mobbing w praktyce – czy intencje albo zamiar sprawcy mają znaczenie?

Czy aby doszło do wystąpienia mobbingu sprawca musi mieć na celu nękanie pracownika? Gdy w zakładzie pracy dochodzi do niepożądanych zachowań, wiele osób jest zaskoczonych. Sprawcy często nie mają bowiem złych intencji. Ale czy to ma znaczenie?

Czy policjant może dorabiać do pensji? Działalność zarobkowa funkcjonariuszy budzi wątpliwości

Pracownicy mają swobodę w podejmowaniu decyzji dotyczących swojej aktywności zawodowej, a oprócz pracy na etacie w jednym miejscu mogą podjąć zatrudnienie również w innym. Jednak czy prawo do takiej swobody mają również funkcjonariusze Policji? Ten temat ten budzi kontrowersje.

Średnie ceny nawozów sztucznych dla potrzeb wsparcia finansowego. Minister rolnictwa zmienił sposób ich wyliczania

Minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski zdecydował o ponownej analizie cen referencyjnych nawozów mineralnych po uwagach rolników i organizacji rolniczych. W jej wyniku MRiRW zmienia sposób wyliczania tych cen. Podstawą tych obliczeń są dane, które doradcy rolniczy zebrali bezpośrednio w punktach sprzedaży nawozów - podało Ministerstwo w komunikacie z 12 listopada 2026 r.

Tyle zarabia Donald Tusk. Ile wynosi pensja premiera?

Przy wyliczaniu wynagrodzenia premiera kluczowe znaczenie ma kwota bazowa ustalana na konkretny rok, dodatek funkcyjny oraz dodatek za wysługę lat. Podajemy minimalną i maksymalną wysokość pensji Prezesa Rady Ministrów. Ile obecnie zarabia Donald Tusk?

REKLAMA

Resort szykuje reformę prawa o broni. W grze nowe obowiązki dla posiadaczy

Przepisy dotyczące dostępu do broni mogą czekać zmiany. Jak poinformował wiceminister Wiesław Leśniakiewicz, MSWiA chce przeanalizować obowiązującą ustawę i rozważa m.in. obowiązkowe badania oraz rejestrację broni czarnoprochowej.

Jutro piątek trzynastego (13 XI 2026 r). Następny dopiero w sierpniu 2028 r.

Istnieje popularna teoria wiążąca piątek trzynastego z wydarzeniami z 13 października 1307 r. Tego dnia, z rozkazu króla Francji Filipa IV Pięknego, rozpoczęły się masowe aresztowania templariuszy. Nie ma dowodów historycznych, że właśnie od tego wydarzenia wywodzi się współczesny przesąd. Zwłaszcza, że przekonanie o szczególnie pechowym charakterze połączenia piątku i trzynastki upowszechniło się stosunkowo późno, przede wszystkim w XIX i XX wieku.

Rachunki niewidzialne dla komornika? Czy egzekucja z tych kont jest możliwa w 2026 i 2027 r.

Konto w Revolucie, , Dipocket lub Paysera bywa postrzegane jako sposób na ochronę pieniędzy przed egzekucją komorniczą. To jednak niebezpieczne uproszczenie. Jak informuje blog mamdlugi.pl, znaczenie ma między innymi to, czy rachunek ma polski, czy litewski numer IBAN. Różnią się bowiem drogi ustalania rachunku i prowadzenia egzekucji. Żaden z tych wariantów nie daje jednak gwarancji, że środki pozostaną poza zasięgiem wierzyciela.

Tyle zarabia Karol Nawrocki. Ile wynosi pensja prezydenta?

Przy wyliczaniu pensji Prezydenta Polski ważna jest kwota bazowa ustalana na konkretny rok, dodatek funkcyjny oraz dodatek za wysługę lat. Podajemy minimalną i maksymalną wysokość wynagrodzenia Prezydenta PR. Ile obecnie zarabia z tego tytułu Karol Nawrocki?

REKLAMA

Zezwolenie na podróż do państw Unii Europejskiej. Polska wprowadzi system ETIAS

Rząd przyjął projekt ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w europejskim systemie informacji o podróży oraz zezwoleń na podróż (ETIAS). Służby będą mogły sprawdzić przed przyjazdem, czy podróż osób spoza UE, które nie potrzebują wizy, nie wiąże się z zagrożeniem dla bezpieczeństwa, nielegalną migracją lub ryzykiem epidemicznym.

Obywatelski projekt zmiany przepisów prawa łowieckiego – co dalej?

Ponad 200 tys. pełnoletnich obywateli poparło zmiany przepisów związanych z polowaniami, pozwoleniami na broń wydawanych do tych celów, nadzorem nad działalnością Polskiego Związku Łowieckiego. Odbyły się konsultacje społeczne projektu. Jakie będą dalsze działania?

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA