Kategorie

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie

Emilia Panufnik
Rozdzielność majątkowa./ Fot. Fotolia
W rozdzielności majątkowej nie ma majątku wspólnego. Występują jedynie dwa odrębne majątki małżonków. Podział mienia małżonków może nastąpić w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego i, wyjątkowo, przez sąd.

Istnieją dwa rodzaje rozdzielności:

  1. umowna
  2. przymusowa

Praktyczny przewodnik po zmianach w VAT. Sprawdź!

Polecamy: Darowizny, testamenty, spadki (PDF)

Rozdzielność majątkowa umowna

1.    Rozdzielność majątkowa (zwykła)

Małżonkowie mogą na mocy umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Każdy z małżonków oprócz majątku nabytego po zawarciu umowy, zachowuje również majątek nabyty przed zawarciem umowy. Majątek nabyty przed zawarciem umowy należy do majątku osobistego małżonka.

Do zawarcia intercyzy wymaga się:

  1. aktu małżeństwa (jeśli strony są już małżeństwem),
  2. pełnej zdolności do czynności prawnych obu stron,
  3. zgodności stron co do ustanawianego rodzaju ustroju majątkowego.

Dla zawarcia umownej rozdzielności majątkowej nie jest konieczne jej uzasadnienie.

Zobacz również: Kiedy potrzebna intercyza?

Zmiana i rozwiązanie umowy

Umowę majątkową małżeńską można zmienić albo rozwiązać. Gdy rozwiązanie następuje w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Pełnomocnik

Co istotne, intercyzę można zawrzeć przez pełnomocnika. Niezbędne jest zastosowanie w tym celu formy aktu notarialnego. Pełnomocnictwo powinno dokładnie określać postanowienia umowy, która ma być zawarta oraz osobę, z którą ma być zawarta.

Odrębny majątek

Reklama

Po podpisaniu intercyzy każdy z małżonków samodzielnie i swobodnie pomnaża swój majątek oraz nim zarządza. Małżonek nie ma prawa sprzeciwiać się rozporządzeniom w stosunku do składników majątku odrębnego dokonywanym przez drugiego z małżonków. Nie ma także obowiązku informowania drugiego małżonka o stanie majątku, ani zaciągniętych zobowiązaniach.

To dobre rozwiązanie, gdy żona i mąż pracują zawodowo i mają porównywalne zarobki. W innym przypadku jedna strona zawsze będzie poszkodowana. Jeśli w konsekwencji tradycyjnego podziału ról żona nie pracuje zawodowo, wzbogacać będzie się jedynie mąż. Co stanie się dla niej szczególnie dotkliwe po ustaniu małżeństwa.

Brak majątku wspólnego

W rozdzielności majątkowej nie ma majątku wspólnego. Występują jedynie dwa odrębne majątki małżonków. Nie oznacza to, że małżonkowie nie mogą wspólnie nabywać praw na zasadzie współwłasności. Jest to możliwe i w takich sytuacjach stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o współwłasności ułamkowej.

Polecamy: E - wydanie Dziennika Gazety Prawnej

Przed lub w trakcie trwania małżeństwa

Rozdzielność majątkowa może być ustanowiona przed zawarciem małżeństwa oraz w trakcie jego trwania. Jeśli rozdzielność powstaje w trakcie trwania małżeństwa, majątek wspólny przekształca się we współwłasność ułamkową. Natomiast udziały małżonków w majątku wspólnym zostają zaliczone na rzecz ich majątków osobistych.

Zadaj pytanie na FORUM

Umowa nie działa wstecz

Reklama

Umowna rozdzielność ustawowa nie działa wstecz. Obowiązuje od chwili jej zawarcia albo od późniejszego terminu oznaczonego w umowie. Rozdzielność nie jest zatem skuteczna co do wierzytelności powstałych przed zawarciem umowy. Natomiast w stosunku do wierzytelności powstałych po jej zawarciu jest skuteczna tylko wtedy, gdy wierzyciel wiedział o jej zawarciu i rodzaju umowy.

Zgodnie z uchwałą Sadu Najwyższego nie stanowi przeszkody do nadania tytułowi egzekucyjnemu, wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim, klauzuli wykonalności także przeciwko jej małżonkowi, z ograniczeniem jednak jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową (art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego) okoliczność, że po powstaniu wierzytelności małżonkowie umownie wyłączyli wspólność ustawową. Otrzymanie przez wierzyciela wiadomości o zawarciu umowy majątkowej i jej rodzaju umożliwia małżonkom skuteczne powoływanie się względem wierzyciela na wyłączenie tą umową wspólności ustawowej (art. 47 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) wtedy, gdy otrzymał on taką wiadomość przed powstaniem wierzytelności (Uchwała SN z dnia 3 kwietnia 1980 r., sygn. III CZP 13/80).

Skuteczność umowy wobec osób trzecich

Małżonek może powoływać się względem osób trzecich na umowę tylko wtedy, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Jeśli osoby trzecie o tym nie wiedziały, przyjmuje się, że obowiązuje je stan ustawowego ustroju małżeńskiego (wspólność ustawowa).

2.    Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Art. 512 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Kiedy warto ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków? Jeśli jedna osoba z małżonków przestała pracować zawodowo, a zajęła się domem i dziećmi, natomiast druga z nich pracuje i chce ustanowienia rozdzielności. Model ten w trakcie trwania małżeństwa nie różni się niczym od zwykłej rozdzielności. Dopiero z ustaniem małżeństwa osoba, której dorobek byłby niższy może żądać wyrównania dorobków.

Polecamy serwis: Małżeństwo


Dorobek

Co jest dorobkiem? Wzrost wartości majątku po zawarciu umowy majątkowej.

Redakcja poleca: Rozwód - opieka nad dziećmi, podział majątku

Jeżeli umowa majątkowa nie stanowi inaczej, przy obliczaniu dorobków pomija się:

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej;
  2. nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  3. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  4. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  5. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy.

Przy obliczaniu dorobków pomija się także przedmioty nabyte w zamian za przedmioty wyliczone powyżej.

Natomiast należy doliczyć wartość:

  1. darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na rzecz wspólnych zstępnych małżonków oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osób;
  2. usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka;
  3. nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.

Dorobek obliczany jest według stanu majątku z chwili ustania rozdzielności majątkowej i według cen z chwili rozliczenia.

Zobacz również: Kiedy zawrzeć umowę rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków?

Żądanie wyrównania dorobków

W przypadku ustania rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek będzie niższy od dorobku drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa.

Zgodnie z powyższym przesłankami skutecznego żądania są:

  1. ustanie rozdzielności majątkowej
  2. różnica w dorobkach małżonków (dorobek żądającego jest mniejszy).

Żądanie ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od chwili ustania rozdzielności.

Wyrównanie dorobków następuje w dwóch trybach: sądowy (w razie braku porozumienia stron) i umowny.

Żądanie zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków

Każdy z małżonków z ważnych powodów może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków. Strony mogą się porozumieć co do sposobu lub wysokości wyrównania. W razie braku zgody rozstrzyga w tej kwestii sąd.

Wyrównanie dorobków po śmierci jednego z małżonków

Wyrównanie dorobku następuje także po śmierci jednego z małżonków. Dochodzi do wyrównania dorobków między spadkobiercami zmarłego i małżonkiem pozostałym przy życiu. W tej sytuacji możliwość wystąpienia spadkobierców z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków została ograniczona do trzech sytuacji:

  1. spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa;
  2. spadkodawca wytoczył powództwo o rozwód;
  3. spadkodawca wystąpił o orzeczenie separacji.

Polecamy: Przestępstwa podatkowe. Nowe kary i procedury

Rozdzielność majątkowa przymusowa

1.    Ustanowienie rozdzielności majątkowej na mocy orzeczenia sądu (przymusowy ustrój majątkowy)

Art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego reguluje tzw. przymusowy ustrój majątkowy. Każdy z małżonków może wystąpić do sądu z żądaniem ustanowienia rozdzielności majątkowej, ale tylko z ważnych powodów.

Ważne powody

Czym są ważne powody? Przyjęło się, że ważne powody to sytuacja, która wywołuje stan pociągający za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków, zwykle także dobra rodziny.

Prokurator

Uprawnienie do żądania ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej małżonków przysługuje także prokuratorowi. Nie ma on jednak pozycji samodzielnej. Może wytoczyć powództwo jedynie na rzecz jednego z małżonków (art. 55-56 Kodeksu postępowania cywilnego).

Wierzyciel jednego z małżonków

Co istotne, z żądaniem może wystąpić również wierzyciel jednego z małżonków. Musi on jednak uprawdopodobnić, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Powstanie rozdzielności

Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku. Wyjątkowo, można ustanowić rozdzielność z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Dotyczy to szczególnie sytuacji życia małżonków w rozłączeniu.

Możliwość zawarcia umowy majątkowej

Pomimo sadowego ustanowienia rozdzielności małżeńskiej, można zawrzeć małżeńską umowę majątkową. W przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej na żądanie wierzyciela jednego z małżonków umowę majątkową małżeńską można zawrzeć po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności.

2.    Ustanowienie rozdzielności majątkowej z mocy prawa (przymusowy ustrój majątkowy)

Oprócz intercyzy i orzeczenia sądu, ustawa przewiduje ustanowienie rozdzielności z mocy prawa. Przesłankami powstania rozdzielności jest:

  1. ubezwłasnowolnienie (częściowe i całkowite) jednego z małżonków,
  2. ogłoszenie upadłości jednego z małżonków lub
  3. orzeczenie separacji.

Powstanie rozdzielności

Rozdzielność majątkowa z mocy prawa powstaje z dniem uprawomocnienia się decyzji sądu.

Powstanie ustawowego ustroju majątkowego

Jeśli ubezwłasnowolnienie zostanie uchylone, postępowanie upadłościowe uchylone, umorzone lub ukończone, a separacja zniesiona, powstanie między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. W przypadku separacji występuje możliwość utrzymania rozdzielności majątkowej na zgodny wniosek małżonków. Gdy małżonkowie zgłoszą zgodny wniosek, sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Zobacz również serwis: Podział majątku

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012, poz. 788);

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (ostatnia zmiana: Dz.U. z 2012 r., poz. 908).

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    24 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kwarantanna dla osób przybywających spoza strefy Schengen - zmiany

    Zmienią się zasady 10-dniowej kwarantanny dla przyjeżdżających do Polski spoza strefy Schengen. Od kiedy?

    Rodzina wielodzietna – ile dzieci?

    Ile dzieci liczy rodzina wielodzietna? W jakich przepisach można znaleźć definicje i formy wsparcia rodzin wielodzietnych?

    Rosną długi Polaków wobec wymiaru sprawiedliwości

    Z danych BIG InfoMonitor wynika, iż długi wobec wymiaru sprawiedliwości najczęściej dotyczą grzywien i kosztów sądowych.

    Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym

    Przedawnienie, wyzysk, odpowiedzialność najemców - zmiany w Kodeksie cywilnym. 22 czerwca 2021 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, przedłożony przez ministra sprawiedliwości. Celem tej nowelizacji jest usprawnienie i doprecyzowanie przepisów Kodeku cywilnego dotyczących przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia oraz wymagania aktu notarialnego w przypadku gruntów rolnych, mających wchodzić w skład rolniczej spółdzielni produkcyjnej. Zmiany dotyczyć będą także przepisów zawiązanych z instytucją wyzysku oraz odpowiedzialnością pełnoletnich dzieci najemców za zobowiązania rodziców wynikające z tytułu umowy najmu.

    Wniosek o "Dobry start" - pomoc w wybranych placówkach

    Wniosek o "Dobry start" od 1 lipca 2021 r. będzie można złożyć tylko elektronicznie. Rodzice otrzymają pomoc w niektórych placówkach ZUS, KRUS i Poczty Polskiej.

    Ojciec na macierzyńskim to wciąż rzadkość [AUDIO]

    Przepisy dopuszczają, by część okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego przejmowali mężczyźni. Okazuje się, że ojcowie niechętnie korzystają z tej możliwości.

    Uznanie ojcostwa przed porodem w 2021 r.

    Uznanie ojcostwa przed porodem wywołuje ważne skutki dla rodziców i dziecka. Jakie zasady obowiązują w 2021 r.?

    Prawa autorskie - odpowiedzialność operatorów platform internetowych

    Prawa autorskie. W obecnym stanie prawa UE operatorzy platform internetowych, co do zasady, sami nie dokonują publicznego udostępniania treści chronionych prawem autorskim, bezprawnie zamieszczanych na tych platformach przez ich użytkowników. Niemniej jednak owi operatorzy dokonują tej czynności z naruszeniem prawa autorskiego, jeżeli przyczyniają się – w inny sposób niż samo udostępnienie tych platform – do publicznego udostępniania takich treści. Tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 22 czerwca 2021 r. w sprawach połączonych C-682/18, YouTube i C-683/18, Cyando.

    Nowelizacja procedur karnych w okresie pandemii

    22 czerwca 2021 r. weszła w życie nowelizacja dotycząca procedur karnych w okresie pandemii. Zmiany dotyczą m.in. liczebności składów orzekających.

    Spis powszechny 2021- wywiady bezpośrednie od 23 czerwca

    Wywiady bezpośrednie w spisie powszechnym rachmistrzowie rozpoczną 23 czerwca 2021 r. Jak można sprawdzić tożsamość rachmistrza?

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r.

    Podróże po Europie w wakacje 2021 r. rodzą wiele pytań m.in. o testy czy świadectwa szczepień. Jakie są aktualne zasady w poszczególnych krajach?

    Uznanie ojcostwa w 2021 r. – jak i kiedy?

    Zasady dotyczące uznania ojcostwa w 2021 r. nie zmieniły się. Na czym polega uznanie ojcostwa i jak tego dokonać?

    Kto ponosi odpowiedzialność za wypadek na basenie?

    Czy i od kogo można żądać odszkodowania za wypadek na basenie? Kwestię odpowiedzialności należy wywodzić z Kodeksu cywilnego.

    26.07.2021 wojewodowie ogłoszą termin kwalifikacji wojskowej

    26.07.2021 ogłoszony zostanie termin drugiej w tym roku kwalifikacji wojskowej. Kwalifikacja potrwa do 19.11.2021 i przeprowadzona zostanie przez powiatowe komisje lekarskie. Za powołanie tych komisji odpowiedzialni są wojewodowie.

    Upadłość konsumencka - koszty

    Upadłość konsumencka wiąże się z kilkoma kosztami, które dłużnik zobowiązany jest pokryć. Jak przygotować się do złożenia wniosku?

    RDOŚ powoła nowe strefy ochronne

    Nowe strefy ochronne dla rzadkich gatunków ptaków. Leśnicy z Nadleśnictwa Połczyn (RDLP w Szczecinku) znaleźli aż trzy nowe stanowiska ptaków chronionych, które wymagają ustalenia stref ochrony. Dwa gniazda są zajęte przez bociana czarnego (Ciconia nigra), a jedno przez orlika krzykliwego (Clanga pomarina).

    Delegowanie funkcjonariuszy SW do ośrodka w Gostyninie

    20.06.2021 weszła w życie ustawa mająca zapewnić środki na stworzenie tymczasowej placówki dla pacjentów ośrodka w Gostyninie, w którym przebywają najgroźniejsi przestępcy już po odbyciu kary. Przepisy pozwolą też na czasowe delegowanie tam funkcjonariuszy Służby Więziennej.

    Loty przeciwpożarowe i gaśnicze 2021 r.

    W 2021 r. zmieniły się przepisy ustawy – Prawo lotnicze. Umożliwiono Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydanie – na wniosek zainteresowanego podmiotu – zezwolenia na wykonywanie zarobkowych operacji specjalistycznych wysokiego ryzyka statkami powietrznymi pozostającymi pod nadzorem krajowym, a także na wykonywanie zarobkowych operacji polegających na wykonywaniu lotów przeciwpożarowych i gaśniczych.

    500 plus – czerwiec 2021 r.

    Dla świadczeń „500 plus” czerwiec 2021 r. jest ważnym miesiącem. O jakim terminie warto pamiętać?

    Zmiany w zawiadamianiu wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej od 29.06.2021

    Od 29.06.2021 obowiązywać będą nowe wzory zawiadomień wojskowych komendantów uzupełnień o osobach podlegających obowiązkowi czynnej służby wojskowej oraz wydawania przez pracodawców, szkoły i inne jednostki organizacyjne zaświadczeń w sprawach powszechnego obowiązku obrony.

    Nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej w Służbie Więziennej od 29.06.2021

    29.06.2021 r. w Służbie Więziennej obowiązywać będzie nowy formularz skierowania do komisji lekarskiej. Skierowane dotyczy kandydata, funkcjonariusza, funkcjonariusza zwolnionego, emeryta oraz rencisty.

    Czy Policja nie będzie musiała już badać stanu trzeźwości pracownika?

    Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowało przepisy, które umożliwią pracodawcom - pod pewnymi warunkami - wprowadzenie prewencyjnego badania pracowników na obecność alkoholu lub podobnie działających środków, a także zasady jego przeprowadzania.

    30.06.2021 r. upływa termin na dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego do Centralnego Rejestru Podmiotów Akcyzowych

    Od 1 lipca 2021 r. podmioty, które nie zostały zarejestrowane w CRPA nie będą mogły prowadzić działalności gospodarczej w zakresie wyrobów akcyzowych. Z kolei podmioty zużywające wyroby akcyzowe nieprowadzące działalności gospodarczej i niebędące osobami fizycznymi (takie jak jednostki samorządu terytorialnego, wojsko, policja, straż graniczna) nie będą mogły nabywać zwolnionych od akcyzy - ze względu na ich przeznaczenie - paliw lotniczych, paliw żeglugowych i gazu LPG.

    NIK o resocjalizacji więźniów poprzez aktywizację zawodową

    Nastąpił wzrost aktywności pracowniczej i społecznej więźniów oraz zwiększenie ich zdolności do zatrudnienia. Przyczynił się do tego specjalny program szkoleń, które w ramach resocjalizacji prowadziła Służba Więzienna. Choć praca osadzonych po zakończonych szkoleniach była istotą projektu, to jednak jego założenia nie gwarantowały utrwalania zdobytych umiejętności. W konsekwencji większość uczestników projektu wykonywało nieodpłatne prace porządkowe i pomocnicze na rzecz zakładów karnych. W wielu przypadkach prace te pozostawały bez związku z tematem ukończonego szkolenia a wykonywane były przez krótkie okresy. Ograniczało to skuteczność wejścia na rynek pracy po opuszczeniu jednostki penitencjarnej.

    Podsumowanie operacji Labour Exploitation Empact Action Days 2021

    Od 31 maja do 6 czerwca 2021r. polska Policja uczestniczyła w międzynarodowej operacji Labour Exploitation Empact Action Days 2021 mającej na celu zwalczanie handlu ludźmi wykorzystywanymi do pracy przymusowej. Wydział dw. z Handlem Ludźmi Biura Kryminalnego Komendy Głównej Policji, jako krajowy koordynator platformy EMPACT THB, koordynował działania podjęte przez wszystkie Komendy Wojewódzkie Policji i Komendę Stołeczną Policji. W operacji wzięli udział również funkcjonariusze Straży Granicznej, pracownicy Okręgowych Inspekcji Pracy oraz Sanepidu. Całość działań koordynowana była przez Europol.