Ewakuacja ludności i ochrona mienia w Polsce. Potrzebne są te przepisy: czy jest się czego obawiać? [PROJEKT ROZPORZĄDZENIA]

• Ochrona ludności i mienia w sytuacjach nadzwyczajnych: podstawa prawna
• Na czym polega ewakuacja?
• Sprawna i bezpieczna ewakuacji osób z obszarów zagrożonych
• Kiedy przepisy wchodzą w życie?

Nie ma się czego obawiać, na chwilę obecną nie ma ewakuacji w Polsce, ale jeżeli się to wydarzy wszyscy musimy wiedzieć jak działać. Stąd też potrzebne są specjalne przepisy wykonawcze, które określają działanie w sytuacjach nadzwyczajnych, w przypadku wojny czy klęsk żywiołowych. Ostatnio opublikowano projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego sposobu realizacji działań w zakresie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia (numer projektu: RD167). Podstawowym celem wydania tego aktu prawnego jest zapewnienie bezpieczeństwa ludności w Polsce oraz ochrona mienia, w szczególności dóbr kultury, których przecież w Polsce nie mało, przed ewentualnymi zagrożeniami wynikającymi z działań zbrojnych lub klęsk żywiołowych.

Ochrona ludności i mienia w sytuacjach nadzwyczajnych: podstawa prawna

Podstawą prawną do wydania rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego sposobu realizacji działań w zakresie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia jest realizacja upoważnienia wynikającego z art. 123 ustawy z 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1907). Ustawa ta wskazuje na takie aspekty jak:

• zadania ochrony ludności i obrony cywilnej;
• organy i podmioty realizujące zadania ochrony ludności i obrony cywilnej;
• zasady planowania ochrony ludności i obrony cywilnej;
• zasady funkcjonowania systemów wykrywania zagrożeń oraz powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach;
• zasady użytkowania i ewidencjonowania oraz warunki techniczne obiektów zbiorowej ochrony;
• zasady funkcjonowania i organizację obrony cywilnej oraz sposób powoływania personelu do obrony cywilnej;
• finansowanie ochrony ludności i obrony cywilnej.

Z art. 123 ww. ustawy wynika, że Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób realizacji działań w zakresie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia, mając na uwadze zapewnienie sprawnego wykonywania a zadań przez organy obrony cywilnej oraz bezpieczeństwa ludności, z uwzględnieniem osób z niepełnosprawnościami.

Rozporządzenie stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 123 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. poz. 1907). Rozporządzenie określa sposób realizacji działań w zakresie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia.

Na czym polega ewakuacja?

Jak określono w projekcie rozporządzenia w zakresie ewakuacji ludności prowadzone są działania obejmujące:

1. weryfikację planu ewakuacji w zależności od rodzaju zagrożenia i przyjętych kierunków ewakuacji;
2. alarmowanie personelu i zespołów ewakuacyjnych przeznaczonych do organizowania i prowadzenia ewakuacji ludności według ustalonej kolejności;
3. informowanie ludności o zarządzonej ewakuacji, miejscach koncentracji i rodzajach transportu oraz kierunkach przemieszczania;
4. kierowanie ewakuacją ludności, z uwzględnieniem zadań sztabu i zespołów wspomagających procesy planowania, organizowania, koordynowania i nadzoru jej przebiegu;
5. prowadzenie ewidencji ludności i mienia przewidzianego do ewakuacji w odniesieniu do przygotowanego transportu oraz środków do przemieszczania ludności w ramach organizowanej samoewakuacji;
6. przyjęcie i ewidencję ewakuowanej ludności w wyznaczonych miejscach czasowego pobytu, w których będą zapewnione warunki konieczne do przetrwania ludności do czasu objęcia jej inną formą pomocy;
7. zapewnienie bezpiecznego powrotu do miejsc zamieszkania.

Sprawna i bezpieczna ewakuacji osób z obszarów zagrożonych

Nauczeni ostatnimi doświadczeniami podczas powodzi we wrześniu 2024 r. wiemy jak istotna jest sprawna i bezpieczna ewakuacja osób z obszarów zagrożonych. Jak podaje projektodawca w uzasadnieniu do niniejszego rozporządzenia: rozporządzenie przewiduje współdziałanie organów obrony cywilnej różnych szczebli podziału administracyjnego w celu zapewnienia sprawnej i bezpiecznej ewakuacji osób z obszarów zagrożonych. Przepisy dotyczą:

• bieżącej wymiany informacji dotyczącą m. in. możliwości przyjęcia osób ewakuowanych oraz dostępnych zasobów do wykorzystania w procesie ewakuacji
• działań ewakuacyjnych dla organów i podmiotów obrony cywilnej wskazuje grupy osób, które będą wymagały pomocy w największym zakresie, zakładając że pozostała część będzie zdolna w większym stopniu do samoewakuacji.
• do zadań organów obrony cywilnej na obszarach objętych ewakuacją, będzie także należało zabezpieczenie dóbr kultury. Dobra kultury traktowane jako mienie o szczególnym znaczeniu dla społeczeństwa i narodu będą przez ich opiekunów prawnych zabezpieczane i przygotowywane do transportu. Rolą organów obrony cywilnej będzie zapewnienie wsparcia w transporcie najcenniejszych dóbr kultury oraz zdeponowanie ich w odpowiednio zabezpieczony sposób w miejscu przechowania.

Kiedy przepisy wchodzą w życie?

Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to I kwartał 2025 r.