1 sierpnia już nie tylko świętem państwowym, ale również dniem ustawowo wolnym od pracy? Do Sejmu wpłynęła petycja obywatelska

• Święto państwowe – czym jest i czy jest to dzień wolny od pracy?
• Czy 1 sierpnia (tj. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego) będzie dniem ustawowo wolnym od pracy?
• Sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postulatu ustanowienia 1 sierpnia (tj. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego) dniem ustawowo wolnym od pracy
• Jest odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na dezyderat sejmowej Komisji do Spraw Petycji w sprawie postulatu ustanowienia 1 sierpnia (tj. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego) dniem ustawowo wolnym od pracy
• 1 sierpnia (tj. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego) nowym dniem ustawowo wolnym od pracy? Teraz czas na decyzję sejmowej Komisji do Spraw Petycji
• Czy 1 sierpnia 2026 r. (tj. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego) będzie wolny od pracy?

Święto państwowe – czym jest i czy jest to dzień wolny od pracy?

W aktualnym stanie prawnym – brak jest definicji legalnej „święta państwowego” (lub używanego zamiennie – „święta narodowego”). Jedynym aktem prawnym, który powołuje się na pojęcie „święta państwowego” jest ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, która w jej art. 7 ust. 1 stanowi o obowiązku podnoszenia flagi państwowej Rzeczpospolitej Polskiej z okazji świąt państwowych, na budynkach lub przed budynkami stanowiącymi siedziby urzędowe albo miejsce obrad Sejmu, Senatu, prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, Rady Ministrów oraz prezesa Rady Ministrów, organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz organów administracji rządowej i innych organów państwowych oraz jednostek organizacyjnych, a także organów jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostek organizacyjnych.

Święto państwowe – zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN – stanowi „święto ustanowione przez władze państwowe”, zaś pojęciem święta narodowego określa się „święto upamiętniające wydarzenia ważne dla jakiegoś narodu”. Z analizy Międzynarodowego Instytutu Społeczeństwa Obywatelskiego wynika, że w prawodawstwie – pojęcia te stosowane są równolegle bądź zamiennie – „Brakuje klucza, nie ma reguły określającej, które święta należy nazywać państwowymi, a które narodowymi i jakie niesie to za sobą konsekwencje (np. protokolarne czy organizacyjne). I tak np. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego jest nazwany w ustawie świętem państwowym, a już Narodowy Dzień Pamięci Poznańskiego Czerwca 1956 - nie, a przy tym, mimo użycia terminu „narodowy”, przyjęty został tylko uchwałą Sejmu.”¹

Święta państwowe i święta narodowe są zatem ustanawiane zarówno aktami prawnymi rangi ustawowej, jak i uchwałami Sejmu. Wśród świąt państwowych ustanowionych w drodze ustawy, można wymienić m.in.:

• 2 maja – Dzień Flagi Rzeczpospolitej Polskiej (ustanowiony ustawą z dnia 20.02.2004 r. o zmianie ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej),
• 1 sierpnia – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego (ustanowiony ustawą z dnia 9.10.2009 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego),
• 15 sierpnia – Święto Wojska Polskiego (ustanowione ustawą z dnia 30.07.1992 r. o ustanowieniu Święta Wojska Polskiego i utrzymane ustawą z dnia 11.03.2022 r. o obronie Ojczyzny),
• 14 października – Dzień Edukacji Narodowej (ustanowiony ustawą z dnia 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela) czy
• 16 października – Dzień Papieża Jana Pawła II (ustanowiony ustawą z dnia 27.07.2005 r. o ustanowieniu 16 października Dniem Papieża Jana Pawła II).

Wśród świąt państwowych ustanowionych w drodze uchwały Sejmu natomiast:

• 27 września – Dzień Podziemnego Państwa Polskiego (ustanowiony uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11.09.1998 r. w sprawie ustanowienia Dnia Polskiego Państwa Podziemnego) czy
• 4 października – Dzień Zwierząt (ustanowiony uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27.10.2006 r. w sprawie ustanowienia Dnia Zwierząt).

Jak wynika z powyższych, jedynie przykładowych dat – ustanowienie święta państwowego nie oznacza wcale, że jest to jednocześnie dzień wolny od pracy. Wprowadzenie dnia wolnego od pracy musiałoby bowiem nastąpić w drodze zmiany ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Przykład święta państwowego, które stanowi jednocześnie dzień wolny od pracy, jest Święto Wojska Polskiego, które przypada na dzień 15 sierpnia. 15 sierpnia jest jednak dniem wolnym od pracy nie z okazji Święta Wojska Polskiego, a przypadającego również w tym dniu – Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Czy 1 sierpnia (tj. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego) będzie dniem ustawowo wolnym od pracy?

1 sierpnia (bo o nim mowa) od 2010 r. (za sprawą ustawy z dnia 9 października 2009 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego) jest świętem państwowym. Został nim ustanowiony z inicjatywy prezydenta Lecha Kaczyńskiego „w hołdzie bohaterom Powstania Warszawskiego – tym, którzy w obronie bytu państwowego, z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie Stolicy, dążyli do odtworzenia instytucji niepodległego Państwa Polskiego, sprzeciwili się okupacji niemieckiej i widmu sowieckiej niewoli zagrażającej następnym pokoleniom Polaków”. W aktualnym stanie prawnym – nie jest on jednak dniem ustawowo wolnym od pracy (zgodnie z ustawą z dnia 18.01.1951 r. o dniach wolnych od pracy). Zmiana powyższego stanu rzeczy – stała się przedmiotem petycji (nr BKSP-155-X-342/24), która została złożona do Sejmu w dniu 14 listopada 2024 r. przez Stowarzyszenie Lepszy Sulejówek.

W ocenie petytorów – nadanie dniu 1 sierpnia statusu dnia ustawowo wolnego od pracy w Polsce, przysłuży się refleksji wśród Polaków nad realiami Powstania Warszawskiego, które – choć, z militarnego punktu widzenia, zakończyło się klęską dla Polski, bowiem nie udało się trwale wyzwolić stolicy spod okupacji, to jednak – „stanowiło wielki zryw niepodległościowy, który powinien stanowić wzór dla współczesnego młodego pokolenia, jak należy zabiegać za wszelką cenę o nasz kraj w najtrudniejszych sytuacjach i nie poddawać się w przypadku niepowodzeń”. Jak dalej argumentuje Stowarzyszenie – ustanowienie rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego dniem wolnym od pracy – „będzie kształcić współczesne młode pokolenie do stanowienia w przyszłości elity intelektualnej naszego kraju, świadomej swojej tożsamości narodowej, a także pozwoli znacznie większej rzeszy obywateli niż dotychczas, na branie udziału w patriotycznych obchodach z okazji tej niezwykle ważnej w historii Polski dacie, które odbywają się w bardzo wielu miejscach w Polsce”.

W opinii prawnej dotyczącej powyższej petycji (nr BEOS-WP-23/25) – sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji zwróciło uwagę, iż w przeszłości – Komisja do Spraw Petycji rozpatrywała już tożsame postulaty (co do ustanowienia dnia 1 sierpnia dniem ustawowo wolnym od pracy) i podejmowała decyzję o nieuwzględnieniu żądań będących przedmiotem takich petycji. Nie ulega jednak wątpliwości, iż ewentualne rozszerzenie katalogu dni wolnych od pracy leży w gestii ustawodawcy i pozostaje do jego oceny. Niniejsza petycja stała się przedmiotem obrad sejmowej Komisji do Spraw Petycji w dniu 2 kwietnia 2025 r. Poseł Marcin Józefaciuk – sprawozdawca, który referował przedmiot petycji, zwrócił uwagę, iż – 15 sierpnia, który jest już dniem ustawowo wolnym od pracy, stanowi święto kościelne (dzień ten jest, co prawda, również Świętem Wojska Polskiego, ale jako dzień ustawowo wolny od pracy ustanowiony został z powodu przypadającego w tym dniu święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny), dlatego też – warto by zastanowić się nad ustanowieniem dniem wolnym od pracy również 1 sierpnia, który – byłby świętem świeckim, upamiętniającym rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Na skutek powyższych argumentów – sejmowa Komisja do Spraw Petycji zdecydowała się (tym razem) nie odrzucać petycji i skierować w tej sprawie dezyderat do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – celem poznania oficjalnego stanowiska resortu co do ustanowienia 1 sierpnia dniem ustawowo wolnym od pracy.

Sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie postulatu ustanowienia 1 sierpnia (tj. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego) dniem ustawowo wolnym od pracy

W dniu 8 października 2025 r., po zapoznaniu się treścią petycji Stowarzyszenia Lepszy Sulejówek w sprawie ustanowienia rocznicy wybuchu powstania warszawskiego dniem ustawowo wolnym od pracy – sejmowa Komisja do Spraw Petycji, zdecydowała się na skierowanie w tej sprawie dezyderatu do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W ww. wystąpieniu, posłowie będący członkami komisji, zwrócili się do resortu pracy o przedstawienie stanowiska Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej względem propozycji ustanowienia 1 sierpnia (tj. Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego) – dniem ustawowo wolnym o pracy. Jak podkreśliła sejmowa Komisja do Spraw Petycji – „Uznając wyjątkowe znaczenie dla Rzeczypospolitej Polskiej wydarzenia, jakim było Powstanie Warszawskie, Komisja prosi o wskazanie, czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozważano podjęcie prac legislacyjnych w celu nowelizacji ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy poprzez dodanie tam święta, o którym mowa w petycji.”

Jest odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na dezyderat sejmowej Komisji do Spraw Petycji w sprawie postulatu ustanowienia 1 sierpnia (tj. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego) dniem ustawowo wolnym od pracy

Jednocześnie – ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, w ww. odpowiedzi na wystąpienie sejmowej komisji podkreśliła, że – analizując omawianą tematykę, trzeba każdorazowo mieć na względzie, że dzień wolny od pracy może z jednej strony wywoływać konsekwencje dla niektórych sektorów gospodarki (np. przemysłu przetwórczego), z drugiej zaś może być źródłem ewentualnych dodatkowych przychodów (np. w branży turystycznej i rekreacyjnej). Dodatkowo – w opinii ministry – nawet jeżeli Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego, nie zostałby ustanowiony dniem ustawowo wolnym od pracy – nie istnieje szansa, by wydarzenie to (jakim jest Powstanie Warszawskie) utraciło na zbiorowej pamięci i czci. „Z dumą trzeba stwierdzić, że w wolnej Polsce każda kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego, będąca obecnie zarazem Narodowym Dniem Pamięci Powstania Warszawskiego jest powszechnie i licznie obchodzona przez władze państwowe jak i obywateli (zarówno w dużych ośrodkach miejskich, tych mniejszych jak i na terenach wiejskich).” – podkreśliła Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

1 sierpnia (tj. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego) nowym dniem ustawowo wolnym od pracy? Teraz czas na decyzję sejmowej Komisji do Spraw Petycji

Zgodnie z harmonogramem prac sejmowej Komisji do Spraw Petycji – odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na dezyderat komisji w sprawie ustanowienia rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego (tj. 1 sierpnia) dniem ustawowo wolnym od pracy – zostanie rozpatrzona przez komisję podczas posiedzenia zaplanowanego na dzień 27 maja 2026 r. Posłowie, będący członkami ww. komisji, podejmą wówczas decyzję, czy zdecydują się na wystąpienie z inicjatywą ustawodawczą w sprawie ustanowienia dnia 1 sierpnia (który jest już świętem państwowym – Narodowym Dniem Pamięci Powstania Warszawskiego) dniem ustawowo wolnym od pracy, zgodnie z żądaniem petycji Stowarzyszenia Lepszy Sulejówek, z dnia 14 listopada 2024 r.

Czy 1 sierpnia 2026 r. (tj. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego) będzie wolny od pracy?

Odpowiadając na pytanie, czy 1 sierpnia 2026 r. (tj. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego) będzie dniem ustawowo wolnym od pracy – należy rozpatrzyć to pod dwoma względami:

1. Jaka będzie decyzja sejmowej Komisji do Spraw Petycji w kwestii żądania, będącego przedmiotem petycji Stowarzyszenia Lepszy Sulejówek, z dnia 14 listopada 2024 r./jak zostanie rozpatrzona odpowiedź na dezyderat wystosowany w tej sprawie do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przez ww. komisję. Jeżeli nawet sejmowa Komisja do Spraw Petycji, zdecydowałaby się na podjęcie inicjatywy ustawodawczej w sprawie ustanowienia 1 sierpnia dniem ustawowo wolnym od pracy (choć na ten moment nie wiemy czy to nastąpi) – do ewentualnego wejścia przepisów w życie, byłaby jeszcze długa droga przez cały proces legislacyjny, podczas której „wszystko” może się wydarzyć.
2. Jeżeli ostatecznie 1 sierpnia (tj. Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego) zostałby ustanowiony przez ustawodawcę nowym dniem ustawowo wolnym od pracy i przepisy w tym zakresie weszłyby w życie przed 1 sierpnia 2026 r. (co jest, tak naprawdę, mało prawdopodobne) – należałoby dodatkowo mieć na względzie, że w 2026 r. – 1 sierpnia wypada w sobotę. Zgodnie z art. 130 par. 2 kodeksu pracy – Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Powyższe oznacza, że pracownikom zatrudnionym w ramach stosunku pracy, dla których sobota jest dniem wolnym od pracy (tj. pracującym od poniedziałku do piątku) – w zamian za święto przypadające w sobotę – przysługuje jeden dzień wolny, do końca okresu rozliczeniowego (który zazwyczaj stanowi jeden miesiąc kalendarzowy). A zatem – osoby, dla których sobota jest dniem wolnym od pracy – jeżeli 1 sierpnia zostałby ustanowiony dniem ustawowo wolnym od pracy – za sobotę 1 sierpnia 2026 r., do końca sierpnia 2026 r. (jeżeli obowiązuje ich miesięczny okres rozliczeniowy) – mogłyby „odebrać” inny dzień wolny od pracy. Na ten moment jednak (tj. w aktualnie obowiązującym stanie prawnym) – 1 sierpnia pozostaje wyłącznie świętem państwowym, a za święto państwowe przypadające w sobotę – nie przysługuje dodatkowy dzień wolny od pracy.

¹ Międzynarodowy Instytut Społeczeństwa Obywatelskiego, „Święto państwowe czy narodowe?” 08.2018 r. (https://camiso.org.pl/publikacje/raporty/publikacja/article/rownouprawnienie-jestesmy-za-a-nawet-przeciw-1/article/swieto-panstwowe-czy-narodowe/)

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 296)
• Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 299)
• Ustawa z dnia 9 października 2009 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego (Dz.U. z 2009 r., nr 206, poz. 1588)