Równowaga płci (gender balance) w zarządach spółek - co najmniej 33% płci niedostatecznie reprezentowanej. Rząd przyjął projekt ustawy

• Kogo obejmą nowe przepisy
• Cel nowych przepisów: Zwiększenie udziału w zarządach spółek publicznych płci niedostatecznie reprezentowanej
• Jasne i neutralne procedury wyboru kandydatów
• Polityka równowagi płci
• Sprawozdawczość i transparentność
• Ochrona praw kandydatów
• Kary do 500 tys. zł
• Geneza i międzynarodowe przykłady inicjatywy „Women on Boards”
• Dyrektywa w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych (improving the gender balance among directors)
• Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Kogo obejmą nowe przepisy

Nowe przepisy obejmą jedynie duże spółki giełdowe, które zatrudniają co najmniej 250 pracowników i osiągają roczny obrót powyżej 50 mln euro lub mają całkowity bilans roczny przekraczający 43 mln euro. Mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa pozostaną poza zakresem nowej regulacji.

Cel nowych przepisów: Zwiększenie udziału w zarządach spółek publicznych płci niedostatecznie reprezentowanej

Duże spółki giełdowe będą musiały zapewnić, aby co najmniej jedna trzecia (33 proc.) stanowisk w zarządach i radach nadzorczych była zajmowana przez osoby z płci niedostatecznie reprezentowanej. Tym samym ustawa definiuje minimalny poziom reprezentacji, który ma być konsekwentnie realizowany.

Jasne i neutralne procedury wyboru kandydatów

Spółki będą zobowiązane stosować jasne i neutralne kryteria wyboru kandydatów. Jeśli dwóch lub więcej kandydatów ma porównywalne kwalifikacje, pierwszeństwo będzie przysługiwać osobie z płci niedostatecznie reprezentowanej, chyba że inne zasady dotyczące różnorodności i niemającego charakteru dyskryminacji prawa uzasadniają wybór kandydata płci przeciwnej.

Polityka równowagi płci

Walne zgromadzenie akcjonariuszy będzie musiało podjąć uchwałę o przyjęciu polityki równowagi płci. Dokument ten będzie określał zasady działań i strategii w zakresie promowania zrównoważonej reprezentacji kobiet i mężczyzn oraz wspierania rozwoju zawodowego członków organów spółki.

Sprawozdawczość i transparentność

Zarządy spółek będą zobowiązane do corocznego sporządzania i publikowania raportów dotyczących udziału kobiet i mężczyzn w zarządzie oraz radzie nadzorczej. Raporty mają zawierać także informacje o środkach podejmowanych w celu utrzymania i zwiększania równowagi płci.

Ochrona praw kandydatów

Kandydaci, którzy uznają, że podczas procesu rekrutacji naruszono wymogi dotyczące polityki równowagi płci, będą mogli dochodzić swoich praw przed sądem. Ustawa przewiduje możliwość ubiegania się o odszkodowanie w przypadku naruszeń.

Kary do 500 tys. zł

W ustawie przewidziano mechanizmy nadzoru nad przestrzeganiem przepisów oraz możliwość nakładania kar finansowych – do 500 000 zł – w przypadku niewywiązywania się z obowiązków dotyczących polityki równowagi płci. Organy nadzoru będą mogły wydawać zalecenia mające na celu zaprzestanie naruszania przepisów.

Geneza i międzynarodowe przykłady inicjatywy „Women on Boards”

Inicjatywa „Women on Boards” powstała jako odpowiedź na społeczne i gospodarcze wyzwania związane z niskim udziałem kobiet w zarządach i radach nadzorczych firm na całym świecie. Przez wiele lat kobiety były znacząco niedoreprezentowane na najwyższych stanowiskach zarządczych i decyzyjnych, mimo rosnącej liczby wykształconych oraz kompetentnych kobiet na rynku pracy.

Badania wykazały, że brak różnorodności płciowej w zarządach ogranicza potencjał firm i społeczeństw. Liczne analizy naukowe i ekonomiczne potwierdziły, że obecność kobiet w zarządach oraz radach nadzorczych wpływa pozytywnie na funkcjonowanie firm, zwiększając innowacyjność, różnorodność pomysłów oraz poprawiając wyniki finansowe przedsiębiorstw.

W odpowiedzi na te wnioski rozpoczęto kampanie na rzecz zwiększenia udziału kobiet w kierownictwie. W wielu krajach, zwłaszcza w Unii Europejskiej, rządy zaczęły wprowadzać regulacje prawne oraz zalecenia promujące równość płci w biznesie. Inicjatywa „Women on Board” połączyła wysiłki organizacji pozarządowych, środowisk biznesowych oraz instytucji publicznych, dążąc do stworzenia bardziej zrównoważonego i sprawiedliwego rynku pracy.

Norwegia była pierwszym krajem na świecie, który wprowadził ustawowy obowiązek zapewnienia co najmniej 40% udziału kobiet w radach nadzorczych spółek publicznych. Ustawa została przyjęta w 2003 roku i stopniowo wdrażana do 2008 roku. To zaowocowało znacznym wzrostem liczby kobiet na wysokich stanowiskach w przedsiębiorstwach.

Dyrektywa w sprawie poprawy równowagi płci wśród dyrektorów spółek giełdowych (improving the gender balance among directors)

W 2022 roku UE przyjęła dyrektywę (UE 2022/2381) nakładającą na spółki giełdowe obowiązek wprowadzenia minimalnego 33% udziału kobiet w organach zarządczych. Polska właśnie zaczyna wdrażać tę dyrektywę w ramach przyjętego projektu ustawy.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Polska ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.