Jak zrekompensować pracownikowi pracę nadliczbową, jeżeli czas wolny został oddany tylko za część godzin nadliczbowych

Oddając pracownikowi 10 godzin wolnego w okresie rozliczeniowym zrekompensowali Państwo w peł­nym zakresie dodatek jedynie za 6 godzin pracy nadliczbowej (6 x 1,5 = 9). Zatem za pozostałe godziny nadliczbowe muszą Państwo wypłacić pracownikowi 50% lub 100% dodatku do wynagrodzenia, w zależ­ności od tego, które godziny nadliczbowe pozostały do zrekompensowania.

Pracę w godzinach nadliczbowych pracodawca jest zobowiązany zrekompensować pracownikowi czasem wolnym lub odpowiednim wynagrodzeniem. Udzielenie czasu wolnego zwalnia pracodawcę jedynie z obowiązku wypłaty pracownikowi 50% lub 100% dodatku za pracę w godzinach nadliczbo­wych (art. 151² § 3 Kodeksu pracy). Normalne wynagrodzenie z tytułu tej pracy nadal jest pracownikowi należne.

Udzielenie czasu wolnego może nastąpić na wniosek pracownika lub bez takiego wniosku. W przy­padku gdy pracownik występuje z wnioskiem o wolne za pracę nadliczbową pracodawca może mu (nie ma obowiązku) go udzielić w tym samym wymiarze godzin, co przepracowane przez pracownika godziny nadliczbowe (art. 151² § 1 Kodeksu pracy). W zależności od woli pracodawcy i pracownika wolne z tego tytułu może być pracownikowi udzielone albo w tym samym, albo w innym okresie rozliczeniowym.

Zobacz serwis: Czas pracy

Sytuacja zmienia się, gdy pracodawca sam (bez wniosku pracownika) decyduje o udzieleniu mu cza­su wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych. Wówczas pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownikowi wolnego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nad­liczbowych (za 1 godzinę nadliczbową 1,5 godziny wolnego), a ponadto musi to uczynić do końca tego samego okresu rozliczeniowego, w którym wystąpiły godziny nadliczbowe (art. 151² § 2 Kodeksu pracy). W przypadku gdy pracodawca nie zdąży z udzieleniem pracownikowi czasu wolnego za pracę nadliczbo­wą, za pozostałe niezrekompensowane godziny musi wypłacić pracownikowi stosowny dodatek. Może tego uniknąć, jeżeli pracownik złoży wniosek przed zakończeniem okresu rozliczeniowego o udzielenie mu za pozostałe godziny nadliczbowe czasu wolnego w kolejnym okresie rozliczeniowym.

Wniosek pracownika o udzielnie czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych powo­duje konieczność rekompensaty wyłącznie w proporcji 1 do 1, mimo że za część godzin nadliczbowych udzielono wolnego w proporcji 1 do 1,5.

Nie ma natomiast podstaw do przyjmowania, że pracodawca z własnej inicjatywy zrekompensuje pra­cownikowi pracę nadliczbową wyłącznie w proporcji 1 do 1, a za pozostałe należne pracownikowi 0,5 go­dziny wolnego wypłaci wynagrodzenie lub udzieli wolnego w późniejszym terminie.

W przedstawionej sytuacji, udzielając 10 godzin czasu wolnego zrekompensowali Państwo pracow­nikowi 6 godzin nadliczbowych i częściowo siódmą godzinę (6 x 1,5 godz. = 9 godz.). Jeżeli pracownik nie złoży wniosku o udzielenie czasu wolnego w kolejnym okresie rozliczeniowym, należy mu zapłacić dodatek za pozostałe 4 godziny nadliczbowe. Nie ma w tej sytuacji znaczenia, że 7. godzina nadliczbowa została pracownikowi częściowo zrekompensowana czasem wolnym w proporcji 1 do 1. Jeżeli natomiast pracownik złoży wniosek o udzielenie czasu wolnego za godziny nadliczbowe w kolejnym okresie rozli­czeniowym, to wówczas należy mu zrekompensować tylko 3 godziny nadliczbowe, zaliczając 4. godzinę do już rozliczonej oddaniem czasu wolnego. W przypadku bowiem wniosku pracownika należy mu oddać za 1 godzinę nadliczbową 1 godzinę czasu wolnego.

Zobacz serwis: Godziny nadliczbowe

Nierozliczenie w pełni przez pracodawcę godzin nadliczbowych z danego okresu rozliczeniowego w kolejnych okresach, gdy pracownik nie złoży wniosku o udzielenie czasu wolnego, powoduje naruszenie przepisów Kodeksu pracy, co jest zagrożone karą grzywny od 1 tys. zł do 30 tys. zł (art. 281 pkt 5 Kodek­su pracy).

Podstawa prawna:

• art. 151¹, art. 151², art. 281 pkt 5, art. 282 § 1 pkt 1 i pkt 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502; ost.zm. Dz.U. z 2014 r., poz. 1662