Czas pracy

Jak rozliczyć czas pracy pracownika w przypadku święta wypadającego w sobotę? Jakie są obowiązki pracodawcy i prawa pracownika z tym związane? Dlaczego święto w sobotę powoduje obniżenie wymiaru czasu pracy? Jak obliczyć wymiar czasu pracy w sierpniu i grudniu 2026 roku? Do kiedy należy wyznaczyć dzień wolny za święto w sobotę? Czy dzień wolny za święto można podzielić na godziny? Co jeżeli dzień wolny za święto w sobotę koliduje z terminem urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia lekarskiego? Co grozi pracodawcy za nieprawidłowe rozliczenie święta w sobotę? Na te i inne pytania odpowiada Karolina Woźniczka, starsza specjalistka ds. kadr i płac w Meritoros SA.

W praktyce najczęstszym wariantem pracowniczego czasu pracy jest pięciodniowy tydzień pracy z wolną sobotą i niedzielą. W takim wariancie pracownikom należy się dodatkowy dzień wolny od pracy tylko za święta wypadające w soboty. Z tego powodu (co do zasady) pracodawca nie ma obowiązku dawać pracownikom dodatkowego dnia wolnego od pracy za święta wypadające w niedziele. Ale ta zasada nie dotyczy tych wyjątkowych przypadków, w których praca jest świadczona w niedziele i święta zgodnie z art. 151(10) Kodeksu pracy. Bo w takich przypadkach pracodawca ma obowiązek zapewnić (wyznaczyć) pracownikom inny dzień wolny od pracy za święto wypadające w te dni. Warto wiedzieć, że w 2026 r. mamy następujące święta wypadające w sobotę: 15 sierpnia (Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny) oraz 26 grudnia (drugi dzień Bożego Narodzenia). Natomiast w 2026 r. mamy następujące święta wypadające w niedziele: 5 kwietnia (Wielkanoc), 3 maja (Święto Narodowe Trzeciego Maja), 24 maja (Zielone Świątki), czy 1 listopada (Wszystkich Świętych) 2026 roku.

Informacje dotyczące prac nad skróceniem czasu pracy nieco przycichły. Choć wiadomo, że program pilotażowy trwa, to jednak wprowadzenie tych korzystanych rozwiązań dla wszystkich pracowników wydaje się obecnie mniej prawdopodobne niż wcześniej. A z jakich elastycznych rozwiązań można korzystać już dziś?

Zadaniowy system czasu pracy stanowi jedno z najbardziej elastycznych rozwiązań organizacyjnych przewidzianych w polskim Kodeksie pracy. W odróżnieniu od innych systemów czasu pracy, w którym pracownik jest zobowiązany do przebywania w miejscu pracy w ściśle określonych godzinach, system zadaniowy pozwala na rozliczanie pracownika nie z przepracowanego czasu, lecz z wykonanych zadań. Daje to pracownikowi znaczną swobodę w planowaniu dnia pracy, a pracodawcy możliwość elastycznego zarządzania zasobami ludzkimi.

Zimą pytania o możliwe konsekwencje spóźnienia do pracy pojawiają się częściej niż w pozostałych momentach roku. Jednak przepisy w ogóle nie odnoszą się do tego zagadnienia. Jak więc postępować, gdy śnieg i mróz utrudniają dotarcie do pracy? Tak naprawdę przepisy nie są w tym wypadku odkrywcze, a zasady postępowania są intuicyjne.

Dyżur to specyficzny czas, w którym pracownik pozostaje w gotowości do pracy, ale niekoniecznie ją świadczy. Czy w związku z tym należy go za ten okres wynagrodzić? A może przysługują mu inne, szczególne uprawnienia?

Zgodnie z przepisami od 2025 roku 24 grudnia jest w Polsce dniem ustawowo wolnym od pracy. Wolna Wigilia przez wielu jest oceniana jako gest troski o pracowników, ukłon w stronę work-life balance i odpowiedź na realne potrzeby ludzi. W publicznej debacie jednak rzadko mówi się to tym, jak ta decyzja wpływa na liderów. Bo choć zespoły szybciej myślą o barszczu i choince, dla kadry zarządzającej święta to często jeden z najbardziej intensywnych i obciążających momentów w roku. To właśnie liderzy wykonują w tym czasie ogromną, niewidzialną pracę.

Jak prawidłowo obliczać wymiar czasu pracy obowiązujący konkretnego pracownika? Zazwyczaj nie ma z tym problemów, gdy pracownik pracuje w stałych dniach i godzinach. Jednak jak postępować, gdy ta układanka się komplikuje, a dzień wolny to nie zawsze dzień kalendarzowy?

Przepisy prawa pracy przewidują szereg rozwiązań, które pozwalają na zorganizowanie świadczenia pracy w sposób odpowiedni zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika. Należą do nich m.in. system skróconego tygodnia pracy i system pracy weekendowej. Co zrobić by skutecznie wdrożyć takie rozwiązania?

Zadaniowy system czasu pracy stwarza pole do nadużyć zarówno po stronie pracowników, jak i pracodawców. Co zrobić, aby uniknąć na tym tle nieporozumień? Należy przede wszystkim prawidłowo wywiązać się z obowiązków narzuconych przez ustawodawcę.

Nawet w zakładzie pracy, w którym praca jest wykonywania według stałego harmonogramu i w z góry określonych godzinach pracy, mogą zdarzyć się niespodziewane sytuacje. Jeśli pracownik musi dostosować się do takich nagłych zmian, przysługuje mu rekompensata.

W 2025 roku dwukrotnie przesunęliśmy już wskazówki zegarów. W związku ze zmianą czasu z letniego na zimowy jedni będą spali dłużej, a drudzy zarobili więcej. Jak należało rozliczyć czas pracy dla pracowników pracujących w nocy?

Czy pracownik ma obowiązek pracować w godzinach nadliczbowych? Odpowiedź na to pytanie zaskakuje wiele osób. Tymczasem przepisy są jasne i choć chronią pracownika jako słabszą stronę stosunku pracy, to dbają też o dobro zakładu pracy.

Listopad 2025 roku przyniesie wyjątkowo korzystny układ dni wolnych od pracy. Rząd zdecydował, że 10 listopada część Polaków dostanie dodatkowy dzień wolny, co pozwoli cieszyć się aż czterodniowym weekendem. Sprawdź, kogo obejmuje decyzja i jakie prawa gwarantuje Kodeks pracy.

Zmiana czasu letniego na zimowy w 2025 roku nastąpi (jak co roku) w ostatni weekend października – a dokładnie w nocy z soboty 25 października na niedzielę 26 października. Zmiana ta następuje w Polsce i całej Unii Europejskiej zmiana czasu z zimowego na letni. Wskazówki zegarów trzeba przesunąć z godz. 3.00 na 2.00 a zatem tej nocy będziemy spać (a niektórzy - pracować) całą godzinę dłużej. Zyskamy 60 minut snu i będziemy mieli więcej jaśniejszych poranków z naturalnym światłem dziennym (słonecznym) ale za to popołudniami szybciej będzie się robiło ciemno. Jaki ma wpływ październikowa zmiana czasu na wynagrodzenie za pracę?

Co z umowami zlecenia w 2026 roku? Od wielu miesięcy, a nawet lat mówi się o konieczności wprowadzenia w odniesieniu do nich zmian. I choć planowane regulacje zostały już kompleksowo omówione w przestrzeni publicznej, to w rzeczywistości jeszcze się nie zmieniły. To wprowadza dezorientację co do tego, jak postępować?