Różnica między listem gończym a listem żelaznym. Sprawdź w jakich sytuacjach mogą zostać wydane i jakie skutki prawne wywołują

• List gończy
• List żelazny

List gończy

List gończy silnie związany jest z poszukiwaniem oskarżonego. Zgodnie z art.  278 k.p.k., jeżeli miejsce pobytu oskarżonego lub osoby podejrzanej nie jest znane, zarządza się jego poszukiwanie. 

W myśl kolejnych przepisów Kodeksu postępowania karnego, jeżeli oskarżony, w stosunku, do którego wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, ukrywa się, sąd lub prokurator może wydać postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym (w przypadku, w którym postanowienie o tymczasowym aresztowaniu nie było wydane, można wydać je bez względu na to, czy nastąpiło przesłuchanie podejrzanego). 

W praktyce przed oficjalnym wydaniem listu gończego zarządza się wszczęcie poszukiwań podejrzanego (oskarżonego). Organy publiczne starają się ustalić adres oraz odszukać osobę poszukiwaną – dopiero, gdy te działania okażą się bezskuteczne zarządza się wydanie listu gończego.   

W razie ujęcia i zatrzymania osoby ściganej listem gończym należy niezwłocznie doprowadzić ją do sądu, który wydał postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, w celu rozstrzygnięcia przez sąd o utrzymaniu, zmianie lub uchyleniu tego środka, chyba że prokurator po przesłuchaniu zatrzymanego zmienił już środek zapobiegawczy lub uchylił tymczasowe aresztowanie.

W sytuacji, w której wobec osoby poszukiwanej wydanych jest więcej listów gończych wystarczające jest doprowadzenie do jednego z sądów, które wydały postanowienie o tymczasowym aresztowaniu. 

Treść listu gończego składa się z oznaczenia kilku elementów tj.:

1)        sądu lub prokuratora, który wydał postanowienie o poszukiwaniu listem gończym;

2)        dane o osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwanie, a przede wszystkim personalia, rysopis, znaki szczególne, miejsce zamieszkania i pracy, z dołączeniem w miarę możliwości fotografii poszukiwanego;

3)        informację o treści zarzutu postawionego oskarżonemu oraz o postanowieniu o jego tymczasowym aresztowaniu albo o zapadłym wyroku;

4)        wezwanie każdego, kto zna miejsce pobytu poszukiwanego, do zawiadomienia o tym najbliższej jednostki Policji, prokuratora lub sądu.

List żelazny

W odróżnieniu od listu gończego, list żelazny wydany zostaje na wniosek oskarżonego przebywającego za granicą, który chce odpowiadać z wolnej stopy. List żelazny umożliwia oskarżonemu (podejrzanemu) pozostawanie na wolności w zamian za to, że aż do prawomocnego zakończenia postępowania:

1)        będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym - także na wezwanie prokuratora;

2)        nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju;

3)        nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utrudniać postępowanie karne.

W razie nieusprawiedliwionego niestawienia się oskarżonego na wezwanie lub naruszenia innych warunków wymienionych w właściwy miejscowo sąd okręgowy (prokurator w postępowaniu przygotowawczym) orzeka o odwołaniu listu żelaznego.  Na postanowienie w przedmiocie odwołania listu żelaznego oskarżonemu przysługuje odwołanie. 

W zależności od etapu postępowania list żelazny wydaje właściwy miejscowo sąd okręgowy lub prokurator. Należy pamiętać, że wydając list żelazny sąd uchyla tymczasowe aresztowanie.