Psychiczna niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich

Prawodawca operuje w przytoczonym kanonie dwoma pojęciami, które należy przybliżyć, aby w pełni zrozumieć omawianą zasadę: „istotne obowiązki małżeńskie” oraz  „przyczyny natury psychicznej”.

Kodeks Prawa Kanonicznego jednakże nie podaje obowiązków małżeńskich, a także obszaru ani przyczyn psychicznych, które spowodowałby niezdolność do podjęcia i wypełnienia tych obowiązków. W praktyce kanoniści wskazują na obowiązki:

1. Służące realizacji dobra małżonków:

• Zachowanie małżeńskiej wierności;
• Pożycie małżeńskie na ludzki sposób;
• Zachowanie dozgonnego charakteru małżeństwa (nierozerwalności)
• Pielęgnowanie wspólnoty życia małżeńskiego;
• Świadczenie współmałżonkowi pomocy i wzajemna odpowiedzialność;
• Przyczyniania się do wspólnego dobra;
• Dążenie do wzajemnej doskonałości i świętości.

2. Związane z wydawaniem na świat potomstwa:

• Pożycie intymne małżonków zmierzające do zrodzenie i wychowania dzieci;
• Przyjęcie dzieci poczętych ze współmałżonkiem.

Zobacz również: Nie jestem ojcem dziecka - podstęp a "rozwód kościelny"

3. Obowiązki i prawa odnoszące się do wychowania potomstwa;

• Wychowanie ogólnoludzkie;
• Wychowanie fizyczne;
• Wychowanie religijne.¹

Jako przyczyny natury psychicznej powodujące nieważność zawarcia małżeństwa wskazuje się: zaburzenia osobowości, chroniczny alkoholizm, narkomania, anomalie seksualne (znajdują się one w sferze psychoseksualnej nupturienta i można tutaj wskazać: homoseksualizm, nimfomania, satyryzm, transseksualizm, sadyzm, fetyszyzm, narcyzm, ekshibicjonizm, masochizm, oglądactwo, zoofilia, saliormania, pedofilia, gerontofilia, nekrofilia), duży stopień niedojrzałości osobowościowej, uczuciowej i emocjonalnej, patologie osobowości, skrajny egoizm, niezdolność do relacji międzyosobowych, wielka awersja do drugiej płci, chroniczny alkoholizm, narkomania² .

Niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich musi być aktualna lub uprzednia czyli występująca w momencie wyrażania przez strony konsensusu małżeńskiego. Tytuł nieważności przedstawiony w kan. 1095 KPK  pochodzi  z prawa naturalnego.

Należy dodać, iż w ustaleniu przyczyn niezdolności nupturienta do podjęcia obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej ogromną rolę odgrywają biegli eksperci sądowi – psychologowie i psychiatrzy.

Zobacz również serwis: Rozwód kościelny

¹ Por. J. Gręźlikowski, Co po rozwodzie, Częstochowa 2005, Wydanie I, s. 186.

² W. Góralski, Nieważność małżeństwa z tytułu niezdolności psychicznej do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich, „Kościół i Prawo” , t. VI, Lublin 1984.