Ochrona praw sygnalistów – co stwierdziła kontrola NIK

• Kim są sygnaliści?
• Uchybienia związane z ochroną sygnalistów
• Nieprawidłowości związane z rozpoznawaniem skarg i wniosków

Kim są sygnaliści?

Przepisy dotyczące ochrony sygnalistów to nowe uregulowania w polskim porządku prawnym. Sygnalistą jest osoba, która zgłasza nieprawidłowości, naruszenia prawa lub jego nadużycia nie tylko w miejscu pracy, ale także instytucji publicznej lub organizacji. Z uwagi na możliwość działań odwetowych dane sygnalisty muszą być szczególnie chronione.

Uchybienia związane z ochroną sygnalistów

Jednostka kontrolowana w swoich procedurach wykluczyła możliwość przyjmowania anonimowych informacji o naruszeniach prawa. Mimo, że wewnętrzne uregulowania nakazywały ujmowanie w rejestrze każdego zgłoszenia, niezależnie od przebiegu postępowania wyjaśniającego – koordynator ds. zgłoszeń nie zarejestrował dwóch z nich pochodzących spoza Urzędu, błędnie przyjmując, że nie występował wymagany kontekst związany z pracą.

Zaobserwowano również zaniechania dotyczące udzielenia upoważnienia do przekazywania osobom zainteresowanym informacji na temat procedury zgłoszeń zewnętrznych osobom zainteresowanym. W tym zakresie nie został przeszkolony żaden z pracowników Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego. W ramach kontroli stwierdzono, że dokształceniu powinny podlegać osoby uprawnione m.in. do przyjmowania zgłoszeń.

Na stronie BIP Urzędu Wojewódzkiego znajdował się mocno ograniczony w stosunku do faktycznego przewidzianego w procedurze wewnętrznej katalog osób fizycznych, które mogą być uznane za sygnalistę. Powyższe informacje były niepełne i mogły wpłynąć na decyzję dotyczącą zgłoszenia osoby, która opierała się na tych niekompletnych danych.

Miał miejsce również przypadek nieuprawnionego przekazania zabezpieczonej dokumentacji a co za tym idzie możliwość uzyskania dostępu do informacji przez osobę nieuprawnioną i ujawnienie tożsamości sygnalisty. Nie dokonano kompleksowej realizacji zadań związanych z identyfikacją i oceną ryzyka w obszarze, którego dotyczyło zgłaszane naruszenie.

Dodatkowo Urząd Wojewódzki nie przekazywał mimo obowiązków wynikających z przepisów prawa informacji o dopuszczalności dokonywania zgłoszeń wewnętrznych oraz o prawach przysługujących osobom świadczącym na rzecz jednostki kontrolowanej usługi na innej podstawie niż stosunek pracy, wraz z rozpoczęciem negocjacji poprzedzających zawarcie umowy.

Nieprawidłowości związane z rozpoznawaniem skarg i wniosków

W postępowaniach skargowych kontrolerzy stwierdzili niedotrzymywania terminów rozpatrywania skarg wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a także przesyłania skarżącemu informacji o przekazaniu sprawy do właściwego organu. Niektóre naruszenia terminów miały charakter znaczny.