Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czym jest służebność osobista?

HILLS Legal & Tax Solutions S.A
Służebność osobista. /Fot. Fotolia
Służebność osobista. /Fot. Fotolia
Służebność osobista należy do zamkniętego katalogu ograniczonych praw rzeczowych. Służebność osobista różni się od służebności gruntowych przede wszystkim tym, że uprawnionym z tytułu służebności osobistej nie jest każdorazowy właściciel nieruchomości władnącej, lecz imiennie oznaczona osoba fizyczna − zadaniem i celem służebności osobistej jest zaspokojenie osobistych potrzeb uprawnionego.

Służebność osobista odpowiada treści służebności gruntowej, gdyż może polegać np. na prawie korzystania z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie − prawie przechodu, przejazdu, czerpania wody, etc. Jak wspomniałem wyżej, celem tej służebności jest zabezpieczenie osobistych potrzeb uprawnionego, nadto w przypadku służebności mieszkania także pośrednio jego domowników.

Podmiotem służebności osobistej może być tylko oznaczona osoba fizyczna, nie można ustanowić służebności osobistej na rzecz osoby prawnej. Podmiotem zobowiązanym z tytułu służebności jest natomiast każdorazowy właściciel nieruchomości obciążonej służebnością osobistą.

Najczęstszym sposobem ustanowienia służebności osobistej jest umowa stron. Umowa ta może być autonomiczna albo wynikać z innego stosunku prawnego np. umowy darowizny czy dożywocia, etc. Warto zaznaczyć, że dla skuteczności umowy, oświadczenie właściciela nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego (z dnia 14 września 1956 r., III CR 236/56) umowa powołująca do życia służebność, w przypadku gdy jest mało precyzyjna i nie wynika z niej, czy strony ukształtowały dany stosunek prawny jako służebność osobistą, czy jako służebność gruntową, niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania, że jest to służebność gruntowa. Rzeczywisty charakter ustanowionej służebności (gruntowa, osobista) powinien być określony na podstawie całokształtu okoliczności, zamierzonego celu ustanowienia służebności, zgodnie z regułami obowiązującymi przy wykładni oświadczeń woli.

Możliwe jest również ustanowienie służebności osobistej mocą orzeczenia sądu w poniższych przypadkach:

  1. ustanowienie służebności drogi koniecznej,
  2. zniesienie współwłasności,
  3. dział spadku,
  4. podział majątku wspólnego,
  5. żądanie uprawnionego z tytułu umowy przyrzeczonej.

Służebność osobistą można ustanowić także na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a mianowicie na rzecz właścicieli nieruchomości sąsiednich, jeżeli wskutek wywłaszczenia mogą wystąpić dla nich szkody lub niedogodności. Ustanowienie służebności następuje wówczas mocą decyzji administracyjnej. „Jednak ustanawianie służebności w postępowaniu wywłaszczeniowym ma służyć zabezpieczaniu interesów właścicieli lub użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, zatem mają zapobiec zmniejszeniu użyteczności tych nieruchomości a nie zaspokajaniu potrzeb osobistych oznaczonych osób fizycznych" (tak B. Burian (w:) E. Gniewek (red.), Komentarz, 2008, s. 467).

Wartym podkreślenia jest fakt, iż służebności osobistej (w tym służebności mieszkania) nie można nabyć w drodze zasiedzenia.

Służebność osobista w polskim porządku prawnym najczęściej ma postać służebności mieszkania, która uregulowana jest w art. 301 − 302 Kodeksu Cywilnego. Jest to najczęściej spotykana służebność osobista towarzysząca przede wszystkim umowie darowizny nieruchomości lub umowie przenoszącej własność gospodarstwa rolnego na następcę. Jej istota zależy od treści konkretnej umowy o ustanowienie służebności mieszkania, zazwyczaj jednak ukształtowana zostaje jako prawo do zamieszkiwania, a więc zajmowania oznaczonych pomieszczeń mieszkalnych do wypoczynku, snu, przyrządzania posiłków, zaspokajania innych potrzeb życiowych, etc. Ważne jest aby w umowie zakres służebności był określony precyzyjnie gdyż praktyka pokazuje, że brak takiego uregulowania często powoduje konflikty i to w najbliższej rodzinie.

Zobacz serwis: Nieruchomości

Zgodnie z przepisem art. 302 Kodeksu Cywilnego, mający służebność mieszkania może korzystać z pomieszczeń i urządzeń przeznaczonych do wspólnego użytku mieszkańców budynku, a odnosi się to do takich pomieszczeń jak: strych, pralnia, piwnica, komórka czy klatka schodowa, jeżeli tylko nie zostały one jednoznacznie przypisane do poszczególnych mieszkań w danym domu.

Należy wskazać, że jeżeli uprawniony z tytułu służebności osobistej (w tym służebności mieszkania) dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę. Przepis używa pojęcia uchybień w liczbie mnogiej, z czego można wnioskować, że pojedyncze uchybienie nie może stanowić podstawy zamiany służebności na rentę nawet wówczas, gdy jest poważne, a nawet rażące.

Na sam koniec rozważań należy jednoznacznie wskazać, iż instytucja służebności mieszkania jest zupełnie odrębną instytucją od „dożywocia” (umowy dożywocia) i nie należy utożsamiać tych instytucji ze sobą.

Autor: Marcin Zadrożny                

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Krajowy Plan Odbudowy. Ustawa o SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE
    KPO dla Polski. Czekamy na formalną akceptację kolegium unijnych komisarzy, to jest kwestia kilku, kilkunastu dni - powiedział rzecznik rządu Piotr Müller pytany o Krajowy Plan Odbudowy. Podkreślił, że projekt dotyczący likwidacji Izby Dyscyplinarnej SN wypełnia kamienie milowe uzgodnione z KE.
    Zmiany w Polskim Ładzie od lipca 2022 - wątpliwości konstytucyjne wobec ustawy
    Zmiany w Polskim Ładzie. Koalicja Obywatelska wstrzymała się w Sejmie od głosu w głosowaniu nad nowelą ustawy, która obniża dolną stawkę PIT z 17 na 12 procent, bo nie zostały przyjęte poprawki zgłoszone przez nasz klub - mówi poseł Jarosław Urbaniak. Jak ponadto ocenił, nowela ustawa może być sprzeczna z konstytucją.
    MS: sądy znacznie przyspieszyły
    Średni czas postępowań w 2022 r. skrócił się o prawie dwa miesiące - informuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Co wpływa na przyspieszenie pracy sądów?
    Dodatkowy termin na pierwsze przesłanie prądu z OZE do sieci [Sejm]
    Sejm uchwalił nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska z poprawką, która wydłuża do 16 lipca 2024 r. termin pierwszego wprowadzenia energii do sieci przez nowych wytwórców prądu z OZE.
    Frankowicze - SN uwzględnił skargi nadzwyczajne Prokuratora Generalnego
    Sąd Najwyższy uwzględnił 2 z 15 dotychczas skierowanych przez Prokuratora Generalnego skarg nadzwyczajnych w obronie frankowiczów i uchylił w całości zaskarżone nakazy zapłaty Sądu Okręgowego w Białymstoku oraz Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
    KE proponuje nowe przepisy chroniące dzieci przed wykorzystaniem seksualnym
    Komisja Europejska uważa, że obecny system oparty na dobrowolnym wykrywaniu i zgłaszaniu takich przypadków przez przedsiębiorstwa okazał się niewystarczający, aby zapewnić dzieciom dostateczną ochronę.
    Pandemia już nie chroni przed eksmisją - powrót eksmisji lokatorów
    Od kiedy obowiązuje zniesienie zakazu eksmisji? Co to oznacza dla właścicieli i lokatorów? Jakie są najczęstsze powody postępowania eksmisyjnego?
    Wadliwie zwołane zebranie wspólnoty mieszkaniowej. Czy uchwała jest ważna?
    Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że błędy w zakresie zwołania i przeprowadzenia zebrania wspólnoty mieszkaniowej są istotne, jeśli miały one wpływ na wynik głosowania oraz przyjęte uchwały. Osoba zainteresowana podważeniem uchwał powinna np. wykazać, że wadliwe zwołanie zebrania wspólnoty miało związek z wynikiem późniejszego głosowania. Trzeba pamiętać, że oprócz uchylenia uchwały na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali, możliwe jest też złożenie pozwu o stwierdzenie nieważności uchwały (z wykorzystaniem art. 189 kodeksu postępowania cywilnego).
    Makijaż permanentny lub tatuaż z odpowiednim tuszem - radzi GIS
    Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, iż wymagania dla tuszy do tatuażu i makijażu permanentnego zostały określone w rozporządzeniu Komisji Europejskiej.
    Kiedy 14. emerytura w 2022 r.?
    Kiedy zostanie wypłacona 14. emerytura w 2022 r.? Kto otrzyma świadczenie? Zasady dotyczące przyznawania czternastek emerytom i rencistom zawiera projekt wpisany do wykazu prac legislacyjnych rządu.
    Kiedy obywatel Ukrainy powinien zgłosić w ZUS wyjazd z Polski?
    Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o ważnych zasadach dotyczących obywateli Ukrainy, którzy otrzymają wsparcie w ramach programów 500+ i rodzinnego kapitału opiekuńczego.
    Taksa notarialna
    Taksa notarialna to opłata pieniężna, którą notariusz pobiera za dokonanie czynności notarialnej.
    Skala podatkowa
    Skala podatkowa w ogólnym znaczeniu, to rodzaj zapisanego w przepisach podatkowych wzoru matematycznego, który wskazuje sposób obliczenia podatku. Ze skalą podatkową w przepisach podatkowych mamy do czynienia z reguły wtedy, gdy różne stawki podatku dotyczą określonych przedziałów wartości podstawy opodatkowania (np. dochodu). Ze skalą podatkową nierozerwalnie wiąże się też pojęcie „progów podatkowych”, a także pojęcie "kwoty wolnej (od podatku)". W polskich przepisach podatkowych mamy skalę podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych (skala podatkowa PIT) oraz skale podatkowe w podatku od spadków i darowizn.
    Spadek po osobie żyjącej - czy to możliwe?
    Ministerstwo sprawiedliwości proponuje uchylenie jednego z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Czy u notariusza będzie można złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku po osobie żyjącej?
    Wcześniejsza spłata lub nadpłata kredytu hipotecznego - postępowania UOKiK
    Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowania wyjaśniające wobec 17 banków w sprawie spłat kredytów hipotecznych. Co sprawdza urząd?
    Konflikt z kontrolerami nie został całkiem zażegnany
    Wznowienie protestu kontrolerów ruchu lotniczego mogłoby uderzyć w całą branżę turystyczną. Do kiedy obowiązuje porozumienie? Co z lotami w wakacje?
    UE: embargo na ropę z Rosji. Trudne negocjacje, trwa szukanie kompromisu
    Od kilku dni UE bezskutecznie próbuje uzgodnić szósty pakiet sankcji wobec Rosji za inwazję na Ukrainę, który zakłada unijne embargo na rosyjską ropę. Część krajów UE jest krytyczna wobec tej propozycji. „To rozbijanie solidarności unijnej” – powiedział PAP unijny dyplomata. Przyjęcie sankcji wymaga jednomyślności państw Wspólnoty, tymczasem na razie na całkowite embargo na rosyjską ropę gotowych jest zgodzić się tylko około 20 krajów członkowskich
    Paszportowe problemy. MSWiA odpowiada RPO
    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji odniosło się do sygnalizowanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich trudności w uzyskaniu paszportów. Jakie rozwiązania zastosowały urzędy? Co z uruchomieniem Rejestru Dokumentów Paszportowych?
    Senacki projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego
    Senacki projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego dopuszcza w szczególnym przypadku wydłużenie terminu do wniesienia apelacji.
    Eksmisje w 2022 roku. Zakaz eksmisji zniesiony - brakuje lokali socjalnych i tymczasowych
    Zniesienie zakazu eksmisji oznacza powrót do rozwiązań funkcjonujących przed pandemią COVID-19. Jedyną różnicą będzie specyficzny status Ukraińców, którym użyczono mieszkań. W czasie pandemii utrzymał się spory niedobór mieszkań socjalnych i pomieszczeń tymczasowych, który teraz będzie spowalniał uwolnione eksmisje. Z powodu eksmisji w całym kraju na pomieszczenia tymczasowe i lokale socjalne czeka około 60 000 gospodarstw domowych.
    Podwyżka stóp procentowych NBP to szansa dla frankowiczów. Dlaczego?
    Wysokie stopy procentowe utrudniają zaciągnięcie kredytu i powodują wzrost rat. Zdecydowana większość kredytobiorców jest przejęta tym faktem. Paradoksalnie, jak się okazuje, jest grupa osób, która może na tym skorzystać - frankowicze. Jak to możliwe?
    Wakacje kredytowe w projekcie przepisów o pomocy kredytobiorcom
    Rozwiązania, które będą zawarte w projekcie przepisów o pomocy kredytobiorcom, to kwestia wakacji kredytowych, tak, aby przez cztery miesiące w roku można było przesunąć płatność raty kredytowej – powiedział rzecznik rządu Piotr Müller.
    Bon turystyczny - do kiedy?
    Do kiedy rodzice mogą wykorzystać bon turystyczny? Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o terminie i najważniejszych zasadach.
    Odwołanie stanu epidemii w Polsce – pojawił się projekt rozporządzenia
    Rozporządzenie w sprawie odwołania stanu pandemii w Polsce znosi przepisy wprowadzone ogłoszeniem pandemii. Od kiedy i co ulegnie zmianie?
    Las w słoiku - jak nie złamać prawa?
    Czy las w słoiku może wiązać się z zagrożeniem dla przyrody i konsekwencjami karnymi? Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska przypomina, że niektóre mchy i porosty są pod ochroną.