Czy każdy senior po 70-ce wjedzie bezkarnie swoim autem do Strefy Czystego Transportu w Warszawie? RPO ma wątpliwości

• RPO pyta, czy każdy kierowca po ukończeniu 70 lat może wjechać swoim samochodem do strefy czystego transportu w Warszawie
• Stanowisko Rzecznika ZDM w Warszawie
• Strefa Czystego Transportu (SCT) w Warszawie - zasady wjazdu pojazdów i zwolnienia (wyjątki)

RPO pyta, czy każdy kierowca po ukończeniu 70 lat może wjechać swoim samochodem do strefy czystego transportu w Warszawie

Na podstawie z pkt. 9 podpunkt 2 załącznika Nr 2 do uchwały Rady m. st. Warszawy z 7 grudnia 2023 r., zakaz wjazdu do strefy czystego transportu nie obejmuje samochodu będącego najpóźniej od 31 grudnia 2023 r. własnością lub współwłasnością osoby fizycznej, która w 2023 r. ukończyła 70. rok życia. 

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich, literalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że ze zakazu wyłączono tylko pojazdy osób, które urodziły się w 1953 r., bowiem tylko te osoby ukończyły w 2023 r. 70. rok życia. Przy takim rozumieniu osoby, które w 2023 r. miały ukończone 71 lat i więcej nie mogłyby korzystać z przywileju wjazdu do strefy. 

Ten przepis można też rozumieć tak, że słowo „ukończyły" rozumieć jako „miały ukończony", to z zakazu wjazdu do strefy byłyby wyłączone auta osób, których wiek w 2023 r. wynosił 70 lat i więcej. Ale taka wykładnia wyklucza z omawianego wyłączenia z zakazu wjazdu osoby, które ukończyły 70. rok życia w 2024 r. albo wiek ten ukończą w 2025 r. i w latach następnych, nie mogłyby korzystać z wyłączenia od zakazu wjazdu do strefy czystego transportu, bowiem w 2023 r. miały ukończone 69 lub mniej lat.

RPO argumentuje, że kryterium ukończonych w 2023 r. 70 i więcej lat życia, od którego spełnienia uzależnione jest niepodleganie zakazowi wjazdu do strefy, prowadzi do zróżnicowania sytuacji prawnej właścicieli aut. Strefa czystego transportu została ustanowiona na czas nieokreślony, co oznacza, że każdego roku pewna liczba właścicieli będzie kończyć 70. rok życia. Nie będą oni jednak zwolnieni z zakazu wjazdu do strefy, mimo, że w latach następujących po 2023 r. będą w wieku 70. i więcej lat.

W opinii RPO takie zróżnicowanie uprawnień seniorów nie znajduje racjonalnego wytłumaczenia. W odpowiedzi na inne wystąpienie RPO ws. strefy wiceprezydent Warszawy wyjaśnił, że w drodze wyjątku bezterminowo dopuszczono do wjazdu do strefy pojazdy seniorów z uwagi na to, że ta grupa społeczna rzadko wykonuje przejazdy samochodami, a konieczność wymiany aut na takie, które spełniają wysokie normy w zakresie emisji zanieczyszczeń, byłaby dla osób starszych zbyt uciążliwa.

Z tych powodów Dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego BRPO Piotr Mierzejewski poprosił dyrektora Biura Zarządzania Ruchem Drogowym Urzędu m. st. Warszawy Tamasa Dombi o wyjaśnienie, z jakich powodów zdecydowano się na przyjęcie unormowań, które nie wyłączają z zakazu wjazdu do strefy auta należących do seniorów, którzy ukończyli 70. rok życia po 2023 r. Dla tej kategorii osób konieczność wymiany samochodu na nowy, emitujący mniej zanieczyszczeń, będzie stanowiła taką samą uciążliwość, jak dla kierowców, którzy ukończyli 70. rok życia w 2023 r.

Stanowisko Rzecznika ZDM w Warszawie

Rzecznik Zarządu Dróg Miejskich (ZDM) Jakub Dybalski zaznacza, że ZDM wydaje zezwolenia na wjazd do Strefy Czystego Transportu (STC) wszystkim, którzy w 2023 r. mieli ukończony 70. rok życia.
"Dla nas to dość oczywista interpretacja tego przepisu" – podkreślił Dybalski w odpowiedzi udzielonej PAP.

Strefa Czystego Transportu (SCT) w Warszawie - zasady wjazdu pojazdów i zwolnienia (wyjątki)

Od 1 lipca 2024 r. w Warszawie obowiązuje Strefa Czystego Transportu (SCT). Obejmuje ona większość dzielnicy Śródmieście i pewne części okolicznych dzielnic. STC ma ograniczyć zanieczyszczenie powietrza w centrum miasta i poprawić stan zdrowia mieszkańców.

Do STC nie mogą wjeżdżać:
1) pojazdy z silnikiem benzynowym (w tym LPG) starsze niż 27 lat lub niespełniające normy Euro 2 oraz 
2) pojazdy z silnikiem Diesla (w tym LPG) starsze niż 19 lat lub niespełniające normy EURO 4. Szczegóły w sekcji “Wymogi i obszar”.

Wymagania stawiane samochodom będą systematycznie zaostrzone, począwszy od 2026 r. co dwa lata.

To czy dany kierowca ma prawo danym pojazdem wjechać do STC jest sprawdzane przez policję i straż miejską podczas wyrywkowych kontroli. Ich forma nie różni się od kontroli innych znanych kierowcom przepisów drogowych. Sprawdzane jest, czy samochód spełnia wymagania strefy – rocznik produkcji lub odpowiednie normy emisyjne (Euro). Do kontroli będzie wykorzystywany także system wideodetekcji.

Aktualnie z ww. wymogów są zwolnieni (tj. są wyłączeni spod zakazu wjazdu):
- osoby zamieszkałe w Warszawie i płacące podatki w Warszawie (do 2028 roku),
- osoby, które do końca 2023 r. ukończyły 70 lat, o ile przed 1 stycznia 2024 r. byli właścicielami swoich pojazdów,
- osoby z niepełnosprawnością (posiadacze ważnej europejskiej karty parkingowej) będą zwolnieni bezterminowo. 

Ponadto od wymogów STC są przewidziane dodatkowe wyjątki wjazdu dla pojazdów spełniających jedną z poniższych kategorii.

Wyłączenia ustawowe:
- Służby (np. pogotowie, policja, straż pożarna, straż graniczna),
- Pojazdy, którymi poruszają się osoby z niepełnosprawnością,
- Inne (np. autobus szkolny oznaczony odpowiednią tabliczką).
 
Wyłączenia gminne:
- Pojazdy zabytkowe i historyczne – wyłączone spod zakazu są pojazdy spełniające definicję stosowaną przez ubezpieczycieli,
- Specjalne (np. pomoc drogowa, karawan pogrzebowy).

Wyłączenia gminne okazjonalne:
Przypadki losowe, np. dojazd do szpitala, lekarza, miejsca zdawania matury (przepustka do wykorzystania przez 4 dni w roku)