Dozór elektroniczny zamiast więzienia. Chodzi o "ograniczenie negatywnych skutków izolacji więziennej"

• Dozór elektroniczny zamiast więzienia
• Na czym polega system dozoru elektronicznego?
• Ministerstwo Sprawiedliwości: dozór jest bardziej efektywny niż kara izolacyjna

Dozór elektroniczny zamiast więzienia

Już we wtorek podczas posiedzenia Rada Ministrów zajmie się projektem nowelizacji ustawy Kodeks karny wykonawczy, nad którym pracowało Ministerstwo Sprawiedliwości. Celem projektu jest poszerzenie stosowania systemu dozoru elektronicznego w zakresie udzielania skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.

Projektowane zmiany zakładają objęcie stosowaniem systemu dozoru elektronicznego dodatkowej grupy skazanych, wobec których orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata, a którzy odbyli część kary i którym do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze powyżej 6 miesięcy do 1 roku i 6 miesięcy. Taka możliwość ma też dotyczyć osób, które otrzymały dwie lub więcej kary pozbawienia wolności niepodlegające łączeniu, których suma również jest niższa niż trzy lata. Pozostają inne warunki konieczne, by sąd mógł wydać zezwolenie na dozór elektroniczny, czyli m.in. to, że sprawa nie dotyczy recydywy przy ciężkich przestępstwach.

Wprowadzenie projektowanej regulacji będzie stanowiło uzupełnienie lub alternatywę dla instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, pozwalającą na resocjalizację skazanego poza jednostką penitencjarną, w jego własnym środowisku, w warunkach kontroli elektronicznej – wskazuje MS.

Projekt przewiduje również przepisy przejściowe. Wnioski o udzielenie zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego złożone przed wejściem w życie nowych przepisów i nierozpoznane do tego momentu mają być rozpatrywane według dotychczasowych regulacji. Nowe zasady mają natomiast dotyczyć osób, które będą uprawnione do składania wniosków już po wejściu ustawy w życie. Nowe przepisy wejdą w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.

Na czym polega system dozoru elektronicznego?

System dozoru elektronicznego (SDE) to nieizolacyjny system wykonywania kary pozbawienia wolności. Polega na kontroli zachowania skazanego przebywającego poza zakładem karnym, przy użyciu środków technicznych. Nadajnik instalowany na nodze lub przegubie dłoni, wraz z urządzeniem monitorującym w miejscu odbywania kary, pozwala sprawdzać, czy skazany przebywa w wyznaczonym miejscu i czasie.

SDE stanowi istotny instrument polityki karnej, pozwalający na realizację celów kary pozbawienia wolności w sposób mniej dolegliwy, lecz jednocześnie skuteczny z punktu widzenia prewencji indywidualnej i generalnej. Aktualna pojemność systemu, wynosząca 10 000 miejsc, nie jest w pełni wykorzystywana, co wskazuje na możliwość rozszerzenia katalogu skazanych uprawnionych do odbywania kary w SDE bez ryzyka przeciążenia infrastruktury.

W ocenie resortu sprawiedliwości odbywanie kary pozbawienia wolności w SDE przynosi korzyści nie tylko z punktu widzenia skazanego, ale także z perspektywy społecznej. Z punktu widzenia polityki karnej SDE:

• wspiera proces readaptacji społecznej, umożliwiając skazanemu utrzymanie więzi rodzinnych, kontynuowanie pracy zarobkowej oraz realizację obowiązków alimentacyjnych, co ogranicza negatywne skutki izolacji penitencjarnej,
• ogranicza wpływ subkultury więziennej, eliminując ryzyko demoralizacji związanej z pobytem w zakładzie karnym,
• wzmacnia odpowiedzialność skazanego, który uczy się funkcjonowania w warunkach wolnościowych przy jednoczesnym przestrzeganiu nałożonych obowiązków i harmonogramu,
• przyczynia się do zmniejszenia przeludnienia zakładów karnych, co poprawia warunki odbywania kary przez osoby pozostałe w jednostkach penitencjarnych,
• jest rozwiązaniem ekonomicznie efektywnym – koszt utrzymania skazanego w SDE jest znacznie niższy niż koszt jego pobytu w zakładzie karnym.

Ministerstwo Sprawiedliwości: dozór jest bardziej efektywny niż kara izolacyjna

W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości system dozoru elektronicznego jest środkiem bardziej efektywnym niż kara izolacyjna. Wskazują na to dane resortu, które pokazują, że wskaźniki recydywy są niższe wśród osób, które zakończyły odbywanie kary w SDE w porównaniu do osób, które zakończyły karę pozbawienia wolności odbywając ją w zakładzie karnym.

Z perspektywy prewencji generalnej szersze stosowanie SDE wzmacnia społeczne przekonanie o nieuchronności kary, przy jednoczesnym racjonalnym dostosowaniu jej do stopnia winy i potrzeb resocjalizacyjnych skazanego. Kara wykonywana w SDE pozostaje realną dolegliwością, lecz nie generuje negatywnych skutków ubocznych charakterystycznych dla izolacji więziennej – ocenił resort.

Przeprowadzone w Ministerstwie Sprawiedliwości badania dotyczące powrotności do przestępstwa osób opuszczających zakłady karne, areszty śledcze oraz kończących wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, w latach 2015 -2019 wskazują, że wskaźniki powrotności do przestępstwa kształtują się w następujący sposób:

• osoby, które odbyły karę pozbawienia wolności w całości w warunkach izolacji – 39,8 proc.,
• osoby warunkowo przedterminowo zwolnione – 36,1 proc.,
• osoby, które zakończyły wykonywanie kary w SDE – 31,3 proc.

Jak zaznacza MS, wyniki badań wskazują, że osoby odbywające karę w SDE mają o ok. 27 proc. mniejsze prawdopodobieństwo ponownego skazania niż osoby opuszczające zakład karny po odbyciu kary w izolacji. - Dziewięciu na dziesięciu skazanych odbywających karę w SDE kończy jej wykonywanie bez zakłóceń, bez konieczności izolowania ich w zakładzie karnym - dodaje.

Od 2014 r. jedynie wobec 9,3 proc. skazanych objętych SDE uchylono zezwolenie na odbywanie kary w SDE Decyzje związane były z nieprzestrzeganiem warunków SDE lub naruszeniem porządku prawnego.