Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności na stałe. Czy można zmienić?

• Zmiana orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego na stałe - kiedy jest to możliwe?
• Czy komisja może odmówić wydania orzeczenia?
• Co to oznacza dla osób z niepełnosprawnościami?
• Czy komisja może zmienić stopień niepełnosprawności?
• Zmiana orzeczenia wydanego na stałe [FAQ]

Zmiana orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego na stałe - kiedy jest to możliwe?

Komisja może wydać nowe orzeczenie w przypadku zmiany stanu zdrowia. Zasada ta dotyczy również orzeczeń wydanych na stałe. Stanowi o tym art. 6ba ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych:

„W przypadku zmiany stanu zdrowia osoba niepełnosprawna posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności może w okresie ważności tego orzeczenia wystąpić do powiatowego zespołu z wnioskiem o wydanie orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia”.

Aby mogło dojść do zmiany stopnia niepełnosprawności, ważne jest spełnianie przesłanek ustawowych. Nie wystarczy zatem tylko pogorszenie stanu zdrowia. Musi ono wpływać też na inne aspekty funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością.

Czy komisja może odmówić wydania orzeczenia?

Z kolei według § 15 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, w przypadku gdy załączona do wniosku dokumentacja medyczna oraz badanie osoby niepełnosprawnej nie wskazują na zmianę stanu zdrowia tej osoby, skład orzekający wydaje orzeczenie o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.

Co to oznacza dla osób z niepełnosprawnościami?

Jeśli chcemy zmienić orzeczenie, które zostało wydane na stałe, to konieczna jest udokumentowana zmiana stanu zdrowia. W sytuacji, gdy na podstawie dokumentów i badania osoby z niepełnosprawnością okaże się, że takiej zmiany np. pogorszenia nie ma, to komisja odmówi wydania nowego orzeczenia. Ważne jest zatem, by do tego typu spraw jak najlepiej się przygotować. Często pomocne będzie skorzystanie z profesjonalnej pomocy adwokata czy radcy prawnego.

Czy komisja może zmienić stopień niepełnosprawności?

Trzeba pamiętać, iż komisja w takim przypadku wydaje nowe orzeczenie, które może wskazywać na inny niż dotychczas stopień niepełnosprawności. W jednym ze swoich postanowień, Sąd Najwyższy uznał, iż zmiana stopnia niepełnosprawności nie może być utożsamiana z orzekaniem na niekorzyść wnioskodawcy.

„W wyniku złożenia wniosku wszczęte zostaje nowe postępowanie orzecznicze, którego celem jest weryfikacja stanu zdrowia osoby orzekanej. Efektem dokonywanych przez Zespół ustaleń jest wydanie orzeczenia lub odmowa jego wydania (w przypadku braku zmiany stanu zdrowia). Zmiana stopnia niepełnosprawności, w konsekwencji dokonania powyższych ustaleń – ze znacznego na umiarkowany i z umiarkowanego na lekki – nie może być utożsamiana z orzekaniem na niekorzyść wnioskodawcy (jak zakłada Sąd Okręgowy). Zmiana stopnia niepełnosprawności jest efektem zmiany sprawności organizmu, co oznacza, że poprawa stanu zdrowia będzie pociągała za sobą zmianę stopnia, ale wcale nie oznacza, że doszło do działania na niekorzyść wnioskodawcy. Należy pamiętać, że niepełnosprawność jest pojęciem ewoluującym, a stan zdrowia warunkujący stopień niepełnosprawności może ulec zmianie – również poprawić się (rozwój medycyny, rehabilitacja, farmakologia, zaadoptowanie się ubezpieczonego do określonej dysfunkcji organizmu)” – podkreślił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 kwietnia 2023 r. (III UZP 8/22).

Jeżeli osoba niepełnoprawna jest niezadowolona z orzeczenia, to może się odwołać.

Zmiana orzeczenia wydanego na stałe [FAQ]

Jak długo będzie ważne stare orzeczenie, jeśli złożyłam wniosek o nowe?

Jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności poprzedniego, to pierwotne orzeczenie zachowa ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.

Mam orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Czy jeśli będę ubiegał się o decyzję do świadczenia wspierającego, to WZON może dokonać zmian w moim orzeczeniu?

Nie, wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności przyznaje punkty w celu ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Jest to konieczny warunek do otrzymania świadczenia wspierającego. WZON nie może jednak zmienić orzeczenia wydanego na stałe.

Czy w 2027 r. zmienią się zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności?

W tym momencie nie ma zaplanowanych zmian na przyszły rok w tym zakresie. Ministerstwo rodziny pracuje nad przebudową systemu orzekania o niepełnosprawności oraz związanych z tym świadczeń, jednak prace analitycznie - zgodnie z zapowiedziami - powinny zakończyć się dopiero w roku 2028.

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna