Odszkodowania po powikłaniach poszczepiennych

• Świadczenia kompensacyjne z ustawy o NOP
• Co to jest NOP
• Kiedy przysługuje świadczenie kompensacyjne?
• Wysokość rekompensaty za niepożądane odczyny poszczepienne
• Co powinien zawierać wniosek o świadczenie kompensacyjne? 
• Jak uzyskać świadczenie kompensacyjne za NOP?
• Ile zostało wypłaconych odszkodowań z Funduszu Kompensacyjnego? 

Świadczenia kompensacyjne z ustawy o NOP

Jak wskazuje ustawa, działania niepożądane muszą być ujęte przez producenta danej szczepionki w jej charakterystyce. Ustawa nie przewiduje rekompensat za zgon. Ustawa o NOPach, mimo że weszła w życie po roku od rozpoczęcia szczepień przeciwko COVID-19, działa wstecz – oznacza to, że obejmuje także szczepienia przeciw COVID-19, które były wykonane w grudniu 2020 roku. 

Co to jest NOP

Niepożądany odczyt poszczepienny, który uprawnia do ubiegania się o świadczenie kompensacyjne został zawarty w art. 17 a ust. 1 ustawy o NOPach – mówi on, że niepożądanym odczynem poszczepiennym określa się działanie niepożądane, które jest rezultatem szczepienia ochronnego, zostało wymienione w charakterystyce szczepionki i dało o sobie znać na przestrzeni 5 lat od podania szczepionki. Wskutek wystąpienia odczynu była wymagana hospitalizacja trwająca nie mniej niż 14 dni bądź też wystąpił wstrząs anafilaktyczny, który spowodował konieczność obserwacji w placówce szpitalnej na oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo hospitalizacji przez mniej niż 14 dni. 

Kiedy przysługuje świadczenie kompensacyjne?

Świadczenie tego typu przysługuje w sytuacji, gdy po przeprowadzeniu szczepienia pojawiły się działania niepożądane, które producent umieścił w charakterystyce szczepionki i które spowodowały konieczność hospitalizacji przez czas nie krótszy niż 14 dni bądź w sytuacji, gdzie wystąpił wstrząs anafilaktyczny, a jego skutkiem była konieczność obserwacji w szpitalu na oddziale ratunkowym, izbie przyjęć czy hospitalizację krótszą niż 14 dni. A zatem świadczenie kompensacyjne będzie można uzyskać jedynie w przypadkach hospitalizacji. Jak już była mowa wcześniej – ustawa nie obejmuje sytuacji śmierci pacjenta w wyniku zaszczepienia.

Świadczeniem kompensacyjnym przewidzianym w ustawie o NOPach, objęte zostały działania niepożądane, których wstąpienie to skutek szczepień wykonanych przeciwko COVID-19, przeprowadzonych po 26 grudnia 2020 roku. W temacie pozostałych szczepień – ustawa o NOPach reguluje dopiero te przeprowadzone od 1 stycznia 2023 roku. 

Od stycznia br. Fundusz Kompensacyjny rozszerzył zakres działań. Obecnie można składać wnioski o przyznanie świadczenia z powodu działania niepożądanego, które wystąpiło po  szczepieniach nie tylko przeciw COVID-19, ale wszystkich obowiązkowych szczepieniach podawanych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO). Jak informuje rzecznik Praw Pacjenta, wnioski o przyznanie świadczenia kompensacyjnego z tytułu działania niepożądanego mogą dotyczyć każdego szczepienia obowiązkowego wymienionego w PSO; szczepień przeciwepidemicznych (przeciw odrze, zakażeniom meningokokowym, błonicy, krztuścowi, polio oraz WZW typu A), wykonywane u osób szczególnie zagrożonych zakażeniem albo zachorowaniem. 

Wysokość rekompensaty za niepożądane odczyny poszczepienne

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wskazuje na maksymalną wysokość odszkodowania – wynosi ona na 1 osobę 100 tys. zł. Należy pamiętać jednak o tym, że kwota ta jest uzależniona od liczby dni hospitalizacji i natężenia objawów. I tak świadczenie może wynieść: 

• 3000 zł – w przypadku obserwacji w szpitalu na oddziale ratunkowym bądź izbie przyjęć w związku z wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego; 
• 10 000 zł – w przypadku hospitalizacji w związku z wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego trwającej mniej niż 14 dni; 
• 10 000-20 000 zł – w przypadku hospitalizacji 14-30 dni; 
• 21 000-35 000 zł – w przypadku hospitalizacji trwającej 31-50 dni; 
• 36 000-50 000 zł – w przypadku hospitalizacji trwającej 51-70 dni; 
• 51 000-65 000 zł – w przypadku hospitalizacji trwającej 71-90 dni; 
• 66 000-89 000 zł – w przypadku hospitalizacji trwającej 91-120 dni; 
• 100 000 złotych – w przypadku hospitalizacji trwającej dłużej niż 120 dni.

Świadczenie kompensacyjne jest dodatkowo podwyższane w sytuacji: 

• Zabiegu operacyjnego w znieczuleniu ogólnym – 15 000 zł; 
• Innego zabiegu operacyjnego bądź metody leczenia lub diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko – 5 000 zł; 
• Hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii lub intensywnej opieki medycznej trwającej nie krócej niż 7 dni – 10 000 zł; 
• Hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii lub intensywnej opieki medycznej trwającej dłużej niż 30 dni – 20 000 zł.

Ponadto rekompensata zawiera w sobie zwrot kosztów dalszego leczenia lub rehabilitacji po zakończeniu obserwacji bądź hospitalizacji – jest to jednak kwota nie większa niż 10 000 zł. 

Co powinien zawierać wniosek o świadczenie kompensacyjne? 

Formularz wniosku należy pobrać ze strony internetowej Rzecznika Praw Pacjenta. We wniosku o świadczenie kompensacyjne składanego do Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych powinny znaleźć się następujące informacje: 

• dane wnioskodawcy – imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w przypadku, gdy osobie nie nadano numeru PESEL serię i numer paszportu lub numer identyfikacyjny innego dokumentu, na podstawie którego jest możliwe ustalenie danych osobowych; 
• imię i nazwisko przedstawiciela ustawowego, jeżeli występuje; 
• adres korespondencyjny; 
• numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, jeżeli wnioskodawca je posiada; 
• dane o stanie zdrowia, a także inne informacje niezbędne do rozpatrzenia wniosku; 
• numer rachunku bankowego lub rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma być przekazane świadczenie kompensacyjne i zwrot opłaty albo adres, na który ma być dokonany przekaz pocztowy; 
• określenie rodzaju i wskazanie daty wykonania szczepienia ochronnego; 
• wskazanie daty obserwacji w szpitalnym oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć albo okresu hospitalizacji; 
• opis stanu faktycznego sprawy.

Wniosek ponadto powinien zawierać klauzulę o treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.” Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Do wniosku dołącza się także załączniki: 

• kopia zaświadczenia o wykonaniu szczepienia ochronnego lub karty uodpornienia bądź kopia książeczki szczepień, a także dokumentacji medycznej, w której zostało odnotowane szczepienie; 
• kopia karty informacyjnej z leczenia szpitalnego oraz pozostałej posiadanej dokumentacji medycznej; 
• kopia dokumentacji dalszego leczenia lub rehabilitacji wraz z dokumentacją potwierdzającą poniesione koszty; 
• potwierdzenie wniesienia opłaty; 
• oświadczenie, że w sprawie objętej wnioskiem nie toczy się lub nie zostało zakończone postępowanie przed sądem cywilnym w sprawie o zadośćuczynienie bądź odszkodowanie związane z wystąpieniem działań niepożądanych po podanej szczepionce albo podanych szczepionkach.

W przypadku, gdy wniosek składa pełnomocnik, należy dołączyć oryginał pełnomocnictwa bądź jego urzędowo poświadczony odpis. 

Jak uzyskać świadczenie kompensacyjne za NOP?

Świadczenie kompensacyjne przyznaje Rzecznik Praw Pacjenta w drodze decyzji administracyjnej, po uzyskaniu opinii Zespołu ds. Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych. Gwarancją szybkiego ustalenia prawa do omawianego świadczenia i jego szybką wypłatę jest wyznaczony termin na rozpatrzenie wniosku, który wynosi 2 miesiące.

W przypadku, gdy złożony wniosek jest niekompletny lub nienależycie opłacony, Rzecznik Praw Pacjenta wzywa wnioskodawcę do jego uzupełnienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia, wskazując na stwierdzone w nim braki. Jeżeli wnioskodawca nie uzupełni w terminie wskazanych braków, wniosek pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli we wniosku nie zostanie uwzględniona podstawa do oceny merytorycznej, Rzecznik Praw Pacjenta jest uprawniony do wydania decyzji bez zasięgnięcia opinii od Zespołu. Na decyzję wydaną przez Rzecznika Praw Pacjenta przysługuje skarga do sądu administracyjnego. 

W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za powikłania po szczepieniu, świadczenie oraz zwrot opłaty zostają wypłacone w terminie 14 dni od dnia upływu terminu zaskarżenia decyzji. 

Ile zostało wypłaconych odszkodowań z Funduszu Kompensacyjnego? 

O przyznaniu świadczenia kompensacyjnego na łączną kwotę 3,6 mln zł – została wydana decyzja w 182 sprawach. Średnia wysokość otrzymanego świadczenia wyniosła prawie 20 tys. zł. Pięciu pacjentom przyznano najwyższą kwotę – 100 tys. zł. W niemal połowie przypadków przyznania świadczenia kompensacyjnego (88) chodziło o wstrząs anafilaktyczny, wymagający pobytu pacjenta na oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć bądź krótkiej hospitalizacji. W pozostałych sprawach, kwalifikowały się one do działań niepożądanych, takich jak. m.in. Zespół Guillain-Barre, małopłytkowość immunologiczna lub małopłytkowość z zakrzepicą czy zapalenie mięśnia sercowego lub osierdzia. W tych przypadkach pobyt w placówce szpitalnej trwał nie mniej niż 14 dni. 

– „Fundusz Kompensacyjny zdaje egzamin i sprawnie realizuje założone cele. Jego działalność owocuje konkretną i szybką pomocą dla osób, które doznały ciężkiego odczynu poszczepiennego i zasługują na rekompensatę w tym zakresie” – mówi rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec, dodając: – „Statystyki, zarówno, jeśli chodzi o liczbę decyzji przyznających świadczenie kompensacyjne, jak i zgłoszonych NOP-ów, jednoznacznie potwierdzają wysoki poziom bezpieczeństwa szczepionek. Trzeba mieć bowiem świadomość, że wykonana została dotąd ogromna liczba blisko 55,5 mln szczepień. Do poważnych działań niepożądanych dochodzi zaś bardzo rzadko. Utworzenie Funduszu jest wyrazem odpowiedzialności Państwa, które zachęca obywateli do szczepień – w interesie indywidualnym, ale też zbiorowym”.