REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Naczelne zasady procesu karnego

Natalia Kurdziel

REKLAMA

REKLAMA

Naczelne zasady procesu karnego stanowią główne i dominujące cechy procesu karnego, posiadające treść ideologiczną. Przejawiają się jako dyrektywy, postulaty, wytyczne zapewniające prawidłowe jego funkcjonowanie.

Cechy naczelnych zasad procesowych

REKLAMA

Naczelne zasady procesowe wyróżniają się szeregiem właściwości, których łączne występowanie świadczy, że daną dyrektywę możemy traktować jak zasadę procesu karnego. Należy tu wskazać osiem podstawowych cech owych zasad: 

• Zasada wyrażona jest w przepisach obowiązującego prawa
• Bezpośrednio dotyczy kwestii procesu karnego
• Określa podstawowe a jednocześnie najważniejsze cechy procesu karnego
• Posiada charakter ogólnoprocesowy
• Posiada treść ideologiczną
• Określa typowe i szczególne cechy procesu oraz wyjątki od niej dopuszczalne
• Stanowi jedną z alternatyw możliwych i znanych w historii rozwiązań
• Nie tworzy się zasad, które się dublują lub są naturalną konsekwencją istniejących już zasad.

Rodzaje i podział naczelnych zasad procesowych 

Najbardziej widocznym podziałem zasad procesowych jest podział dokonywany ze względu na sposób ich ujęcia w obowiązującym systemie prawnym. Na tej podstawie można wyróżnić zasady skodyfikowane oraz zasady nie skodyfikowane. Pierwszą grupę stanowią zasady prawnie zdefiniowane, czyli takie których definicja wprost zawarta jest w ustawie w postaci konkretnego przepisu. Do zasad skodyfikowanych zaliczane są: zasada prawdy materialnej, obiektywizmu, prawa oskarżonego do obrony, domniemania niewinności, swobodnej oceny dowodów, legalizmu, ustności, jawności, lojalności procesowej, szybkości postępowania oraz skargowości. Drugą grupę stanowią zasady nieskodyfikowane, nie posiadające definicji legalnej, które są wyinterpretowane z szeregu przepisów ustawy. Należą do niej zasada bezpośredniości, kontradyktoryjności, ścigania z urzędu, koncentracji materiału dowodowego oraz rzetelnego procesu.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zobacz: Uzasadnienie wyroku w sprawie karnej

Znaczenie naczelnych zasad procesu karnego

REKLAMA

Naczelne zasady procesu karnego posiadają szczególne znaczenie nie tylko dla teorii procesu karnego, ale także dla praktyki wymiaru sprawiedliwości. Określają ogólne idee porządkujące i klasyfikujące najbardziej istotne instytucje i kwestie procesowe poprzez funkcjonalne ich łączenie. Dzięki nim możliwe jest rozstrzygnięcie na tle całokształtu przepisów, które kwestie są bardziej istotne, priorytetowe w stosunku do pozostałych. Analiza przepisów prawnych dokonywana na ich podstawie pozwala na wyodrębnienie kwestii stanowiących reguły, a tym samym istniejących od ich wyjątków.

Najogólniej mówiąc stanowią one podstawowe dyrektywy, wytyczne wyznaczające istotę, kształt oraz kierunki przebiegu procesu karnego. Ważne jest podkreślenie ich wyjątkowego znaczenia dla nauk procesowych, a w szczególności interpretacji przepisów ustaw karnych oraz doktryny postępowania karnego.

Zobacz: Kodeks postępowania karnego

Konstrukcja naczelnych zasad procesowych

Wspólne funkcjonowanie w systemie prawa karnego zasad jest możliwe dzięki charakterystycznej budowie każdej z nich. Zawierają one nie tylko reguły lecz także dopuszczalne od nich wyjątki. Jest to celowy zabieg ustawodawcy mający na celu eliminację kolizji mogących wystąpić pomiędzy poszczególnymi interesami reprezentowanymi przez zasady. Z powyższego spostrzeżenia można wyprowadzić wniosek, iż odstępstwa od zasad procesowych wynikają z treści obowiązujących norm, które zostały odpowiednio dopasowane do wymagań systemu prawnego, w celu umożliwienia jego bezspornego funkcjonowania.

REKLAMA

Należy zaznaczyć, że odstępstwa, które są jak najbardziej zgodne z prawem nie mogą być mylone z naruszeniami. Otóż naruszenia nie mieszczą się w granicach prawa i tym samym łamią zasady. Przejawiają się najczęściej jako przekroczenie uprawnień czy też złamanie praw i obowiązków. 

Jako przykład wspomnianych odstępstw można wskazać instytucję świadka incognito, która została wprowadzona do systemu prawnego przez ustawodawcę w celu realizacji zasady prawdy materialnej. Choć był to świadomy zabieg ustawodawcy przyniósł ograniczenia funkcjonowania innych zasad procesowych jak kontradyktoryjności, jawności czy prawa oskarżonego do obrony. Wyraźnie widać, że ustawodawca wprowadza kompromis pomiędzy interesami stron w celu osiągnięcia przewodniego celu procesu karnego.

Zobacz: Kim jest świadek incognito?

Realizacja głównych założeń procesu karnego, a tym samym całego wymiaru sprawiedliwości byłaby niemożliwa bez istnienia systemu naczelnych zasad procesu karnego. Stanowią one bowiem pewnego rodzaju kierunkowskazy dla organów stosujących przepisy prawa. Porządkują i łączą założenia ustawy w logiczną, spójną, bezsporną całość, dzięki czemu procedura karna może realizować swoje cele.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Płaca minimalna wzrośnie najwyżej o 5 proc. Premier Tusk: w żadnym wypadku nie będzie to wyższy skok

Płaca minimalna wzrośnie najwyżej o 5 proc. - Płaca minimalna będzie podniesiona o tyle, co wymaga ustawa w związku z inflacją, czyli blisko 5 proc., w żadnym wypadku nie będzie to wyższy skok - powiedział premier Donald Tusk. Podkreślił, że w tej chwili państwo musi zadbać o bezpieczeństwo szczególnie małych i średnich firm.

Wybory do europarlamentu 2024. Kalendarium wyborcze

4 czerwca upływa ważny termin dla wyborców przebywających za granicą, a 6 czerwca 2024 r. dla tych, którzy chcą zagłosować poza miejscem zamieszkania. O jakich jeszcze terminach warto pamiętać?

Rozporządzenie eIDAS2 obowiązuje od 20 maja 2024 r. Co zmieni? Kiedy praktyczne wdrożenie tych przepisów?

W dniu 20 maja 2024 r. w życie weszło tzw. rozporządzenie eIDAS2 ustanawiające Europejskie Ramy Tożsamości Cyfrowej. Nowelizacja przyjęta przez Parlament Europejski, a następnie Radę Unii Europejskiej rozszerza i dostosowuje do aktualnych realiów zakres pierwotnego aktu obowiązującego od blisko 10 lat. W jaki sposób wdrożone zmiany wpłyną na cyfrową dojrzałość Polski i kiedy należy spodziewać się ich pierwszych efektów?

Pigułka "dzień po" - wykaz aptek [mapa interaktywna]

Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował mapę aptek, z którymi podpisał umowę na realizację pilotażu usług farmaceuty w zakresie antykoncepcji awaryjnej - pigułka "dzień po". Wykaz jest aktualizowany we wszystkie dni robocze.

REKLAMA

Jak wnioskować o emeryturę

Jak złożyć wniosek o emeryturę? Jakie dokumenty wypełnić? Ile się czeka na decyzję? Podpowiadamy. 

MRiRW: Zmiany w Zielonym Ładzie wchodzą w życie 25 maja 2024 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje, że 25 maja 2024 r. wchodzi w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady, wprowadzające zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej, które dotyczą Zielonego Ładu. Rozporządzenie to zostało opublikowane 24 maja 2024 r. w Dzienniku Urzędowym UE.

Czy religia i etyka wliczane są do średniej? Zakończenie roku szkolnego 2024/25

Jak to jest z religią na świadectwie? Czy wliczana jest do średniej z ocen? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

2121 zł brutto miesięcznie, przez 3 kolejne miesiące, na 1 pracownika. Warszawski ratusz ogłasza pomoc dla kupców z Marywilskiej 44

2121 zł brutto miesięcznie, przez 3 kolejne miesiące, na 1 pracownika. Warszawski ratusz rozpoczyna realizację projektu pilotażowego "Odbuduj swoją przyszłość". Adresatami programu są pracodawcy oraz pracownicy, którzy utracili swoje miejsca pracy w wyniku pożaru centrum przy ul. Marywilskiej 44.

REKLAMA

Tragedia w Raciborzu. Pobita i zgwałcona 46-latka nie żyje. 26-latce i 37-latkowi grozi dożywocie

We wtorek wieczorem, dyżurny raciborskiej komendy odebrał zgłoszenie o znalezieniu zwłok kobiety na ulicy Nowomiejskiej w Raciborzu, przy rzece Odrze. Policjanci, którzy pojechali na miejsce, ustalili, że to ciało 46-latki, która przebywała w Raciborzu od kilku miesięcy.

Świadectwo z czerwonym paskiem 2024 r. Jaka średnia? Czy można mieć na świadectwie 3?

Jaką średnią ocen trzeba mieć, aby uzyskać świadectwo z czerwonym paskiem? Czy religia wlicza się do średniej? Jaką trzeba mieć ocenę z zachowania? 

REKLAMA