REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Dochodzenie to uproszczona forma postępowania przygotowawczego.
Dochodzenie to uproszczona forma postępowania przygotowawczego.

REKLAMA

REKLAMA

Polski ustawodawca wyróżnił dwie formy prowadzenia postępowania przygotowawczego: śledztwo (które jest jego podstawową formą) oraz dochodzenie. Opracowanie niniejsze przedstawia różnice pomiędzy tymi dwoma formami postępowania przygotowawczego.

 Zasadniczo i skrótowo można wskazać, że analizowane różnice sprowadzają się do czterech płaszczyzn tj.:

REKLAMA

REKLAMA

  • różnice w rodzaju (ciężaru gatunkowego) spraw, w których są prowadzone,
  • różnice w aspektach formalnych prowadzenia tych postępowań (w formalizmie),
  • różnica w zakresie podmiotów uprawnionych do prowadzenia tych postępowań,
  • różnica w potencjalnym czasie trwania postępowań.

Wskazane różnice zostaną poniżej przedstawione i omówione:

A) Różnice w rodzaju (ciężaru gatunkowego) spraw, w których są prowadzone.

Z założenia śledztwo (jak to było już wspomniane) jest podstawową formą prowadzenia postępowania przygotowawczego. W związku z powyższym prowadzi się je w sprawach dotyczących przestępstw o dużym ciężarze gatunkowym (przestępstw “poważnych”, przestępstw o wysokiej szkodliwości społecznej czynu). Dla odmiany dochodzenie prowadzi się z założenia w sprawach drobniejszych, wręcz “prostszych”.

Kiedy prowadzi się dochodzenie?

REKLAMA

Po pierwsze, dochodzenie prowadzi się w sprawach o przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego. Oznacza to, że sprawy o wszystkie przestępstwa, dla których rozpatrzenia ustawodawca przewidział Sąd Okręgowy jako sąd pierwszej instancji będą prowadzone w formie śledztwa. Katalog takich przestępstw przewidzianych do rozpatrywania przez Sąd Okręgowy określa art. 25 § 1 KPK.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Po drugie, w art. 325 b § 1 KPK znajduje się wyliczenie, w jakich sprawach prowadzi się dochodzenie. Są to następujące rodzaje przestępstw:

  1. zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, z tym że w wypadku przestępstw przeciwko mieniu tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 100.000 zł,
  2. przewidziane w art. 279 § 1, art. 286 § 1 i 2 oraz w art. 289 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 100.000 zł

Kiedy prowadzi się śledztwo?

Dokonując analizy kiedy prowadzone jest dochodzenie, można ustalić kiedy prowadzone jest śledztwo. Należy zatem wskazać, że śledztwo będzie prowadzone:

  • gdy właściwy dla prowadzenia sprawy jest Sąd Okręgowy,
  • gdy czyn zagrożony jest karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności,
  • gdy przestępstwo przeciwko mieniu zagrożone jest karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, ale wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca przekracza 100.000 zł,
  • o przestępstwa określone w Kodeksie karnym w art. 155, art. 156 § 2, art. 157a § 1, art. 164 § 2, art. 165 § 2, art. 168, art. 174 § 2, art. 175, 181-184, 186, 201, art. 231 § 1 i 3, art. 233 § 1 i 4, art. 240 § 1, art. 250a § 1-3, art. 265 § 3 oraz w rozdziale XXXVI i XXXVII,
  • gdy sprawca jest pozbawiony wolności w tej lub innej sprawie. Dochodzenie (przy spełnieniu innych dodatkowych przesłanek) może być prowadzone jednak wyjątkowo jeżeli pozbawienie wolności jest wynikiem zatrzymania lub ujęcia sprawcy na gorącym uczynku oraz efektem następczego zastosowania tymczasowego aresztowania,
  • gdy powołani do wydania opinii w sprawie biegli stwierdzą, że poczytalność oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu lub w czasie postępowania jest wyłączona albo w znacznym stopniu ograniczona.

Zobacz również: Kiedy śledztwo a kiedy dochodzenie?

B) Różnice w aspektach formalnych (w tzw. formalizmie)

Wskazane różnice wynikają naturalnie z faktu, iż dochodzenie jest postępowaniem odformalizowanym w stosunku do śledztwa. Wyraża się to w następujących elementach:

Po pierwsze, policja oraz organy uprawnione do prowadzenia dochodzenia na podstawie art. 325d KPK mogą wnosić akt oskarżenia bez konieczności sporządzania jego uzasadnienia (sporządzenie tego uzasadnienia jest fakultatywne).

Po drugie, wskazane wyżej organy mogą również nie sporządzać uzasadnienia (sporządzenie uzasadnienia jest fakultatywne):

  • w przypadku postanowienia o wszczęciu dochodzenia,
  • w przypadku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia,
  • w przypadku umorzenia dochodzenia i wpisania sprawy do rejestru przestępstw,
  • w przypadku umorzenia dochodzenia, 
  • w przypadku zawieszenia dochodzenia.

Po trzecie, w dochodzeniu nie jest wymagane sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wydanie postanowienia o zamknięciu dochodzenia, chyba że podejrzany jest tymczasowo aresztowany.

Po czwarte, w dochodzeniu można zastosować tzw. umorzenie rejestrowe na podstawie art. 325f KPK. Polega to na tym, że jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o których mowa w art. 308 § 1 KPK lub prowadzonego przez okres co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw. Teoretycznie nad sprawą na podstawie odrębnych przepisów pracuje wówczas Policja Sprawa może być podjęta w każdej chwili w razie ujawnienia się nowych faktów, dowodów etc.

Po piąte, sam proces śledczy w dochodzeniu może być znacząco uproszczony poprzez zastosowanie przepisu art. 325h KPK, który stanowi, iż dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania. Obligatoryjne są jedynie czynności przewidziane w art. 321 § 1-5 oraz w art. 325g § 2 oraz przesłuchanie podejrzanego i pokrzywdzonego oraz przeprowadzenie i utrwalenie w protokołach czynności, których nie będzie można powtórzyć. Utrwalenie innych czynności dowodowych następuje w formie protokołu ograniczonego do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności.

Po szóste, Prokurator nie zatwierdza postanowienia o wszczęciu dochodzenia oraz postanowienia o umorzeniu rejestrowym (a zatwierdza postanowienie o “zwykłym” umorzeniu).

Zobacz również: Czym jest umorzenie rejestrowe?

C) Różnica w zakresie podmiotów uprawnionych do prowadzenia tych postępowań

Zasadniczo śledztwo prowadzi Prokurator, względnie zaś podmioty wskazane w art. 312 KPK tj.: organy Straży Granicznej, ABW, CBA, Służby Granicznej. Prokurator dodatkowo zawsze może prowadzić dochodzenie, a wskazane organy w określonych przypadkach (gdy się tego podejmą).

Z kolei dochodzenie zasadniczo prowadzi Policja. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż z czynnościami policji można się również zetknąć w śledztwie. Wynika to z faktu, iż prokuratura może policji przekazać znaczną część czynności do wykonania. Zależność jaka wówczas powstaje jest taka, że czynności faktycznie prowadzi policja, ale formalnie sprawę prowadzi prokuratura.

Obok Policji istnieją również inne specyficzne podmioty uprawnione do prowadzenia dochodzenia (i tylko do prowadzenia dochodzenia). Wskazuje je pośrednio art. 325d KPK, albowiem przepis ten odsyła do konkretyzującego go wyliczenia zawartego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. sprawie określenia organów uprawnionych obok Policji do prowadzenia dochodzeń oraz organów uprawnionych do wnoszenia i popierania oskarżenia przed sądem pierwszej instancji w sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, jak również zakresu spraw zleconych tym organom

Zgodnie z wskazanym rozporządzeniem dochodzenie (w pewnym określonym precyzyjnie w rozporządzeniu zakresie) mogą prowadzić:

a) organy Inspekcji Handlowej - w sprawach o ujawnione przez nie w czasie przeprowadzania kontroli przestępstwa określone:

  • w art. 43 ust. 1 i 2 oraz w art. 453 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.),
  • w art. 43 ust. 1 i 2 oraz w art. 453 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.),
  • w art. 38 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.),

b) organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sprawach o przestępstwa określone:

  • w art. 96-99 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm.),
  • w art. 14 ust. 3 ustawy z 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. Nr 42, poz. 473 z późn. zm.),
  • w art. 34, 34b, 34c, 34d i 34f ustawy z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1222 z późn. zm.).

c) urzędy skarbowe i inspektorzy kontroli skarbowej w sprawach o przestępstwa z art. 77, 78 ust. 1 i art. 79 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

d) Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej w sprawach o przestępstwa określone w art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm.).

5) Inne organy wskazane przez ustawodawcę:

Spośród innych organów na mocy przepisów szczególnych uprawnienia do prowadzenia dochodzenia przysługują:

  • strażnikom leśnym, nadleśniczym, zastępcom nadleśniczego, inżynierom nadzoru, leśniczym i podleśniczym, jeżeli przedmiotem przestępstwa jest drewno pochodzące z lasów stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 47 ust. 2 pkt 7 i art. 48 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach, tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.),
  • strażnikom Państwowej Straży Łowieckiej o przestępstwa, których przedmiotem jest zwierzyna (art. 39 ust. 2 pkt 7 ustawy z 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie, tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 z późn. zm.); Strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej mają prawo prowadzenia dochodzeń oraz wnoszenia i popierania aktu oskarżenia w postępowaniu uproszczonym, także o przestępstwo określone w art. 52 pkt 5 cyt. ustawy (SN I KZP 26/08, OSNKW 2009, nr 1, poz. 2)

Zobacz również: Organy prowadzące postępowanie przygotowawcze

Należy również dodać, iż dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postępowania i występowania w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia (art. 102 ust. 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

D) Czas trwania postępowań

Teoretycznie dochodzenie powinno trwać 2 miesiące, a śledztwo co najwyżej 3 miesiące. W praktyce istnieją jednak mechanizmy wydłużania tych postępowań.

W przypadku dochodzenia może być ono wydłużone do 3 miesięcy decyzją Prokuratora. Ustawa stanowi, iż po przekroczeniu tego terminu w wypadkach szczególnie uzasadnionych Prokurator przedłuża postępowanie na dalszy czas oznaczony.

Z kolei w przypadku śledztwa, przepisy KPK stanowią, iż w uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony na dalszy czas oznaczony przez prokuratora nadzorującego śledztwo lub prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora, który prowadzi śledztwo na czas nie dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad prokuratorem nadzorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres na dalszy czas oznaczony.

Zobacz serwis: Prawo karne

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Prawo
Pierwszy dzień zimy. Kiedy wypada astronomiczna i kalendarzowa zima w 2026 r.?

Zima 2026. Kiedy przypada pierwszy dzień kalendarzowej i astronomicznej zimy? Kiedy jest najkrótszy dzień w roku? Czym jest zima meteorologiczna?  

Asystent osobisty na 2027 r. Ruszyły nabory w miastach, a prezydent właśnie podpisał nową ustawę

Z asystentem można dotrzeć do lekarza, załatwić sprawę w urzędzie albo wyjść na spotkanie. Ruszyły zapisy na bezpłatną pomoc w 2027 r. Od miejsca zamieszkania zależy, do kiedy można się zgłosić i jakie orzeczenie trzeba przedstawić.

Polski nie stać na jednorazowe budynki. Architekci ostrzegają przed kosztowną przyszłością miast

Szkoły, szpitale, urzędy czy osiedla, które powstają dzisiaj, będą służyć nam przez kolejne dziesięciolecia. Tylko czy sprostają potrzebom przyszłych pokoleń? Polska się starzeje, rodzi się coraz mniej dzieci, a sposób, w jaki mieszkamy i korzystamy z przestrzeni, nieustannie się zmienia. Tymczasem decyzje inwestycyjne podejmowane dziś mogą mieć konsekwencje dla naszych portfeli przez wiele lat. To, co na etapie budowy wydaje się oszczędnością, w przyszłości może oznaczać miliony złotych wydane na kosztowne remonty, przebudowy czy utrzymanie obiektów, które przestały odpowiadać potrzebom mieszkańców.

Jakie dodatki przysługują emerytom w 2026 roku? Najważniejsze przykłady

Niektóre osoby, pobierające emeryturę, mają prawo do dodatków. Jednak, aby je otrzymać, trzeba spełniać określone wymagania. Jakie to kryteria? Ile wynoszą dodatki do emerytur w 2026 roku? Czy trzeba składać wniosek do ZUS? Oto ważne informacje!

REKLAMA

MOPS groźniejszy od komornika. W MOPS nie obowiązuje limit komorniczy. Zabiorą całe świadczenie. Do 0 zł

Komornik nie może zabrać pracownikowi całego wynagrodzenia. Przy zwykłych długach obowiązuje limit 50% pensji, a przy alimentach 60%. Jest też kwota MINIMALNA odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu netto. Tymczasem MOPS lub GOPS może potrącić nawet 100% bieżącego świadczenia rodzinnego na poczet wcześniej nienależnie pobranych pieniędzy. Co więcej MOPS może domagać się zajęcia na rzecz swoich świadczeń nienależnych 800+, które z zasady wyłączone jest z egzekucji. 

Zwykły testament już nie wystarcza. Pieniądze bliskich mogą przepaść w sieci bez śladu

Tylko 10 proc. Polaków spisuje testament, ale nawet oni często zapominają o kontach na YouTube, subskrypcjach czy tantiemach. Sprawdź, co dzieje się z majątkiem cyfrowym po śmierci i jak zabezpieczyć rodzinę, by nie straciła dostępu do zarobków z internetu.

Prof. Belka: po wprowadzeniu euro nie będzie gwałtownego zubożenia społeczeństwa; utrzymanie własnej waluty kosztuje miliardy

Na konferencji Open Eyes Economy Summit 18 listopada 2026 r. prof. Marek Belka powiedział, że obecna tzw. suwerenność Polski w polityce pieniężnej, związana z utrzymywaniem własnej waluty, kosztuje. Wymieniał m.in. koszty związane z wyższymi niż w strefie euro, stopami procentowymi czy utrzymywaniem rezerw walutowych i rezerw złota.

Znęcanie psychiczne i fizyczne w rodzinie – kiedy zachowanie współmałżonka jest przestępstwem i jakie dowody mają znaczenie w sprawie karnej i rozwodowej?

Przemoc w rodzinie nie zawsze pozostawia widoczne ślady na ciele. Niekiedy przybiera postać wielomiesięcznego poniżania, zastraszania, kontrolowania, wywoływania poczucia winy, izolowania od bliskich czy uporczywego ograniczania wolności drugiej osoby. Osoby doświadczające takich zachowań często przez długi czas nie zdają sobie sprawy, że mogą być ofiarami przestępstwa.

REKLAMA

Czy Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej zastąpi mObywatela? Rząd przyjął projekt ustawy

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o Europejskim Portfelu Tożsamości Cyfrowej. Dzięki EPTC obywatele będą mogli korzystać z usług publicznych i prywatnych w innych państwach Unii Europejskiej. Trwają przygotowania techniczne do wdrożenia Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej.

Koniec z pogrzebami wyłącznie na cmentarzach – rozsypanie prochów zmarłego bliskiego poza cmentarzem zamiast finansowania nagrobka. Rząd wprowadza rewolucję w pochówkach i liberalizuje przestarzałe przepisy

Zamiast kosztownego nagrobka i pochówku zmarłej osoby bliskiej na cmentarzu – rozsypanie jej prochów poza cmentarzem, w miejscu wyznaczonym przez gminę lub na morzu. Rząd nowelizuje ustawę o z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych i wprowadza zupełnie nowe formy pochówku, które – mają odpowiadać „obecnym potrzebom obywateli” oraz „oczekiwaniom społecznym dotyczącym godnego pochówku i upamiętnienia osób zmarłych”.

Zapisz się na newsletter
Najlepsze artykuły, najpoczytniejsze tematy, zmiany w prawie i porady. Skoncentrowana dawka wiadomości z różnych kategorii: prawo, księgowość, kadry, biznes, nieruchomości, pieniądze, edukacja. Zapisz się na nasz newsletter i bądź zawsze na czasie.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA