Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Różnice między śledztwem a dochodzeniem

Dochodzenie to uproszczona forma postępowania przygotowawczego.
Dochodzenie to uproszczona forma postępowania przygotowawczego.
Polski ustawodawca wyróżnił dwie formy prowadzenia postępowania przygotowawczego: śledztwo (które jest jego podstawową formą) oraz dochodzenie. Opracowanie niniejsze przedstawia różnice pomiędzy tymi dwoma formami postępowania przygotowawczego.

 Zasadniczo i skrótowo można wskazać, że analizowane różnice sprowadzają się do czterech płaszczyzn tj.:

  • różnice w rodzaju (ciężaru gatunkowego) spraw, w których są prowadzone,
  • różnice w aspektach formalnych prowadzenia tych postępowań (w formalizmie),
  • różnica w zakresie podmiotów uprawnionych do prowadzenia tych postępowań,
  • różnica w potencjalnym czasie trwania postępowań.

Wskazane różnice zostaną poniżej przedstawione i omówione:

A) Różnice w rodzaju (ciężaru gatunkowego) spraw, w których są prowadzone.

Z założenia śledztwo (jak to było już wspomniane) jest podstawową formą prowadzenia postępowania przygotowawczego. W związku z powyższym prowadzi się je w sprawach dotyczących przestępstw o dużym ciężarze gatunkowym (przestępstw “poważnych”, przestępstw o wysokiej szkodliwości społecznej czynu). Dla odmiany dochodzenie prowadzi się z założenia w sprawach drobniejszych, wręcz “prostszych”.

Kiedy prowadzi się dochodzenie?

Po pierwsze, dochodzenie prowadzi się w sprawach o przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego. Oznacza to, że sprawy o wszystkie przestępstwa, dla których rozpatrzenia ustawodawca przewidział Sąd Okręgowy jako sąd pierwszej instancji będą prowadzone w formie śledztwa. Katalog takich przestępstw przewidzianych do rozpatrywania przez Sąd Okręgowy określa art. 25 § 1 KPK.

Po drugie, w art. 325 b § 1 KPK znajduje się wyliczenie, w jakich sprawach prowadzi się dochodzenie. Są to następujące rodzaje przestępstw:

  1. zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, z tym że w wypadku przestępstw przeciwko mieniu tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 100.000 zł,
  2. przewidziane w art. 279 § 1, art. 286 § 1 i 2 oraz w art. 289 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 100.000 zł

Kiedy prowadzi się śledztwo?

Dokonując analizy kiedy prowadzone jest dochodzenie, można ustalić kiedy prowadzone jest śledztwo. Należy zatem wskazać, że śledztwo będzie prowadzone:

  • gdy właściwy dla prowadzenia sprawy jest Sąd Okręgowy,
  • gdy czyn zagrożony jest karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności,
  • gdy przestępstwo przeciwko mieniu zagrożone jest karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, ale wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca przekracza 100.000 zł,
  • o przestępstwa określone w Kodeksie karnym w art. 155, art. 156 § 2, art. 157a § 1, art. 164 § 2, art. 165 § 2, art. 168, art. 174 § 2, art. 175, 181-184, 186, 201, art. 231 § 1 i 3, art. 233 § 1 i 4, art. 240 § 1, art. 250a § 1-3, art. 265 § 3 oraz w rozdziale XXXVI i XXXVII,
  • gdy sprawca jest pozbawiony wolności w tej lub innej sprawie. Dochodzenie (przy spełnieniu innych dodatkowych przesłanek) może być prowadzone jednak wyjątkowo jeżeli pozbawienie wolności jest wynikiem zatrzymania lub ujęcia sprawcy na gorącym uczynku oraz efektem następczego zastosowania tymczasowego aresztowania,
  • gdy powołani do wydania opinii w sprawie biegli stwierdzą, że poczytalność oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu lub w czasie postępowania jest wyłączona albo w znacznym stopniu ograniczona.

Zobacz również: Kiedy śledztwo a kiedy dochodzenie?

B) Różnice w aspektach formalnych (w tzw. formalizmie)

Wskazane różnice wynikają naturalnie z faktu, iż dochodzenie jest postępowaniem odformalizowanym w stosunku do śledztwa. Wyraża się to w następujących elementach:

Po pierwsze, policja oraz organy uprawnione do prowadzenia dochodzenia na podstawie art. 325d KPK mogą wnosić akt oskarżenia bez konieczności sporządzania jego uzasadnienia (sporządzenie tego uzasadnienia jest fakultatywne).

Po drugie, wskazane wyżej organy mogą również nie sporządzać uzasadnienia (sporządzenie uzasadnienia jest fakultatywne):

  • w przypadku postanowienia o wszczęciu dochodzenia,
  • w przypadku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia,
  • w przypadku umorzenia dochodzenia i wpisania sprawy do rejestru przestępstw,
  • w przypadku umorzenia dochodzenia, 
  • w przypadku zawieszenia dochodzenia.

Po trzecie, w dochodzeniu nie jest wymagane sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wydanie postanowienia o zamknięciu dochodzenia, chyba że podejrzany jest tymczasowo aresztowany.

Po czwarte, w dochodzeniu można zastosować tzw. umorzenie rejestrowe na podstawie art. 325f KPK. Polega to na tym, że jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o których mowa w art. 308 § 1 KPK lub prowadzonego przez okres co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw. Teoretycznie nad sprawą na podstawie odrębnych przepisów pracuje wówczas Policja Sprawa może być podjęta w każdej chwili w razie ujawnienia się nowych faktów, dowodów etc.

Po piąte, sam proces śledczy w dochodzeniu może być znacząco uproszczony poprzez zastosowanie przepisu art. 325h KPK, który stanowi, iż dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania. Obligatoryjne są jedynie czynności przewidziane w art. 321 § 1-5 oraz w art. 325g § 2 oraz przesłuchanie podejrzanego i pokrzywdzonego oraz przeprowadzenie i utrwalenie w protokołach czynności, których nie będzie można powtórzyć. Utrwalenie innych czynności dowodowych następuje w formie protokołu ograniczonego do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności.

Po szóste, Prokurator nie zatwierdza postanowienia o wszczęciu dochodzenia oraz postanowienia o umorzeniu rejestrowym (a zatwierdza postanowienie o “zwykłym” umorzeniu).

Zobacz również: Czym jest umorzenie rejestrowe?

C) Różnica w zakresie podmiotów uprawnionych do prowadzenia tych postępowań

Zasadniczo śledztwo prowadzi Prokurator, względnie zaś podmioty wskazane w art. 312 KPK tj.: organy Straży Granicznej, ABW, CBA, Służby Granicznej. Prokurator dodatkowo zawsze może prowadzić dochodzenie, a wskazane organy w określonych przypadkach (gdy się tego podejmą).

Z kolei dochodzenie zasadniczo prowadzi Policja. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż z czynnościami policji można się również zetknąć w śledztwie. Wynika to z faktu, iż prokuratura może policji przekazać znaczną część czynności do wykonania. Zależność jaka wówczas powstaje jest taka, że czynności faktycznie prowadzi policja, ale formalnie sprawę prowadzi prokuratura.

Obok Policji istnieją również inne specyficzne podmioty uprawnione do prowadzenia dochodzenia (i tylko do prowadzenia dochodzenia). Wskazuje je pośrednio art. 325d KPK, albowiem przepis ten odsyła do konkretyzującego go wyliczenia zawartego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2003 r. sprawie określenia organów uprawnionych obok Policji do prowadzenia dochodzeń oraz organów uprawnionych do wnoszenia i popierania oskarżenia przed sądem pierwszej instancji w sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, jak również zakresu spraw zleconych tym organom

Zgodnie z wskazanym rozporządzeniem dochodzenie (w pewnym określonym precyzyjnie w rozporządzeniu zakresie) mogą prowadzić:

a) organy Inspekcji Handlowej - w sprawach o ujawnione przez nie w czasie przeprowadzania kontroli przestępstwa określone:

  • w art. 43 ust. 1 i 2 oraz w art. 453 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.),
  • w art. 43 ust. 1 i 2 oraz w art. 453 ust. 1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 z późn. zm.),
  • w art. 38 ustawy z 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.),

b) organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sprawach o przestępstwa określone:

  • w art. 96-99 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm.),
  • w art. 14 ust. 3 ustawy z 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. Nr 42, poz. 473 z późn. zm.),
  • w art. 34, 34b, 34c, 34d i 34f ustawy z 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1222 z późn. zm.).

c) urzędy skarbowe i inspektorzy kontroli skarbowej w sprawach o przestępstwa z art. 77, 78 ust. 1 i art. 79 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

d) Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej w sprawach o przestępstwa określone w art. 208 ust. 1 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, z późn. zm.).

5) Inne organy wskazane przez ustawodawcę:

Spośród innych organów na mocy przepisów szczególnych uprawnienia do prowadzenia dochodzenia przysługują:

  • strażnikom leśnym, nadleśniczym, zastępcom nadleśniczego, inżynierom nadzoru, leśniczym i podleśniczym, jeżeli przedmiotem przestępstwa jest drewno pochodzące z lasów stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 47 ust. 2 pkt 7 i art. 48 ustawy z 28 września 1991 r. o lasach, tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.),
  • strażnikom Państwowej Straży Łowieckiej o przestępstwa, których przedmiotem jest zwierzyna (art. 39 ust. 2 pkt 7 ustawy z 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie, tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 127, poz. 1066 z późn. zm.); Strażnicy Państwowej Straży Łowieckiej mają prawo prowadzenia dochodzeń oraz wnoszenia i popierania aktu oskarżenia w postępowaniu uproszczonym, także o przestępstwo określone w art. 52 pkt 5 cyt. ustawy (SN I KZP 26/08, OSNKW 2009, nr 1, poz. 2)

Zobacz również: Organy prowadzące postępowanie przygotowawcze

Należy również dodać, iż dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postępowania i występowania w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia (art. 102 ust. 3 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 z późn. zm.).

D) Czas trwania postępowań

Teoretycznie dochodzenie powinno trwać 2 miesiące, a śledztwo co najwyżej 3 miesiące. W praktyce istnieją jednak mechanizmy wydłużania tych postępowań.

W przypadku dochodzenia może być ono wydłużone do 3 miesięcy decyzją Prokuratora. Ustawa stanowi, iż po przekroczeniu tego terminu w wypadkach szczególnie uzasadnionych Prokurator przedłuża postępowanie na dalszy czas oznaczony.

Z kolei w przypadku śledztwa, przepisy KPK stanowią, iż w uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony na dalszy czas oznaczony przez prokuratora nadzorującego śledztwo lub prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora, który prowadzi śledztwo na czas nie dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad prokuratorem nadzorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres na dalszy czas oznaczony.

Zobacz serwis: Prawo karne

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dom bez formalności do 70 m2 – GUNB udostępnił 70 darmowych projektów
    Gotowe projekty domów do 70 m2 umożliwiają zminimalizowanie kosztów budowy domu w ramach programu Dom bez formalności. Został on wprowadzony jako element Polskiego Ładu. Ma ograniczyć formalności i koszty budowy.
    Whistleblowing. Dyrektywa nie została wdrożona w terminie. Jakie przepisy dot. sygnalistów obowiązują w Polsce?
    Polski rząd nie zdążył wdrożyć ustawy o sygnalistach zgodnie z terminem narzuconym przez UE. Co to oznacza dla podmiotów komercyjnych? Jakie rozwiązania można obecnie stosować w firmach i jakie będą ich konsekwencje prawne? Jakie uprawnienia przysługują sygnalistom?
    Milion złotych odszkodowań za naruszenia praw pacjenta
    Odszkodowania za naruszenie praw pacjenta Zakończone w ostatnich tygodniach sprawy z udziałem RPP przyniosły pacjentom, na mocy zawartych ugód sądowych i pozasądowych, odszkodowania w łącznej kwocie blisko miliona złotych – przybliża Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec. Rzecznik Praw Pacjenta działa przez sądem na prawach przysługujących prokuratorowi.
    Ustawa o franczyzie - trwają nad nią prace Ministerstwa Sprawiedliwości
    Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad ustawowymi zmianami dla rynku franczyzy, ponieważ próby samoregulacji pracy branży się nie powiodły.
    Przywóz z Ukrainy zwierząt zagrożonych wyginięciem - zmiany
    Od 24 czerwca 2022 r. zmieniają się procedury przywozu z Ukrainy do Polski zwierząt zagrożonych wyginięciem.
    27 czerwca 2022 r. ostatni etap przejścia na DVB-T2/HEVC
    Czwarty ostatni etap przejścia na standard DVB-T2/HEVC naziemnej telewizji cyfrowej nastąpi 27 czerwca 2022 r. Jakie województwa obejmie?
    W roku szkolnym 2021/2022 rozkwitł rynek korepetycji [BADANIE]
    Z badania przeprowadzonego dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor wynika, iż co czwarty uczeń zapracował na oceny na świadectwie pobierając korepetycje.
    Żaryn: Od 1 lipca przy granicy z Białorusią normalne przepisy i dostęp
    Od 1 lipca przy granicy z Białorusią zaczną obowiązywać normalne przepisy i będzie dostęp do dotychczas wyłączonego trzykilometrowego pasa wzdłuż granicy - przypomniał w rozmowie z PAP rzecznik prasowy ministra koordynatora służb specjalnych Stanisław Żaryn
    Spór o księgi wieczyste i dane osobowe. Co zmieni wyrok NSA?
    UODO podkreśla, że dostęp do informacji zawartych w księgach wieczystych nie powinien być powszechny, choć niektóre instytucje próbują to zmienić. Obecnie trwa spór sądowy między UODO a GUGiK. Sprawę ma rozstrzygnąć NSA.
    Newsletter Krajowego Rejestru Sądowego już działa
    Newsletter Krajowego Rejestru Sądowego ma być narzędziem chroniącym biznes przed kradzieżą spółki.
    Jakie prawa ma ojciec dziecka?
    Jakie prawa przysługują ojcu w związku narodzinami dziecka i jego wychowywaniem?
    Rząd nie przedłuży ponad 120 dni wsparcia dla osób przyjmujących uchodźców z Ukrainy
    Rząd nie przestaje wspierać rodzin, które pomagają uchodźcom z Ukrainy. Świadczenie za pomoc przysługuje przez 120 dni. Okres ten będzie wydłużany w przypadku pomocy m.in. niepełnosprawnym, seniorom i kobietom w ciąży - wyjaśnił wiceszef MSWiA Paweł Szefernaker.
    Polska otrzymuje z budżetu UE ponad trzykrotnie więcej niż do niego wpłaca
    Polska otrzymuje z budżetu UE ponad trzy razy więcej niż do niego wpłaca; w 2021 r. uzyskała ok. 10 mld euro więcej niż wpłaciła - ocenia Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy szacują, że KPO zwiększy nasz wzrost PKB o 1 pkt. proc. w 2023 r. i 1,3 pkt. rok później
    Frankowicz pozywa bank. Jakie dokumenty dot. kredytu frankowego trzeba zebrać przed pójściem do sądu?
    Wielu posiadaczy tzw. kredytów frankowych cały czas bije się z myślami „iść czy nie iść” do sądu. Dziś nie ma już żadnych wątpliwości, że można uwolnić się od kredytu frankowego (mówimy w tym przypadku o kredycie aktywnym, a więc takim, który cały czas spłacamy) albo odzyskać nadpłacone bankowi pieniądze w przypadku kredytu frankowego już spłaconego jeśli tylko kredytobiorca zdecyduje się pójść do sądu. Jakie dokumenty dot. kredytu frankowego trzeba zgromadzić przed złożeniem pozwu?
    Wakacje 2022 - ostatnie z bonem turystycznym
    Wakacje to dobry moment na to, by wykorzystać bon turystyczny. Płatności w tej formie będzie można dokonać do 30 września 2022 r.
    Zmiany w wydawaniu dokumentów sądowych i notarialnych
    Sejm uchwalił zmiany w wydawaniu dokumentów sądowych i notarialnych. Większość dokumentów wytwarzanych przez sądy i notariuszy nie będzie musiała być sporządzana na specjalnych blankietach.
    Projekt liberalizujący przepisy aborcyjne odrzucony przez Sejm
    Sejm odrzucił w czwartek obywatelski projekt ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży. Proponowane przepisy zakładały m.in. prawo do przerwania ciąży do 12. tygodnia.
    Dopłaty do węgla - ustawa gwarantująca cenę węgla uchwalona przez Sejm
    Dopłaty dla węgla dla sprzedawców mają umożliwić wprowadzenie ceny gwarantowanej węgla dla kupujących. Ustawowa cena gwarantowana ma wynieść 996 zł za tonę. Jakie będę warunki i zasady skorzystania z ceny gwarantowanej i z dopłaty do węgla?
    Jak nawiązać dobrą relację z samym sobą i partnerem?
    W pierwszej kolejności warto zbudować relację z samym sobą, aby móc później umiejętnie i w naturalny sposób pielęgnować związek z drugą połówką.
    Pozwolenie na broń palną w Polsce – jak je uzyskać
    Uzyskanie pozwolenia na broń w Polsce może mieć miejsce tylko w określonych ustawą przepisach. Jej nabycie i posiadanie bez zezwolenia jest zabronione. Jak je uzyskać?
    Będzie nie tylko rejestr ciąż ale i rejestr wkładek antykoncepcyjnych - RPO oczekuje wyjaśnień
    Rejestr ciąż i wkładek antykoncepcyjnych w Polsce wejdzie w życie jeszcze w 2022 roku. Rzecznik Praw Obywatelskich ma jednak poważne wątpliwości m.in. co ich konstytucyjności.
    Kodeks karny wykonawczy
    Kodeks karny wykonawczy jest istotnym aktem prawnym dla skazanych. Jakie prawa i obowiązki określa?
    Szpitalne jedzenie do poprawy
    Wprowadzenie stawki dziennej i zatrudnienie dietetyków – to zdaniem ekspertów klucz do poprawienia jakości żywienia w szpitalach. Przepisy powinny zaś regulować, do jakiego posiłku pacjent ma prawo.
    Dziecko nie chce kontaktu z rodzicem? Ważny wyrok TK
    Przepisy pozwalające na nałożenie na rodzica obowiązku zapłaty drugiemu rodzicowi w związku z utrudnianiem mu ustalonych kontaktów z dzieckiem są niezgodne z konstytucją, jeśli do kontaktu nie dojdzie z woli dziecka. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
    Szybka eksmisja lokatora. Czy hotel robotniczy to pomieszczenie tymczasowe?
    Niektórzy wynajmujący proponują przekwaterowanie najemcy do hotelu robotniczego uważając, że dzięki temu możliwa będzie szybka eksmisja. Artykuł 1046 kodeksu postępowania cywilnego potwierdza, że właściciel lokum może zapewnić dłużnikowi tymczasowe pomieszczenie. W takiej sytuacji, komornik nie powinien wstrzymywać się z eksmisją. Problem polega na tym, że pokój w hotelu robotniczym często nie spełnia wymogów przewidzianych dla tymczasowego pomieszczenia. Szybka eksmisja na zasadach zgodnych z prawem jest dużo łatwiejsza w przypadku najmu okazjonalnego oraz instytucjonalnego.