Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Protest głodowy i samookaleczenie więźniów w zakładzie karnym

Pamela Opoczka
Adwokat Krakowskiej Izby Adwokackiej
Protest głodowy i samookaleczenie więźniów w zakładzie karnym
Protest głodowy i samookaleczenie więźniów w zakładzie karnym
Shutterstock
Zmiana otoczenia oraz odmienne warunki życia wyznaczane więziennym regulaminem, mogą spowodować rozmaite reakcje psychiczne u osadzonych. Wielu z nich podejmuje się protestu głodowego i dokonuje samookaleczenia.

Warunki więzienne kreują zupełnie odmienną rzeczywistość życia od tej, z którą mamy do czynienia na wolności. Zacznijmy choćby od przestrzeni - pamiętajmy, że zgodnie z przepisami, minimalna powierzchnia przypadająca w celi na jednego osadzonego wynosi zaledwie 3m2. Nie tylko jednak powyższa kwestia silnie wpływa na psychikę więźnia. Zmiana otoczenia oraz odmienne warunki życia wyznaczane odtąd więziennym regulaminem, mogą spowodować rozmaite reakcje psychiczne u osadzonych. Wielu z nich podejmuje się protestu głodowego i dokonuje samookaleczenia, o czym szerzej mowa w niniejszym artykule.

Czym jest protest głodowy?

Jest to forma protestu, polegająca na usiłowaniu wymuszenia pewnych ustępstw bądź wydania przez stosowny organ pewnych decyzji poprzez odmowę przyjmowania pokarmów. W przypadku więźniów może dotyczyć to np. chęci poprawy warunków więziennych.

Czym jest samouszkodzenie osadzonego?

Jest to powodowanie u siebie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia w celu wymuszenia określonej decyzji lub postępowania organu wykonawczego lub uchylenia się od ciążącego obowiązku.

Zarówno odmawianie przyjmowania posiłków, jak i samouszkodzanie ciała są zakazane u osadzonych. Stanowią o tym nie tylko więzienne regulaminy, ale przede wszystkim Kodeks karny wykonawczy w art. 116a pkt 5. Nakłanianie i pomaganie w takich działaniach jest również zabronione.

Skazany, który w celu wymuszenia określonej decyzji lub postępowania organu wykonawczego lub uchylenia się od ciążącego na nim obowiązku powoduje u siebie uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, niezależnie od odpowiedzialności dyscyplinarnej, może być obciążony w całości lub w części kosztami związanymi z leczeniem. O kwestii tych kosztów orzeka sąd penitencjarny, o czym nieco szerzej będzie mowa w dalszej części artykułu.

Jak wygląda procedura w przypadku stosowania przez więźnia protestu głodowego?

Z pewnością taki osadzony powinien jak najszybciej otrzymać wsparcie psychologiczne. Służba więzienna powinna wnikliwie ustalić przyczyny takiego zachowania oraz jego ewentualny cel. Osadzony odmawiający przyjmowania posiłków powinien pozostawać pod wzmożoną obserwacją pracowników służby zdrowia, oddziałowego i wychowawcy. Jeżeli odmawiającym posiłków jest osadzony cudzoziemiec, o podjęciu przez niego protestu głodowego zawiadamia się sąd, który skierował orzeczenie do wykonania, a w przypadku tymczasowo aresztowanego - organ, do którego dyspozycji pozostaje, a ponadto na wniosek osadzonego lub za jego zgodą, niezwłocznie powiadamia się pisemnie urząd konsularny, a w razie braku takiego urzędu właściwe przedstawicielstwo dyplomatyczne.

Podobnie będzie w przypadku dokonania przez osadzonego samoagresji. Po udzieleniu mu pierwszej pomocy, należy poddać go badaniu lekarskiemu oraz badaniu psychologicznemu w celu ustalenia okoliczności i motywów dokonania samouszkodzenia. W przypadku stwierdzenia, że podłożem tego był stan emocjonalny, należy objąć osadzonego pomocą psychologiczną i odpowiednimi oddziaływaniami wychowawczymi w celu zapobieżenia powtarzaniu się takich zachowań.

W przypadku stwierdzenia, że powodem samoagresji było wymuszenie określonej decyzji lub uchylanie się osadzonego od ciążącego na nim obowiązku, należy - zgodnie z art. 119 Kodeksu karnego wykonawczego - skierować wniosek do sądu penitencjarnego o obciążenie osadzonego kosztami związanymi z jego leczeniem.

Jeśli chodzi o obciążenie osadzonego kosztami, to warto zwrócić na następujące orzeczenia Sądów:

  1. „Obowiązkiem sądu orzekającego na podstawie art. 119 § 1 KKW jest ustalenie celu autodestrukcyjnego zachowania skazanego, a więc jaką konkretnie decyzję lub postępowanie zamierzał on od organu wykonawczego wymusić lub też od jakiego obowiązku zamierzał w taki sposób się uchylić. Nie jest wystarczające jedynie wskazanie takiego celu dzia­łania skazanego w ogólny sposób. Trzeba też zauważyć, że nie ma pod­staw do obciążenia skazanego na podstawie art. 119 § 1 k.k.w. kosztami leczenia w sytuacji, gdy celem jego działania było wymuszenie określo­nego zachowania na innych osobach niż organ wykonawczy” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2018 r., sygn. II AKzw 1848/18).
  2. „Z analizy akt sprawy nie wynika jednoznacznie, by zachowanie skazanego, polegające na połknięciu ciała obcego, miało charakter instrumentalny, w szczególności by takim zachowaniem skazany zamierzał uzyskać korzystną dla siebie decyzję czy też wymóc na organach wykonawczych określone postępowanie. Z treści opinii psychologicznej wynika, że skazany od dłuższego czasu wykazuje cechy nieradzenia sobie w sytuacji, w jakiej znalazł się. Przebywa on w ośrodku diagnostycznym z uwagi na tendencje samobójcze, pozostaje pod wzmożonym dozorem penitencjarno - ochronnym. Niezależnie od tego, należy mieć także na uwadze, że przepis art. 119 KKW stwarza sądowi jedynie możliwość obciążenia skazanego kosztami związanymi z leczeniem. Oznacza to, że nawet w przypadku ustalenia, że zachowanie skazanego miało charakter instrumentalny, to decyzja w przedmiocie kosztów związanych z leczeniem samouszkodzenia powinna być podejmowana bardzo ostrożnie” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. II AKzw 1202/11)

Może się zdarzyć, że osadzony doprowadzi siebie do takiego stanu, że będzie zagrożone jego zdrowie, a nawet życie. Wówczas, dyrektor zakładu karnego, na wniosek lekarza, niezwłocznie powiadamia o tym sędziego penitencjarnego. Jeśli życiu skazanego grozi poważne niebezpieczeństwo, stwierdzone co najmniej przez dwóch lekarzy, można dokonać koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wyłączając chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego. W wypadku sprzeciwu skazanego o dokonaniu zabiegu orzeka sąd penitencjarny. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. W wypadkach nagłych, jeżeli zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo śmierci skazanego, o konieczności zabiegu decyduje lekarz.

Przypadki zgonów osadzonych wskutek stosowania przez nich protestów głodowych stanowią przedmiot wielu sporów rozstrzyganych przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Niejednokrotnie bliscy osadzonych zmarłych w takich okolicznościach oskarżają przed Trybunałem m.in. za brak stosownych reakcji właściwych organów podczas protestu głodowego lub też brak podjęcia decyzji o opuszczeniu zakładu karnego przez osadzonych mimo, że ich stan zdrowia za tym przemawiał. Skarżą przed Trybunałem również sami osadzeni, np. zarzucając fakt podjęcia względem nich przymusowego leczenia, choć oni nie wyrażali na nie zgody.

Psychika ludzka potrafi płatać figle, zwłaszcza pod wpływem czynników stresogennych, do jakich z pewnością można zaliczyć pobyt w zakładzie karnym. Dlatego to na służbie więziennej spoczywa szczególna odpowiedzialność aby być wyczuloną na wszelkie autodestrukcyjne zachowania więźniów, jak i inne zachowania odbiegające od normy, a następnie stosowna reakcja w tym zakresie.

Adwokat Pamela Opoczka

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet: Polski Ład w wynagrodzeniach i dochodach, Kodeks pracy 2022 i Czas pracy 2022
Komplet: Polski Ład w wynagrodzeniach i dochodach, Kodeks pracy 2022 i Czas pracy 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(1)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
  • koko
    2022-01-11 14:28:22
    Ci tam mają lepszą opiekę niż na wolności --- stałem w kolejce do RTG BYŁEM 12 przywieżli gościa w kajdanach weszli bez kolejki ---- odbywają kary za nasze podatki żarcie za darmo --opierunek gratis lekarz gratis ---do roboty rowy czyścić śmiecie segregować a nie strajkować ---- kpina
    1
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Prawo
1 sty 2000
23 sty 2022
Zakres dat:
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Niekonstytucyjne zamknięcie dyskotek a odszkodowania
Przedstawiciele biznesu twierdzą, że zamknięcie jednej gałęzi działalności gospodarczej przy jednoczesnym zezwoleniu na działanie innych, to dyskryminacja, a udzielone wsparcie to marna rekompensata.
Boże Ciało w 2022 r.
Boże Ciało w 2022 r. będziemy obchodzili już w czerwcu. Co to za święto? Czy jest dniem wolnym od pracy?
Najniższa i najwyższa emerytura w 2021 r.
Ile wynosiła najniższa emerytura w 2021 r., a ile najwyższa? Jaka była wysokość świadczenia kompensacyjnego?
Babcie i dziadkowie oszczędzają zamiast pożyczać
W trudnych czasach starsze pokolenie zamiast pożyczać zaciska pasa i sięga po oszczędności. Tak wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej „Portfel statystycznego Polaka w pandemii”.
Niealimentacja, czyli uchylanie się od alimentów
Co robić kiedy osoba zobowiązania do opłacania alimentów na Ciebie lub na Twoje dziecko uchyla się od tego obowiązku? Kiedy nie płaci? Kiedy mówi, że nie chce i nie będzie płacić? Gdy masz trudności z pokrywaniem podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. O tym, jak się zachować, jak postępować skutecznie oraz pozostawać w zgodzie z prawem, przeczytasz w tym artykule.
Rozdzielność majątkowa w małżeństwie
Co robić, gdy drugi współmałżonek trwoni wspólny majątek? Co, gdy nie przyczynia się do jego powiększenia? Jak postąpić dla ochrony majątku na przyszłość przed ryzykownymi decyzjami biznesowymi drugiego współmałżonka? Jakim dokumentem jest intercyza? O tym oraz o innych kwestiach związanych z majątkiem współmałżonków, przeczytasz w tym artykule.
Fikcyjny ojciec w dokumentach dziecka - problemy, przepisy
Samotne matki nie chcą wpisywać fikcyjnego ojca do dokumentów dziecka. Czy planowana jest modyfikacja przepisów w zakresie obowiązku wprowadzania do aktów urodzenia tzw. danych kryjących?
Kwarantanna, izolacja, wynik testu w najnowszej wersji mojeIKP
W aplikacji mojeIKP znajdziemy informację o wyniku testu na koronawirusa oraz skierowaniu na kwarantannę czy izolację.
500 plus na nowo narodzone dziecko w 2022 r.
Od 1 stycznia 2022 r. ZUS przyjmuje wnioski o świadczenie 500 plus na nowo narodzone dzieci. Według danych ZUS wpłynęło dotąd 27,7 tys. wniosków na 35,7 tys. dzieci.
Spoofing telefoniczny - ZUS ostrzega
ZUS ostrzega przed oszustami wykorzystującymi tzw. spoofing. Na czym polegają takie działania? Czego nie powinniśmy robić?
SN o naruszeniu wolności w przepisach ws. stanu wyjątkowego
W przepisach ws. stanu wyjątkowego doszło do nieproporcjonalnego wkroczenia w wolność przemieszczania się oraz wyboru miejsca pobytu, co doprowadziło do naruszenia konstytucji - uznał Sąd Najwyższy, uniewinniając dziennikarzy ukaranych za pobyt w strefie stanu wyjątkowego, przy granicy polsko-białoruskiej.
Polski Ład a emerytury rolnicze - jakie zmiany?
Jakie zmiany w zakresie emerytur rolniczych zakłada Polski Ład? Co z przekazywaniem gospodarstwa?
Zasiłek rodzinny w 2022 roku
Zasiłek rodzinny w 2022 roku stanowi jedną z form wsparcia rodziców. Jakie są dodatki do zasiłku? Gdzie i kiedy złożyć wniosek?
Rękojmia i gwarancja konsumencka – zmiany w 2022 roku
Już wkrótce ulegną zmianie przepisy dotyczące rękojmi i gwarancji konsumenckiej. Zawarte w Kodeksie Cywilnym przepisy dotyczące rękojmi za wady przestaną mieć zastosowanie do konsumentów w przypadku sprzedaży rzeczy ruchomych. W tym zakresie zasady rękojmi przy sprzedaży konsumenckiej zostaną wprowadzone do ustawy z 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (dalej: „u.p.k.”). Projektowane przepisy zmieniają zakres uprawnień przysługujących konsumentom, ale nie wszystkie wprowadzane przez ustawodawcę zmiany będą dla nich korzystne.
Wcześniejsza spłata kredytu? Bank musi oddać klientowi prowizję
Skarga nadzwyczajna Rzecznika Finansowego została uwzględniona przez Sąd Najwyższy. Rozstrzygnięcie jest ważne dla wszystkich, którym bank lub firma pożyczkowa odmówiły zgodnego z prawem rozliczenia wcześniej spłaconego kredytu.
Zerowy VAT na żywność - czy wpłynie na spadek cen?
Eksperci prognozują, iż zerowy VAT na żywność może wpłynie na wyhamowanie wzrostu cen, ale nie na ich spadek. Czy później konsumentów czekają podwyżki?
Wiedza finansowa prezentem na Dzień Babci i Dziadka
Jak chronić się przed oszustami, którzy czyhają na pieniądze seniorów? Praktyczna wiedza finansowa może okazać się najlepszym prezentem na Dzień Babci i Dziadka.
COVID-19: Weryfikacja covidowa w zakładach pracy coraz bliżej uchwalenia
Rząd we wtorek ocenił pozytywnie poselski projekt ustawy o weryfikacji covidowej. Wskazał, że "zapewni bezpieczne warunki w zakładach pracy". Zasugerował też, aby go uzupełnić o przepis, że finasowanie testów diagnostycznych – ok. 1 mld zł rocznie – pochodzić będzie z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19.
Zakaz konkurencji w umowach najmu komercyjnego
W umowach najmu komercyjnego spotykamy się czasem z klauzulami zakazującymi działalności konkurencyjnej, wprowadzanymi zarówno przez wynajmujących jak i najemców. Warto jednak pamiętać, iż ramy ich stosowania są ograniczone z uwagi na możliwość uznania ich przez UOKiK za klauzule niedozwolone.
Wypadek na stoku narciarskim – kto ponosi odpowiedzialność?
Wbrew pozorom, wypadek na stoku może się przydarzyć nawet wytrawnym narciarzom. Wina nie musi leżeć po naszej stronie - niezakłóconemu szusowaniu może przeszkodzić lekkomyślność i brawura innej osoby. Kto zatem i na jakich zasadach odpowiada za spowodowanie wypadku na stoku narciarskim?
Ważna uchwała SN dla poszkodowanych w wypadkach pojazdów wielofunkcyjnych
Sąd Najwyższy wydał korzystną dla poszkodowanych uchwałę dotyczącą zakresu odpowiedzialności z umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrządzone w wyniku ruchu pojazdów wielofunkcyjnych.
Włoski Sąd Najwyższy: głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka
Włoski Sąd Najwyższy orzekł, iż głośna spłuczka w WC narusza prawa człowieka i zakłóca spokój. W wydanym wyroku nakazał wypłatę odszkodowania sąsiadom, którzy słyszą hałas przez ścianę.
Ferie na stoku i nie tylko - jak nie przepłacić za ubezpieczenie?
Ferie to szczyt sezonu sportów zimowych, dlatego ruszając na stoki oprócz polisy turystycznej, warto mieć także ubezpieczenie bagażu. Jaki jest koszt polisy? Co w przypadku wyjazdu do ciepłych krajów np. do Chorwacji?
Rodzaje najmu mieszkań - różnice. Co trzeba wiedzieć?
Aktualnie polskie przepisy przewiduje cztery różne rodzaje najmu lokali mieszkalnych. Są to: najem tradycyjny, najem okazjonalny, najem instytucjonalny bez dojścia do własności i najem instytucjonalny z dojściem do własności. Czym te rodzaje najmu różnią w praktyce? Pierwsze trzy rodzaje najmu są obecnie powszechnie wykorzystywane. Czwarty wariant (najem instytucjonalny z dojściem do własności) został pomyślany jako rozwiązanie między innymi na potrzeby programu Mieszkanie Plus. Zarówno najem okazjonalny, jak i najem instytucjonalny zapewnia swobodę dotyczącą np. zasad podwyższania czynszu. W ramach tych rodzajów najmu, nie można jednak swobodnie wypowiedzieć umowy. Osoby godzące się na inny wariant najmu niż tradycyjny, muszą pamiętać, że nie przysługuje im mieszkanie socjalne oraz pomieszczenie tymczasowe.
Gdzie znaleźć pomoc medyczną podczas ferii zimowych?
W ferie zimowe może dojść do niespodziewanego wypadku czy choroby. Jak i gdzie skorzystać z pomocy medycznej w sytuacji nagłego pogorszenia zdrowia?