Zakaz drogowych wyścigów i inne przepisy w Trybunale Konstytucyjnym. Co prezydent zaskarżył i dlaczego? RPO przystąpił do sprawy

• O jakie przepisy drogowe chodzi w skardze konstytucyjnej? Krótkie podsumowanie
• Dlaczego Prezydent zaskarżył do TK ustawę z nowymi zakazami dla kierowców?
• Co mówi Rzecznik Praw Obywatelskich?
• Czy ustawa z nowymi zakazami drogowymi może upaść w Trybunale Konstytucyjnym? Analiza argumentów
• Kalendarium – co już się wydarzyło i co dalej w sprawie?
• Ocena: czy prezydent ma szansę "wygrać" w TK ze złożoną skargą?
• FAQ - co ta skarga oznacza dla Ciebie oraz dla kierowców, miłośników motoryzacji, uczestników zlotów i wydarzeń motoryzacyjnych?

O jakie przepisy drogowe chodzi w skardze konstytucyjnej? Krótkie podsumowanie

Ustawa z 4 grudnia 2025 r. wprowadziła definicję „nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych" oraz obowiązek zgłaszania zlotów motoryzacyjnych (powyżej 10 pojazdów).

Dlaczego Prezydent zaskarżył do TK ustawę z nowymi zakazami dla kierowców?

Karol Nawrocki nie kwestionuje samej idei walki z niebezpieczną jazdą. We wniosku do TK jasno napisał:

Skąd więc w ogóle skarga konstytucyjna podpisana przez prezydenta? Problem leży w tym, jak przepisy zostały napisane. Poniżej omawiamy główne argumenty ze skargi konstytucyjnej, do której ostatnio przyłączył się Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek.

Zarzut 1: Niejasna definicja „nielegalnego wyścigu"

Ustawa definiuje nielegalny wyścig jako:

1. Rywalizację co najmniej dwóch pojazdów z naruszeniem zasad bezpieczeństwa.
2. Drift (poślizg) na zlocie bez zezwolenia.

Problem: drift to nie wyścig. To technika jazdy, pokaz umiejętności – nie rywalizacja na czas. Prezydent zwraca uwagę, że sklejenie tych dwóch zjawisk pod jedną etykietą powoduje chaos prawny:

• Czy drift na parkingu to wyścig?
• Czy drift na hulajnodze elektrycznej to wyścig?
• Czy wyścig dwóch rowerzystów to nielegalny wyścig?

Definicja jest tak szeroka, że nikt nie wie, co dokładnie jest karalne. A naczelną zasadą prawa karnego jest jasne zdefiniowanie czynu zabronionego.

Zarzut 2: Wyścig „bez zezwolenia" – ale jakiego?

Ustawa mówi, że nielegalny wyścig to taki, który odbywa się „bez wymaganego zezwolenia". Ale przepisy nie określają, kto i kiedy ma wydawać takie zezwolenie.

Zezwolenie przewiduje ustawa Prawo o ruchu drogowym – ale tylko co do wyścigów na drodze publicznej. A co z wydarzeniami na parkingu, placu, torze zamkniętym, np. podczas zlotu? Nie ma podstawy prawnej do uzyskania zezwolenia – więc wyścig (i drift na placu, o czym mowa w pierwszym zarzucie) zawsze będzie nielegalny w takich warunkach?

Zarzut 3: Kara za bycie widzem – absurd prawny

Ustawa przewiduje grzywnę dla widzów niezgłoszonego zlotu motoryzacyjnego. Dlaczego to absurdalne?

Prezydent pyta w skardze: skąd masz wiedzieć jako widz, czy organizator zgłosił spotkanie?

Zarzut 4: Naruszenie wolności zgromadzeń

Ustawa nakazuje zgłaszanie spotkań motoryzacyjnych (powyżej 10 aut) do gminy – tak jak zgromadzeń publicznych. Ale zgromadzenie publiczne (w rozumieniu Konstytucji) to spotkanie w sprawach publicznych – np. manifestacja, protest, debata. A zlot miłośników, np. VW Golfów II czy pokaz tuningu to nie sprawa publiczna. To hobby, pasja, spotkanie prywatne.

Prezydent uważa w skardze, że penalizacja za brak zgłoszenia takiego spotkania narusza konstytucyjną wolność zgromadzeń (art. 57 Konstytucji) i jest nieproporcjonalna (art. 31 ust. 3 Konstytucji).

Co mówi Rzecznik Praw Obywatelskich?

RPO Marcin Wiącek przyłączył się do sprawy i w dużej mierze popiera zarzuty Prezydenta. RPO wnosi o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją:

• Definicji nielegalnego wyścigu – naruszenie zasady nullum crimen sine lege certa (nie ma przestępstwa bez jasnej ustawy).
• Kar za udział w zlocie jako widz – naruszenie wolności zgromadzeń i zasady proporcjonalności.

RPO przedstawi szczegółowe uzasadnienie w TK do końca września 2026 r.

Czy ustawa z nowymi zakazami drogowymi może upaść w Trybunale Konstytucyjnym? Analiza argumentów

Argumenty za uwzględnieniem skargi i stwierdzeniem niekonstytucyjności przepisów:

1. Precedens TK w sprawie zgromadzeń:
2. • Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie orzekał, że brak zgłoszenia zgromadzenia nie czyni go nielegalnym (wyrok TK z 10 lipca 2008 r., sygn. P 15/08).
   • „Brak zawiadomienia nie może prowadzić automatycznie do zakazu zgromadzenia, traktowanego w takim wypadku jako nielegalne."
   • Kara za sam udział w niezgłoszonym zlocie stoi w sprzeczności z tym orzecznictwem.
2. Europejski Trybunał Praw Człowieka też to potwierdza. ETPC w wyroku z 2007 r. Bukta i inni przeciwko Węgrom stwierdził: „Uchybienie obowiązkowi notyfikacji nie jest wystarczającą przesłanką uznania zgromadzenia za nielegalne."
3. Niejasność = niekonstytucyjność:
4. • TK konsekwentnie orzeka, że przepisy karne muszą być jasne i precyzyjne.
   • Jeśli obywatel nie wie, czy jego zachowanie jest karalne – przepis jest wadliwy (wyrok TK z 26 listopada 2003 r., sygn. SK 22/02).

Argumenty przeciw skardze, czyli za utrzymaniem przepisów:

1. Dobro chronione to bezpieczeństwo publiczne: Ustawa chroni życie i zdrowie uczestników ruchu. To interes publiczny uzasadniający ingerencję państwa.
2. Precedens ze smogiem: TK uznawał już ograniczenia wolności (np. zakaz palenia w piecach) jako proporcjonalne, jeśli chronią zdrowie publiczne.
3. Możliwość naprawy w orzecznictwie poprzez praktykę: Sądy mogą zawęzić stosowanie przepisów poprzez wykładnię – np. uznać, że „widz" to tylko osoba aktywnie wspierająca wyścig, nie przypadkowy przechodzień.

Kalendarium – co już się wydarzyło i co dalej w sprawie?

1. Prezydent RP złożył wniosek do TK w maju 2026 r.
2. RPO przyłączył się do sprawy w dniu 23 czerwca 2026 r.
3. RPO przedstawi pełne uzasadnienie do końca września 2026 r.
4. Trybunał Konstytucyjny wyda wyrok prawdopodobnie najwcześniej w 2027 r.

Ocena: czy prezydent ma szansę "wygrać" w TK ze złożoną skargą?

Tak – szansa jest realna. Zarzuty dotyczą fundamentalnych zasad:

• Jasności prawa karnego (art. 42 ust. 1 Konstytucji).
• Wolności zgromadzeń (art. 57 Konstytucji).
• Proporcjonalności ograniczeń (art. 31 ust. 3 Konstytucji).

Przemawia za tym fakt, że TK wielokrotnie orzekał, że:

• Przepisy karne muszą być precyzyjne – te nie są.
• Brak zgłoszenia zgromadzenia nie czyni go nielegalnym – a tutaj czyni.
• Kara musi być proporcjonalna – grzywna za patrzenie na auta na zlocie jest nadmierna.

Jeśli TK podtrzyma swoją dotychczasową linię orzeczniczą – ustawa może upaść. Inna sprawa, co z wyrokiem zrobią rządzący, z uwagi na zamieszanie wokół statusu prawnego TK.

Śledź sprawę w Trybunale Konstytucyjnym (sygn. akt K 15/26). A póki co: jeśli organizujesz zlot – zgłoś go do gminy. Jeśli uprawiasz drifting – rób to na zamkniętym torze. Do czasu wyroku TK – przepisy obowiązują.

FAQ - co ta skarga oznacza dla Ciebie oraz dla kierowców, miłośników motoryzacji, uczestników zlotów i wydarzeń motoryzacyjnych?

Czy mogę organizować zlot samochodowy?

Tak, ale musisz zgłosić go do gminy (jeśli będzie powyżej 10 aut), podobnie jak zgromadzenie publiczne. Brak zgłoszenia = kara dla organizatora (grzywna lub ograniczenie wolności). A także potencjalne zagrożenie karą dla widzów.

Czy mogę dostać mandat za patrzenie na zlot?

Teoretycznie tak – jeśli zlot nie został zgłoszony, a ty w nim uczestniczysz jako widz. Ale przepis jest tak niejasny, że jego wykonanie będzie trudne - zobaczymy, jak podejdą do niego sądy.

Czy drift to przestępstwo?

Zależy gdzie, bo:

• na drodze publicznej – wykroczenie (grzywna od 1500 zł),
• na zlocie bez zezwolenia – przestępstwo (do 5 lat więzienia),
• na torze zamkniętym – legalny.

Co jeśli TK uzna przepisy za niekonstytucyjne?

Zaskarżone fragmenty utracą moc.

Źródło: Biuro RPO, Trybunał Konstytucyjny