Kategorie

Na odwołanie darowizny masz tylko rok

Bartłomiej Ceglarski
Na odwołanie darowizny masz tylko rok./ fot. Fotolia
Kodeks cywilny dopuszcza możliwość dokonania nieodpłatnego przeniesienia rzeczy lub praw na inną osobę – jest to tzw. darowizna. Ze względu na szczególną więź jaka często łączy darczyńcę i obdarowanego, a także bezpłatny charakter tej umowy, prawo cywilne przewiduje jedynie kilka przypadków, w których darowiznę można odwołać. Na odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności przewidziany jest tylko rok od momentu gdy uprawniona osoba dowiedziała się o niewdzięczności. Jak wskazuje orzecznictwo, termin ten nie biegnie od nowa dla spadkobiercy darczyńcy.

Odwołanie darowizny to nie tak prosta sprawa jakby się mogło wydawać na pierwszy rzut oka. Umowę darowizny reguluje Kodeks cywilny (dalej: k.c.), który przewiduje możliwość odwołania zarówno darowizny niewykonanej jak i już wykonanej.

Odwołanie darowizny niewykonanej może mieć miejsce gdy stan majątkowy darczyńcy uległ takiej zmianie, że jej wykonanie może spowodować uszczerbek dla jego własnego utrzymania albo dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Odwołanie darowizny wykonanej jest uzależniona głównie od zachowania obdarowanego względem darczyńcy. Jeżeli obdarowany wykazuje rażącą niewdzięczność w stosunku do darczyńcy, jest możliwe odwołanie wykonanej już darowizny. Pojęcie rażącej niewdzięczności może być rozumiane bardzo szeroko. Jak wynika z orzecznictwa, może to być zarówno działanie jak i zaniechanie skierowane przeciwko darczyńcy.

Darowiznę odwołuje się na piśmie. Jak wskazano w art. 899 § 3 k.c. na odwołanie darowizny przewidziany jest rok od momentu, w którym uprawniony dowiedział się o rażącej niewdzięczności obdarowanego. W razie śmierci darczyńcy, termin ten nie biegnie dla jego spadkobiercy od nowa, niezależnie od tego kiedy stwierdzono nabycie spadku – potwierdza to orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (sygn. Akt I ACa 711/16), któremu teraz przyjrzymy się nieco bliżej

Okoliczności sprawy

W 2003 r. Pozwana została obdarowana przez swoich rodziców mieszkaniem. Ponieważ pozwana od wielu lat mieszkała w Niemczech, jej rodzice chcieli zapewnić jej lokum na wypadek gdyby zdecydowała się jednak powrócić do Polski. W chwili gdy została zawarta umowa darowizny rodzice pozwanej byli zdrowi, zarówno fizycznie jak i psychicznie.

We wrześniu 2003 r. rodzice sporządzili własnoręcznie testamenty, w których powołali do całości spadku powódkę, która była również ich córką, a więc i siostrą pozwanej.

Zobacz również: Darowizna mieszkania

Reklama

W październiku 2003 r. ojciec pozwanej doznał udaru i trafił na 2 miesiące do szpitala. Pozwana w między czasie odwiedziła go. Po wyjściu ze szpitala powódka (siostra pozwanej), wraz z matką zdecydowały by umieścić ojca w domu starców ponieważ obawiały się, że nie będą w stanie zapewnić mu należytej opieki – pozwana i reszta rodzeństwa zgodziła się na to.

Ojciec pozwanej i powódki został przyjęty do domu starców 10 grudnia 2003 r. gdzie następnego dnia zmarł, w wieku 78 lat. Jego żona miała w tym czasie 76 lat. Pozwana przyjechała z Niemiec na pogrzeb ojca i później utrzymywała kontakt z matką, głównie telefoniczny. Matka przez jakiś czas pomieszkiwała sama, jednak z czasem i jej stan zdrowia ulegał pogorszeniu

Po pewnym czasie doszło do konfliktu między pozwaną a powódką – chodziło o kwestię sprawowania opieki nad matką, która już potrzebowała pomocy. Siostry w porozumieniu umieściły matkę w domu opieki, który jednak opuściła i dalej zamieszkiwała sama. Powódka codziennie odwiedzała jednak matkę i opiekowała się nią.

Siostry jednak popadały w coraz to głębszy konflikt – powódka miała żal o to, że tylko ona opiekuje się matką, a to na pozwanej podarowano mieszkanie. W styczniu 2013 r. matka zmarła, a powódka na podstawie testamentów z września 2003 r. została powołana do całości spadku. We wrześniu 2013 r. stwierdzono nabycie spadku przez powódkę. W sierpniu 2014 r. powódka oświadczyła, że odwołuje darowiznę mieszkania, które zostało podarowane jej siostrze – pozwanej.

Wnioski stron

Powódka domagała się aby siostra dokonała zwrotu podarowanego jej przez rodziców mieszkania. W tym miejscu podniosła zarzut, że pozwana dopuściła się rażącej niewdzięczności wobec rodziców, po dokonaniu darowizny.

Zobacz: Podatek od darowizn

Reklama

Powódka uznała, że rażąca niewdzięczność pozwanej polegała m.in. umieszczeniu przez pozwaną matki w domu opieki, niewywiązanie się z zobowiązania polegającego na powrocie do Polski i sprawowaniu stałej opieki nad rodzicami oraz nieudzielanie pomocy matce w dniu jej śmierci.

Z kolei pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Swoje stanowisko tłumaczyła tym, że nie ma podstaw do odwołania darowizny (nie okazała rażącej niewdzięczności rodzicom, a także tym, że żądanie powódki było spóźnione, ze względu na upływ ustawowego terminu.

Jak rozstrzygnięto w sprawie?

Sądy w obu instancjach odrzuciły pozew. Sąd Apelacyjny stwierdził, że:

  1. powódka nie wykazała przesłanek rażącej niewdzięczności;
  2. żądanie było spóźnione.

SA wskazał, że na odwołanie darowizny osoba uprawniona ma rok, od chwili gdy dowiedziała się o rażącej niewdzięczności obdarowanego. Należy przy tym zaznaczyć, że po upływie tego terminu nie ma możliwości odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. SA wskazuje, że nie ma przy tym znaczenia sam fakt uzyskania prawomocnego postanowienia Sądu w przedmiocie nabycia spadku po rodzicach, nie ma wpływu na sposób liczenia terminu z art. 899 § 3 kc, wobec jego brzmienia.

Powódka powoływała się na zdarzenia z 2003 r. i ze stycznia 2013 r. Nawet gdyby przyjąć, że doszło do rażącej niewdzięczności w styczniu 2013 r., to powódka miałaby możliwość odwołania darowizny tylko do stycznia 2014 r. Oznacza to, że odwołując darowiznę w sierpniu 2014 r. przekroczyła ustawowy termin i chociażby na tej podstawie jej powództwo podlega odrzuceniu.

Opracowano na podstawie:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz.459)

Wyrok Sąd Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2017 r. (sygn. Akt I ACa 711/16)

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    16 cze 2021
    Zakres dat:

    Termin wdrożenia e-doręczeń przesunięty?

    Przesunięcie terminu wdrożenia e-doręczeń zakłada nowelizacja uchwalona przez Sejm. Kiedy mają wejść w życie nowe przepisy?

    Emerytura dla zwierząt służących w służbach mundurowych

    Rząd przyjął projekt ustawy regulującej status zwierząt w służbach mundurowych. Projekt zmienia w tym zakresie m.in. ustawę o Policji oraz szereg innych aktów prawnych.

    Świadczenia dla niepełnosprawnych w 2021 r.

    Świadczenia dla osób niepełnosprawnych w 2021 r. obejmują m.in. renty, zasiłki pielęgnacyjne czy świadczenia dla osób niesamodzielnych.

    NIK o dzierżawie gruntów rolnych w parkach narodowych

    Niezgodny z prawem wybór dzierżawców, naruszanie zasad równego dostępu do udziału w przetargu oraz jawności i jednolitości postępowania, a także niezapewnienie najkorzystniejszego wyniku przetargu – takie nieprawidłowości w gospodarowaniu gruntami rolnymi Skarbu Państwa stwierdziła NIK w sześciu na siedem skontrolowanych parków narodowych.

    Nabór wniosków o wsparcie na zalesianie do 02.08.2021 r.

    Do 02.08.2021 r. odbywać się będzie nabór wniosków o przyznanie wsparcia na zalesienie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Beneficjentem w zakresie kosztów założenia uprawy leśnej mogą być nie tylko rolnicy, ale również jednostki samorządu terytorialnego i jednostki organizacyjne gmin, powiatów oraz województw.

    Ryczałt na dojazdy dla funkcjonariusza Służby Więziennej

    Co do zasady świadczenia otrzymywane przez funkcjonariuszy Służby Więziennej stanowią dla nich przychód ze stosunku służbowego. Nie oznacza to jednak, że zawsze będą one podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

    Reforma przepisów o nieletnich - zmiany w izolacji sprawców najcięższych przestępstw

    W resorcie sprawiedliwości przygotowano projekt ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Ma on skutecznie zniechęcić ich do łamania prawa. Nowe przepisy powinny też zapewnić odpowiednie środki reakcji, gdy nieletni popełnią wykroczenie, przestępstwo lub są mocno zdemoralizowani.

    RIO: wójt może zatrudnić komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej

    Wójt może zatrudnić komendanta gminnego ochrony przeciwpożarowej, w tym także na tym stanowisku może zatrudnić komendanta gminnego związku ochotniczych straży pożarnych – podkreśliła Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku.

    Projekt Ustawy o Ochotniczej Straży Pożarnej – informacje, wyjaśnienia

    W ostatnim czasie opublikowano treść projektu Ustawy o Ochotniczej Straży Pożarnej. Rozpoczęły się również konsultacje społeczne, w których udział bezpośrednio bierze kadra kierownicza Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Państwowej Straży Pożarnej.

    Test sprawności fizycznej policjantów 2021 r.

    Zgodnie z zapisami ustawy o Policji policjant jest obowiązany utrzymywać sprawność fizyczną zapewniającą wykonywanie przez niego zadań służbowych. Co roku policjanci przystępują do testów sprawności fizycznej, których zaliczenie jest wymagane. Każdego funkcjonariusza Policji obowiązuje minimalny poziom sprawności motorycznej, gwarantujący efektywność podejmowanych działań. Testy nie dotyczą osób ubiegających się o przyjęcie do służby w Policji, ale policjantów w czynnej służbie, a więc tych osób, które w procesie rekrutacji oraz w późniejszych latach służby wykazały się wymaganą sprawnością fizyczną.

    Nowe definicje w ustawie Prawo o ruchu drogowym

    20 maja oraz 1 czerwca 2021 r. weszły w życie dwie nowelizacje ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Zmiany zawarte w tych przepisach w istotny sposób wpłyną na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.

    56 mln złotych z Programu Infrastruktura i Środowisko trafi do jednostek policji w całym kraju

    Prawie 500 sztuk motocykli trafi do jednostek policji w całym kraju. Zakupy będą realizowane z pieniędzy unijnych.

    W konsultacjach projekt zmian odnoszący się do sądów wojskowych

    Zmiany w organizacji kolegiów sądów wojskowych, analogiczne do wprowadzonych w lutym zeszłego roku w sądach powszechnych oraz związane z nimi nowe zasady opiniowania kandydatów na sędziów wojskowych - przewiduje projekt resortu sprawiedliwości, nad którym w maju trwają konsultacje.

    Wydawanie pozwoleń na broń prywatną żołnierzom zawodowym

    Posiadanie broni palnej lub amunicji do niej bez wymaganego pozwolenia jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Z kolei posiadanie bez wymaganej rejestracji broni pneumatycznej lub bez pozwolenia miotacza gazu obezwładniającego (z wyłączeniem ręcznego) lub narzędzia albo urządzenia, którego używanie może zagrażać życiu lub zdrowiu, jest wykroczeniem. Jak wygląda procedura wydawania żołnierzom zawodowym pozwolenia na broń? Kiedy pozwolenie nie jest potrzebne?

    Zmiany w funduszach na nagrody i zapomogi żołnierzy niezawodowych już od 24.06.2021

    Od 24.06.2021 Minister Obrony Narodowej będzie mógł z własnej inicjatywy przekazać do dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej środki funduszu pozostające w jego dyspozycji z przeznaczeniem na nagrody dla żołnierzy niezawodowych pełniących służbę wojskową w podległych temu dowódcy jednostkach wojskowych.

    Skutki doręczenia aktu inwestorowi posiadającemu pełnomocnika

    Organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych.

    Renty dożywotnie z rosnącym zainteresowaniem seniorów

    Renty dożywotnie cieszą się coraz większym zainteresowaniem seniorów. Rośnie również liczna sporów sądowych związanych z umowami renty lub dożywocia.

    Kapitał rodzicielski - od kiedy?

    Ustawa w sprawie kapitału rodzicielskiego ma wejść w życie od 1 stycznia 2022 r. O szczegółach mówiła minister rodziny Marlena Maląg.

    Wniosek o dowód osobisty online jeszcze tylko przez 50 dni

    To ostatnie 50 dni na złożenie wniosku o nowy dowód osobisty przez internet. Ministerstwo Cyfryzacji przypomina o ważnych zmianach, które wejdą w życie w sierpniu.

    Postępowanie egzekucyjne w administracji 2021 - zmiany od lipca

    Nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która wejdzie w życie 1 lipca 2021 r. choć obejmuje zaledwie kilka artykułów, to bez wątpienia ma znamiona rewolucyjne.

    Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi

    15 czerwca 2021 r. przypada Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi. Przemoc jest problemem, który dotyka seniorów na całym świecie.

    Kara pozbawienia wolności nie tylko w zakładzie karnym

    Osoby, które zostały skazane na karę pozbawienia wolności, mają do wyboru dwie instytucje prawne, które dają im możliwość odbycia tej kary poza zakładem karnym.

    Gdzie zrealizowano najwięcej bonów turystycznych? [AUDIO]

    W województwie mazowieckim aktywowano ponad 241 tys. bonów turystycznych i dokonano płatności na kwotę przeszło 65 mln zł. To najwięcej w Polsce.

    Abonament RTV w 2022 r. - stawki

    Stawki opłat za abonament RTV w 2022 r. nie ulegną zmianie. Tak wynika z nowego rozporządzenia KRRiT.

    Unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej

    Unieważnienie małżeństwa to instytucja uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, polegająca na unieważnieniu ślubu cywilnego.