Świadczenie wspierające bez komisji. Dlaczego to niemożliwe?

• Świadczenie wspierające. Czy osoba z niepełnosprawnością musi stawać przed komisją?
• Decyzja WZON bez badania. Jest szansa na taką zmianę?
• Czym jest potrzeba wsparcia i jak się ją określa?
• Jak przyznawane są punkty do świadczenia wspierającego?
• Dlaczego suma uzyskanych punktów jest ważna dla uzyskania świadczenia wspierającego?

Świadczenie wspierające. Czy osoba z niepełnosprawnością musi stawać przed komisją?

Możliwość wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności bez badania, a na podstawie dokumentacji medycznej jest możliwa w wyjątkowych przypadkach. Piszemy o tym w artykule pt. Orzeczenie bez komisji. Kiedy jest możliwe w 2026 roku?

Osoby z niepełnosprawnościami często zastanawiają się czy podobny tryb można zastosować również w procesie ubiegania się o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia.

Przypomnijmy, iż takie decyzje wydają wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON).

Decyzja WZON bez badania. Jest szansa na taką zmianę?

Według informacji przekazanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, na taką zmianę w najbliższym czasie się nie zanosi.

„Czy istnieje lub jest analizowana możliwość wydawania decyzji przez komisję wyłącznie na podstawie dokumentacji medycznej, bez konieczności przeprowadzania wizyty w miejscu zamieszkania, zwłaszcza w najbardziej skrajnych przypadkach (choroby terminalne, osoby leżące, całkowicie niesamodzielne), i jeśli nie – z jakich powodów?” – pyta w swojej interpelacji posłanka Aleksandra Leo.

Jak podkreśla posłanka, postępowania prowadzone przez wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności trwają miesiącami, a czas oczekiwania na wyznaczenie komisji oraz wydanie decyzji w praktyce często przekracza granice.

„Szczególnie dramatyczne są przypadki osób w stanie terminalnym, osób całkowicie niesamodzielnych, leżących, często niezdolnych do komunikacji, wobec których – mimo kompletnej i jednoznacznej dokumentacji medycznej – nadal przeprowadza się wizyty komisji w miejscu zamieszkania. Wizyty te, które stanowią większość postępowań, w praktyce nie wnoszą nowych ustaleń, a jedynie znacząco wydłużają procedurę. Zdarzają się również sytuacje, w których komisja wyznaczana jest już po śmierci wnioskodawcy”.

Autorka petycji przypomina też o zapowiadanym przeglądzie stosowania przepisów ustawy o świadczeniu wspierającym.

Ustalenie poziomu potrzeby wsparcia polega na określeniu zdolności osoby do wykonania 32 czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania. Dokonywana przez Wojewódzki Zespól do spraw orzekania o Niepełnosprawności ocena służy precyzyjnemu określeniu stopnia i rodzaju potrzebnego wnioskującym wsparcia, w związku z czym jej rzetelność ma z perspektywy beneficjentów świadczenia znaczenie zasadnicze. Przebieg chorób, ich złożoność (nakładanie się objawów czy wielochorobowość), jednostkowo odmienne możliwości i sposób radzenia sobie z ograniczeniami, które dana choroba wywołuje – kombinacja tych i wielu innych czynników sprawia, że zdolność wykonywania codziennych czynności, nawet w przypadku osób w przebiegu tych samych schorzeń, jest bardzo zróżnicowana. Nie ma zatem możliwości, aby w określonych przypadkach znieść wymóg stawania chorych przed komisją.” – podkreśliła Katarzyna Nowakowska, wiceszefowa resortu rodziny.

Czym jest potrzeba wsparcia i jak się ją określa?

Potrzebę wsparcia definiuje ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jest to następstwo braku lub utraty autonomii fizycznej, psychicznej, intelektualnej lub sensorycznej.

Jak przyznawane są punkty do świadczenia wspierającego?

Wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności ustalają poziom potrzeby wsparcia w wartościach punktowych w skali od 0 d 100. Dokonuje się tego na podstawie obserwacji, wywiadu bezpośredniego oraz oceny funkcjonowania, a także na podstawie informacji wskazanych w kwestionariuszu samooceny trudności w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem. Taki kwestionariusz wypełnia osoba z niepełnosprawnością, ubiegająca się o wydanie decyzji.

Obserwacja polega na dokonaniu spostrzeżeń obejmujących zachowanie i sposób funkcjonowania osoby zainteresowanej oraz jej angażowanie się w wykonywanie dowolnych działań dotyczących czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania w celu dokonania oceny co do zdolności ich samodzielnego wykonania.

Wywiad bezpośredni polega na uzyskaniu od osoby zainteresowanej informacji dotyczących jej zachowania i sposobu funkcjonowania, w wykonywaniu przez nią czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania oraz jej angażowania się w ich wykonywanie, w celu dokonania oceny co do zdolności ich samodzielnego wykonania

Ocena funkcjonowania polega z kolei na wskazaniu wykonania, skierowanym bezpośrednio do osoby zainteresowanej, dowolnych działań dotyczących czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania, oceniających sposób jej funkcjonowania i angażowanie się w ich wykonywanie, w celu dokonania oceny co do zdolności ich samodzielnego wykonywania.

Potrzebę wsparcia ustala się przez ocenę w 32 czynnościach związanych z obszarami codziennego funkcjonowania. Poziom potrzeby wsparcia jest wyrażony wartością punktową stanowiącą sumę 25 najwyższych iloczynów ustalonych dla czynności związanych z obszarami codziennego funkcjonowania. Suma jest zaokrąglana do pełnej wartości punktowej w górę.

Dlaczego suma uzyskanych punktów jest ważna dla uzyskania świadczenia wspierającego?

Od otrzymanych w decyzji WZON punktów zależy to czy osoba z niepełnosprawnością otrzyma świadczenie wspierające, a jeśli tak – ile będzie ono wynosiło. Drugi parametr brany pod uwagę to aktualna wysokość renty socjalnej.

Od 1 marca 2026 r. miesięczne kwoty świadczenia wspierającego są następujące:

• 4353 zł - od 95 do 100 pkt;
• 3562 zł - od 90 do 94 pkt;
• 2375 zł - od 85 do 89 pkt;
• 1583 zł - od 80 do 84 pkt;
• 1188 zł - od 75 do 79 pkt;
• 792 zł - od 70 do 74 pkt.

Świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Gdy osoba z niepełnosprawnością posiada odpowiednie orzeczenie i uzyska decyzję WZON o potrzebie wsparcia z minimalną ilością 70 punktów, może złożyć wniosek do ZUS.

Źródło: Interpelacja nr 15372 w sprawie funkcjonowania świadczenia wspierającego/Sejm

Polecamy: INFORLEX Pomoc społeczna