Kategorie

Podział majątku małżonków - poradnik

Podział majątku małżonków - jak go dokonać?
Fotolia
Wraz z zawarciem małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność majątkowa małżeńska. W różnych sytuacjach majątek małżonków może ulec podziałowi. Niekiedy małżonkowie sami chcą podzielić swój majątek, lecz nie wiedzą, jak tego dokonać. Poradnik odpowiada na te i inne pytania dotyczące podziału majątku małżonków.

Spis treści

1. Majątek wspólny. Powstanie wspólności ustawowej małżeńskiej

1.1. Ogólnie o majątku wspólnym
1.2. Pojęcie majątku wspólnego
1.3. Skład majątku wspólnego
1.4. Cechy majątku wspólnego

2. Majątek osobisty

3. Ustanie ustawowej wspólności majątkowej

3.1. Przyczyny ustania wspólności ustawowej
3.2. Skutki ustania ustawowej wspólności majątkowej

4. Ustroje majątkowe małżeńskie

4.1. Umowny ustrój majątkowy
4.2. Ustrój rozszerzonej wspólności majątkowej
4.3. Ustrój ograniczonej wspólności majątkowej
4.4. Ustrój rozdzielności majątkowej
4.5. Ustrój rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków
4.6. Ustrój przymusowy

5. Podział majątku wspólnego

5.1. Tryby podziału majątku wspólnego
5.2. Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym
5.3. Rozliczenie wydatków i nakładów dokonywanych między majątkami osobistymi małżonków i ich majątkiem wspólnym
5.4. Sposoby podziału majątku wspólnego
5.5. Podział majątku wspólnego w wypadku rozwodu
5.6. Podział majątku wspólnego w wypadku separacji


1. Majątek wspólny. Powstanie wspólności ustawowej małżeńskiej

1.1. Ogólnie o majątku wspólnym

Zasadą jest, że z chwilą zawarcia małżeństwa pomiędzy małżonkami powstaje z mocy prawa wspólność ustawowa małżeńska. Jednakże istnieją od tej zasady wyjątki. Wspólność ustawowa małżeńska nie powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa w następujących sytuacjach:

  • jeden z małżonków przed zawarciem małżeństwa został ubezwłasnowolniony;
  • przed zawarciem małżeństwa ogłoszono upadłość jednego z małżonków.
Reklama

W dwóch powyższych sytuacjach, od chwili zawarcia małżeństwa pomiędzy małżonkami nie powstaje z mocy prawa wspólność ustawowa małżeńska; stosunki majątkowe pomiędzy małżonkami podlegają zasadom rozdzielności majątkowej. W razie uchylenia postanowienia o ubezwłasnowolnieniu małżonka lub umorzenia, uchylenia albo ukończenia postępowania upadłościowego między małżonkami powstaje ustrój wspólności majątkowej.

Ponadto małżonkowie mogą zrezygnować ze wspólności ustawowej małżeńskiej i przyjąć inny sposób regulacji swoich stosunków majątkowych poprzez zawarcie w formie aktu notarialnego umowy majątkowej małżeńskiej i w ten sposób:

  • rozszerzyć wspólność majątkową,
  • ograniczyć wspólność majątkową,
  • ustanowić rozdzielność majątkową,
  • przyjąć system rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków.

W przypadku istnienia między małżonkami ustroju wspólności ustawowej istnieją trzy masy majątkowe, tj. majątek wspólny i dwa majątki osobiste każdego z małżonków.

1.2. Pojęcie majątku wspólnego

Reklama

Zasadą w prawie polskim jest, iż z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność ustawowa małżeńska. Wspólność ta obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub jednego z nich (majątek wspólny), z wyjątkiem tych, które podlegają zaliczeniu do majątków osobistych małżonków – art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej KRO). Obok majątku wspólnego małżonków, każdemu z nich przysługuje majątek osobisty, do którego wchodzą przedmioty majątkowe nie objęte wspólnością ustawową małżeńską.

Dla zaliczenia określonego prawa majątkowego do majątku wspólnego małżonków decydująca jest chwila nabycia tego prawa. Nie ma znaczenia, czy nabycie prawa po powstaniu wspólności ustawowej nastąpiło na podstawie umowy (np. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny), czy też na podstawie innego zdarzenia, np. decyzji administracyjnej, orzeczenia sądowego, czy nawet zdarzenia losowego (np. wygrana na loterii). W skład majątku wspólnego wchodzą przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków, jak również nabyte tylko przez jednego z małżonków.

Jeden z małżonków zawarł umowę przedwstępną do nabycia prawa własności nieruchomości przed powstaniem wspólności ustawowej małżeńskiej. Jednakże do zawarcia umowy definitywnej doszło po powstaniu wspólności majątkowej. W takim wypadku nabycie prawa własności nieruchomości nastąpiło do majątku wspólnego małżonków, a nie do majątku osobistego małżonka.

Jeden z małżonków przed powstaniem wspólności majątkowej zawarł umowę o nabycie prawa własności nieruchomości z zastrzeżeniem warunku. Po powstaniu wspólności zawarł umowę, na podstawie której nabył bezwarunkowo własność nieruchomości. W takim wypadku własność nieruchomości wejdzie do majątku wspólnego małżonków.

Kwota otrzymana przez jednego z małżonków jako zwrot pożyczki udzielonej przed zawarciem małżeństwa, stanowi majątek osobisty tego z małżonków, który udzielił pożyczki przed zawarciem małżeństwa (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 9 września 1970 r., I CR 298/70, OSNC 1971, poz. 102).

Zobacz: Separacja i alimenty na dzieci

1.3. Skład majątku wspólnego

Majątek wspólny małżonków obejmuje jedynie aktywa (bez długów). Do majątku wspólnego należą, w szczególności (art. 31 § 2 KRO):

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  • dochody z majątku wspólnego, jak również dochody z majątku osobistego każdego z małżonków;
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Wyliczenie to ma charakter przykładowy. W skład majątku wspólnego wchodzą również przedmioty majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa ze środków pochodzących z majątku wspólnego. Należą do nich:

1) własność i inne prawa rzeczowe (użytkowanie wieczyste, użytkowanie, służebności, zastaw, hipoteka, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu):

  • w przypadku nabywania praw rzeczowych, które mogą być ujawnione w księdze wieczystej (prawa rzeczowe, których przedmiotem jest nieruchomość), wpis prawa w księdze wieczystej powinien obejmować oboje małżonków, tak aby wskazywać, iż prawo to przysługuje im obojgu na zasadzie wspólności ustawowej;
  • jeżeli w księdze wieczystej jako uprawniony ujawniony jest tylko jeden małżonek, to do ujawnienia prawa drugiego małżonka wystarczy złożenie w sądzie, gdzie jest prowadzona księga wieczysta, oświadczenia obojga małżonków z podpisami notarialnie poświadczonymi, że nieruchomość stanowi majątek wspólny; do takiego oświadczenia należy dołączyć odpis aktu małżeństwa. W przypadku sporu między małżonkami co do przynależności prawa ujawnionego w księdze wieczystej do majątku wspólnego lub osobistego, małżonek, który twierdzi, że jego prawo nie jest wpisane może wystąpić z powództwem do sądu wieczystoksięgowego o usunięcie niezgodności w księdze wieczystej;
  • w skład majątku wspólnego wchodzi również posiadanie; posiadanie jest stanem faktycznego władztwa nad rzeczą, które może prowadzić do nabycia prawa własności (lub prawa służebności gruntowej) w drodze zasiedzenia; prawa majątkowe nabyte w drodze zasiedzenia wchodzą w skład majątku wspólnego, o ile termin zasiedzenia zakończył się w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej, nawet jeżeli termin ten biegł na korzyść jednego z małżonków przed zawarciem przez niego małżeństwa.

2) wierzytelności – pieniężne i niepieniężne;

3) udziały i akcje w spółkach kapitałowych - udziały i akcje nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej wchodzą do majątku wspólnego małżonków, nie oznacza to, że współmałżonek staje się wspólnikiem spółki; jeżeli akcje lub udziały zostały nabyte przez jednego małżonka ze środków pochodzących z majątku wspólnego, to wspólnikiem spółki staje się małżonek, który nabył akcje lub udziały, chyba że zostały one nabyte przez oboje małżonków na współwłasność.

Jednakże nie wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej wchodzą do majątku wspólnego małżonków. Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyczerpująco określa wypadki, w których nabyty w czasie trwania ustroju wspólności majątkowej przedmiot majątkowy nie zwiększa majątku wspólnego, a wchodzi do majątku osobistego (art. 33 KRO); są to m.in. przedmioty nabyte przez jednego z małżonków przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę.

Wynagrodzenie za pracę jako składnik majątku wspólnego

Wynagrodzenie uzyskiwane przez małżonków za pracę wchodzi w skład majątku wspólnego. Składnikiem majątku wspólnego staje się ono dopiero z chwilą pobrania. Wynagrodzenie jeszcze nie pobrane stanowi wierzytelność przysługującą małżonkowi, która wchodzi w skład jego majątku osobistego. Od chwili pobrania wynagrodzenie jest składnikiem majątku wspólnego małżonków.

„Wynagrodzenie” oznacza wszelkie wynagrodzenie uzyskiwane przez małżonka za wykonywaną pracę, niezależnie od tego na jakiej podstawie praca jest świadczona, tj. niezależnie od tego czy jest ona wykonywana na podstawie umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia, czy innej umowy cywilnoprawnej.

Wynagrodzenie jako składnik majątku wspólnego obejmuje wszelkie świadczenie, które otrzymuje pracownik:

  • wynagrodzenie zasadnicze i składniki dodatkowe wynagrodzenia (premie i nagrody),
  • wynagrodzenie za okres urlopu wypoczynkowego,
  • zasiłek wychowawczy,
  • diety,
  • ryczałty,
  • świadczenia z tytułu czasowej niezdolności do pracy,
  • wypłaty tytułem ekwiwalentu za niewykorzystany urlop,
  • odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy,
  • bezzwrotne świadczenia z funduszów zakładowych (np. funduszu socjalnego),
  • odprawy emerytalne rentowe i pośmiertne.

Do majątku wspólnego – tak jak wynagrodzenie - wchodzą również inne świadczenia uzyskiwane przez małżonków:

  • emerytura, renta inwalidzka, renta przyznana z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy albo z powodu zwiększenia się potrzeb lub utraty widoków powodzenia na przyszłość na skutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia,
  • stypendia,
  • świadczenia przyznane na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym – np. świadczenie pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa.

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Kara pozbawienia wolności nie tylko w zakładzie karnym

    Osoby, które zostały skazane na karę pozbawienia wolności, mają do wyboru dwie instytucje prawne, które dają im możliwość odbycia tej kary poza zakładem karnym.

    Gdzie zrealizowano najwięcej bonów turystycznych? [AUDIO]

    W województwie mazowieckim aktywowano ponad 241 tys. bonów turystycznych i dokonano płatności na kwotę przeszło 65 mln zł. To najwięcej w Polsce.

    Abonament RTV w 2022 r. - stawki

    Stawki opłat za abonament RTV w 2022 r. nie ulegną zmianie. Tak wynika z nowego rozporządzenia KRRiT.

    Unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej

    Unieważnienie małżeństwa to instytucja uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, polegająca na unieważnieniu ślubu cywilnego.

    Wzrosła liczba dzieci zmuszonych do pracy [RAPORT]

    Liczba dzieci zmuszonych do pracy wzrosła po raz pierwszy od dwóch dekad. Tak wynika z raportu opublikowanego przez UNICEF i Międzynarodową Organizację Pracy.

    Jakie obostrzenia na wakacje 2021 r.?

    Jakie obostrzenia przewidziano na wakacje w 2021 r. Co z hotelami i obiektami kultury?

    Lato 2021 – ubezpieczenie dzieci

    Lato 2021 – ubezpieczenie dzieci. Po przedłużonym lockdownie i związanych z pandemią obostrzeniach zbliżające się lato 2021 jest jednym z najbardziej wyczekiwanych okresów od kilku lat. Mimo że w ubiegłym roku zmuszeni byliśmy zmienić wiele wakacyjnych planów podróży (według badań CBOS zrobiła to ponad jedna trzecia z nas[1]), część rodaków wybrała się na wypoczynek – w kraju lub za granicą. Spora część z nas urlop planuje również w nadchodzących miesiącach. Czy jesteśmy teraz skłonni bardziej zadbać o swoje bezpieczeństwo podczas wyjazdów i jakie mamy w tym zakresie priorytety?

    Alimenty, kredyty, koszty sądowe - jakie długi w 2021 r.?

    Wartość nieopłaconych w terminie bieżących rachunków, alimentów czy kosztów sądowych oraz rat kredytów po I kwartale 2021 r. wynosi prawie 80 mld zł.

    Dr Anna Stasiak-Apelska: Hejt jest wszechobecny

    „Hejtowanie w Internecie ma negatywne i poważne konsekwencje dla obydwu stron” – przekonuje dr Anna Stasiak-Apelska – radca prawny.

    Bon turystyczny dla emerytów i rencistów w 2021 r.?

    Bon turystyczny dla emerytów i rencistów od września 2021 r. - to zmiany, które poparła senacka komisja ustawodawcza.

    Senat za zasiłkiem pogrzebowym dla nowej grupy uprawnionych

    Zasiłek pogrzebowy miałby przysługiwać nowej grupie uprawnionych. Senackie komisje poparły projekt, zakładający wsparcie rodziców dziecka martwo urodzonego, którego płci nie da się ustalić..

    Pracownik zagraniczny w dobie pandemii [BADANIE]

    Pracownik zagraniczny w dobie pandemii - badanie wykazało, że cudzoziemcy chętnie przedłużają pobyt i pracę w Polsce na czas pandemii. Pojawia się jednak pytanie - co potem?

    Czy konsumenci rozróżniają oryginalne i podrobione towary?

    Konsumenci nadal mają trudności z rozróżnieniem towarów oryginalnych i podrobionych. Na problem zwraca uwagę Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.

    Prawnik do porodu? Pomocy szukamy nie tylko przy rozwodzie

    Prawnik do porodu czy mediator to coraz częstsze oczekiwania osób szukających pomocy prawnej. Prawnicy rodzinni zajmują się już nie tylko rozwodami czy alimentami.

    Świadczenia rodzinne bez zmian przynajmniej do 2024 r.?

    Świadczenia rodzinne zostaną utrzymane na dotychczasowym poziomie. Dotyczy to zarówno kryteriów, jak i kwot. Tak wynika z propozycji Rady Ministrów.

    Kiedy jest Dzień Ojca w 2021 r.?

    Dzień Ojca w Polsce będziemy obchodzić 23 czerwca 2021 r. To dobry moment na poznanie praw taty w pracy.

    Świadczenie wyrównawcze - zmiany od czerwca 2021 r. [AUDIO]

    Świadczenie wyrównawcze od 1 czerwca 2021 r. przysługuje również wtedy, gdy działacz opozycji komunistycznej ma przyznaną rentę rodzinną.

    Kiedy dziecko może jechać z przodu i kiedy bez fotelika?

    Jak do jazdy dzieci w przodzie oraz do jazdy bez fotelika odnosi się prawo o ruchu drogowym? Oto aktualne zasady.

    Czy procesy o alimenty mogą toczyć się w trybie uproszczonym?

    Czy procesy o alimenty mogą toczyć się w trybie uproszczonym? Na to pytanie odpowie Sąd Najwyższy.

    Obostrzenia od 6 czerwca 2021 r.

    Obostrzenia od 6 czerwca 2021 r. zostały w określonych przypadkach złagodzone. Co zmieniło nowe rozporządzenie?

    Mecenas Pruszyńska: Rolą mediacji jest wygaszanie konfliktu

    „Mediacje sprawdzają się zarówno w prawie gospodarczym, jak i cywilnym” – przekonuje radca prawny Iwona Pruszyńska.

    Alimenty natychmiastowe a dłużnicy alimentacyjni

    Alimenty natychmiastowe to rozwiązanie zaproponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Czy po wprowadzeniu przepisów zaległości dłużników wzrosną?

    Obostrzenia czerwiec 2021

    Obostrzenia na czerwiec 2021 r. przedstawił podczas konferencji prasowej minister zdrowia Adam Niedzielski. Co z weselami?

    Rekrutacja przez sztuczną inteligencję oczami kandydatów [BADANIE]

    Rekrutacja z wykorzystaniem sztucznej inteligencji? Dla większości kandydatów nie stanowiłoby to problemu. Tak wynika z badania przeprowadzonego przez Pracuj.pl.

    Jak założyć Internetowe Konto Pacjenta?

    Jak założyć Internetowe Konto Pacjenta dla siebie i dla dziecka? Co daje posiadanie takiego konta?