Niższe emerytury dla odchodzących w styczniu i w lutym zamiast w marcu stały się faktem. Sąd nie poparł emerytów

• Skrót:
• Niewielka różnica w czasie niezwykle kosztowna dla emerytów
• Data zwolnienia ze służby przesądza o wszystkim - nie ma wyrównania od marca
• Uzasadnione różnicowanie sytuacji przyszłych emerytów, a nie dyskryminacja
• Czy można podważyć przepisy o wyrównaniach marcowych jako niekonstytucyjne?
• Do kogo się zgłosić po wyrównanie? Administracja czy sąd cywilny?
• Wyjątek od reguły: odsetki to sprawa dla sądu cywilnego
• Co to oznacza dla Ciebie, jeśli złożyłeś wniosek o wyrównanie, jak w 8 sprawach rozpatrzonych przez NSA 15 lipca 2026?
• Czy ta sprawa dotyczy tylko policjantów? Co, jeśli służyłeś w innej formacji mundurowej?
• Pozostałe wyroki NSA z 15 lipca 2026 r. w takich samych sprawach o wyrównanie
• Pytania o wyrównanie uposażenia policjanta (FAQ)

Niewielka różnica w czasie niezwykle kosztowna dla emerytów

Sprawa dotyczy mechanizmu wprowadzonego ustawą okołobudżetową na 2023 rok. Zgodnie z nią, uposażenia policjantów za styczeń i luty 2023 r. liczono jeszcze według starych, niższych kwot bazowych z 2022 roku. Dopiero od 1 marca 2023 r. zaczęły obowiązywać nowe, wyższe stawki - i to nie od razu w pełnej wysokości, lecz stopniowo, w ratach po 1/5 różnicy w kolejnych miesiącach roku.

Problem w tym, że funkcjonariusze, którzy zakończyli służbę przed 1 marca 2023 r., nigdy już nie zobaczyli tej podwyżki na wypłacie. A skoro odprawa emerytalna, ekwiwalent za niewykorzystany urlop i nagroda roczna liczone są na bazie ostatniego uposażenia - wszystkie te świadczenia zostały wyliczone według niższych, starych stawek.

Byli policjanci zaczęli więc masowo składać wnioski o wyrównanie - argumentując, że skoro ich koledzy pozostający w służbie dostali podwyżkę z mocą wsteczną, oni również powinni ją otrzymać, choćby proporcjonalnie za przepracowane miesiące.

Data zwolnienia ze służby przesądza o wszystkim - nie ma wyrównania od marca

Naczelny Sąd Administracyjny nie zostawił w tej kwestii żadnych wątpliwości. Zasada jest prosta i brzmi jak - nomen omen - wyrok: uposażenie policjanta oraz świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby ustala się według przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby. I nie ma zmiłuj.

Skoro dany funkcjonariusz zakończył służbę przed 1 marca 2023 r., formalnie nigdy nie był objęty nowymi przepisami o podwyżce. Przepisy nie przewidywały przy tym żadnego mechanizmu ponownego przeliczenia świadczeń, które zostały już wcześniej ustalone i wypłacone. Innymi słowy - raz zamknięta sprawa uposażenia pozostaje zamknięta, nawet jeśli ledwie tydzień czy miesiąc później zmieniły się stawki.

Uzasadnione różnicowanie sytuacji przyszłych emerytów, a nie dyskryminacja

Najbardziej zaskakujący może być dla wielu funkcjonariuszy argument NSA odnoszący się do zasady równości. Sąd wprost stwierdził, że policjanci pozostający w służbie i ci, którzy ją zakończyli przed wejściem w życie nowych przepisów, nie znajdują się w tej samej sytuacji prawnej.

Kluczowe zdanie z uzasadnienia jednego z wyroków (sygn. III OSK 2540/25) tłumaczy to jeszcze szerzej - w kontekście całego mechanizmu z ustawy okołobudżetowej. Sąd wskazał, że mechanizm podwyżki nie był prostym wyrównaniem za styczeń i luty 2023 r., lecz elementem motywacyjnym, mającym zachęcić funkcjonariuszy do dalszego pozostawania w służbie poprzez stopniowe zwiększanie uposażenia w kolejnych miesiącach roku.

To oznacza, że kryterium "pozostawania w służbie" miało swój cel - i był to cel racjonalnie związany z ideą całej regulacji, a nie przypadkowe zróżnicowanie funkcjonariuszy. NSA dodał też, że przepisy dotyczące wynagrodzeń w sferze budżetowej nie gwarantują corocznej waloryzacji od 1 stycznia - ustawodawca ma w tej kwestii dużą swobodę.

Czy można podważyć przepisy o wyrównaniach marcowych jako niekonstytucyjne?

Część skarżących próbowała argumentować, że mechanizm wprowadzający podwyżki dopiero od marca, z pominięciem osób, które odeszły wcześniej, narusza Konstytucję. NSA i tego argumentu nie podzielił.

Sąd przypomniał zasadę, którą sądy administracyjne stosują bardzo ostrożnie: mogą odmówić zastosowania przepisu ustawy tylko wtedy, gdy jego niezgodność z Konstytucją jest oczywista i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W rozpoznawanych sprawach taka oczywista sprzeczność nie występowała, więc sądy nie miały podstaw, by pominąć przepisy ustawy okołobudżetowej.

Do kogo się zgłosić po wyrównanie? Administracja czy sąd cywilny?

To drugi, równie istotny wątek tych wyroków - i ma znaczenie znacznie szersze niż tylko sprawa podwyżek z 2023 roku. Przez lata w praktyce sądów administracyjnych i powszechnych panował chaos co do tego, gdzie właściwie były już policjant powinien dochodzić zaległych pieniędzy.

Powód jest fundamentalny. Stosunek łączący policjanta z państwem to stosunek administracyjnoprawny, a nie stosunek pracy ani stosunek cywilnoprawny. NSA szeroko uzasadnił to w wyroku III OSK 2540/25, powołując się m.in. na starą, ale wciąż aktualną uchwałę Sądu Najwyższego z 1995 r., zgodnie z którą droga sądowa do dochodzenia przez policjanta przed sądem powszechnym uposażenia i innych świadczeń jest niedopuszczalna.

Wyjątek od reguły: odsetki to sprawa dla sądu cywilnego

Jest jednak jeden istotny wyjątek, o którym warto pamiętać, jeśli sam składasz taki wniosek. Żądanie zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie świadczeń nie jest sprawą administracyjną. Odsetki oparte są na cywilnoprawnej konstrukcji opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego, więc tej części roszczenia trzeba dochodzić przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu przed Komendantem Policji.

Co to oznacza dla Ciebie, jeśli złożyłeś wniosek o wyrównanie, jak w 8 sprawach rozpatrzonych przez NSA 15 lipca 2026?

Jeśli jesteś byłym funkcjonariuszem, który odszedł ze służby przed 1 marca 2023 r. i liczyłeś na wyrównanie uposażenia, odprawy, ekwiwalentu za urlop czy nagrody rocznej - wyroki NSA z 15 lipca 2026 r. zamykają tę drogę. Sądy administracyjne w całej Polsce będą teraz najpewniej orzekać zgodnie z tą jednolitą linią orzeczniczą. Jednego dnia NSA uformował bowiem taką linię wydając aż 8 wyroków w analogicznych sprawach.

Czy ta sprawa dotyczy tylko policjantów? Co, jeśli służyłeś w innej formacji mundurowej?

Mechanizm z ustawy okołobudżetowej na 2023 rok - niższe stawki za styczeń i luty, podwyżka dopiero od 1 marca - obejmował nie tylko Policję. Identyczna konstrukcja prawna dotyczyła też funkcjonariuszy Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, SOP, Służby Więziennej oraz żołnierzy zawodowych.

NSA orzekał na razie w sprawach policyjnych, ale uzasadnienie, które sąd przedstawił - zasada ustalania świadczeń według przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby oraz wyłączna właściwość drogi administracyjnej - nie jest specyficzna tylko dla Policji. Prawnicy spodziewają się, że sądy administracyjne zastosują tę samą linię orzeczniczą do analogicznych spraw z innych formacji mundurowych.

Jeśli odszedłeś ze służby w Straży Granicznej, PSP, Służbie Więziennej czy SOP w 2023, ale przed 1 marca 2023 r. i złożyłeś wniosek o wyrównanie - ten artykuł dotyczy też Ciebie. Mechanizm i argumentacja NSA będą zapewne podobne, zmienia się tylko nazwa formacji i właściwego komendanta czy dyrektora, do którego kierujesz wniosek.

Pozostałe wyroki NSA z 15 lipca 2026 r. w takich samych sprawach o wyrównanie

Dla porządku - takie rozstrzygnięcie o skutkach omówionych powyżej zapadło łącznie w ośmiu sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i identycznej linii orzeczniczej. Oto sygnatury tych wszystkich spraw z 15 lipca 2026:

• III OSK 2540/25 (omawiany w tekście),
• III OSK 2539/25,
• III OSK 585/26,
• III OSK 53/25,
• III OSK 643/26,
• III OSK 593/26,
• III OSK 2175/25,
• III OSK 434/26.

Pytania o wyrównanie uposażenia policjanta (FAQ)

Czy policjant, który odszedł ze służby przed 1 marca 2023 r., może dostać wyrównanie uposażenia od 1 stycznia 2023 r.?

Nie. Zgodnie z wyrokami NSA z 15 lipca 2026 r., uposażenie ustala się według przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby, a przepisy nie przewidywały mechanizmu ponownego przeliczenia już wypłaconych świadczeń.

Czy to oznacza naruszenie zasady równości wobec funkcjonariuszy, którzy zostali w służbie?

NSA uznał, że nie. Policjanci w służbie i ci, którzy ją zakończyli przed zmianą przepisów, nie są w tej samej sytuacji prawnej, a mechanizm podwyżki miał charakter motywacyjny, a nie zwykłej waloryzacji.

Gdzie należy w ogóle dochodzić wyrównania uposażenia funkcjonariusza - w sądzie powszechnym (cywilnym lub pracy) czy w administracyjnym?

Najpierw w postępowaniu administracyjnym przed właściwym komendantem Policji, z możliwością zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. Droga przed sądem powszechnym (cywilnym) jest niedopuszczalna.

Czy odsetki za opóźnienie w wypłacie też dochodzi się w sądzie administracyjnym w razie odmowy?

Nie. Roszczenie o odsetki ma charakter cywilnoprawny i należy je dochodzić przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym.

Czy przepisy wprowadzające podwyżkę dla funkcjonariuszy Policji od marca 2023 r. są niezgodne z Konstytucją?

NSA nie znalazł podstaw do takiego wniosku. Sądy administracyjne mogą odmówić zastosowania przepisu ustawy tylko przy oczywistej, niebudzącej wątpliwości niezgodności z Konstytucją - a taka sytuacja tu nie wystąpiła.

Czy odprawa emerytalna i ekwiwalent za urlop też nie podlegają przeliczeniu?

Nie podlegają, jeśli funkcjonariusz zakończył służbę przed 1 marca 2023 r. - świadczenia te liczy się na podstawie uposażenia należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku, ustalonego według przepisów sprzed podwyżki.

Czy przepisy mogą się jeszcze zmienić i objąć osoby zwolnione ze służby przed marcem 2023 r.?

Na razie nie ma żadnej zapowiedzi nowelizacji w tej sprawie. Związki zawodowe funkcjonariuszy sygnalizują jednak, że będą zabiegać o zmianę przepisów na przyszłość, aby podobna sytuacja - podwyżka z pominięciem osób odchodzących tuż przed jej wejściem w życie - się nie powtórzyła.

Źródło: Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z dnia 15 lipca 2026 r., sygn. III OSK 2540/25)