REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Testament 2023 - co ulegnie zmianie?

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Bartosz Michalski
Bartosz Michalski
Oprac. Paulina Karpińska
Testament 2023 - co ulegnie zmianie?
Testament 2023 - co ulegnie zmianie?
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W przyszłym roku może nas czekać mała rewolucja w prawie spadkowym. Rząd pracuje nad projektem, który znacząco modyfikuje testamenty szczególne: ustny, wojskowy i podróżny. Sprawdzamy, co się może zmienić.
rozwiń >

Testament najczęściej kojarzy nam się z dokumentem sporządzonym własnoręcznie przez spadkodawcę lub przed notariuszem. Prawo dopuszcza jednak również w wyjątkowych sytuacjach inne jego formy – testamenty szczególne. I to właśnie je mogą czekać w 2023 r. poważne zmiany. Jakie?

REKLAMA

Testament ustny 2023. Co się zmieni?

Wśród wspomnianych szczególnych form wyrażania ostatniej woli to właśnie testament ustny jest najczęściej wykorzystywany w praktyce. Dlaczego ministerstwo chce zmienić zasady jego sporządzania?

Powodem mają być częste przypadki fałszerstw, liczne wątpliwości w orzecznictwie i problemy dowodowe w praktyce sądowej – wynika z uzasadnienia do projektu.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Testament ustny reguluje art. 952. Przesłanki, które trzeba spełnić, aby można było go sporządzić reguluje par. 1 ww. przepisu. Sprawdźmy, jak wygląda obecnie i jakie ma otrzymać brzmienie:

Zmiana w testamentach 2023

Zmiana w testamentach 2023

Dziennik Gazeta Prawna

Testament ustny 2023 - zmiana przesłanek

- Sprowadzono je w istocie do jednej. Odmiennie niż dotychczas, do sporządzenia testamentu nie wystarczy samo istnienie obawy rychłej śmierci spadkodawcy albo samo istnienie szczególnych okoliczności wskutek których zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Proponowane rozwiązanie prowadzi do połączenia tych przesłanek, a dodatkowo, aby można było sporządzić testament ustny, szczególne okoliczności będą musiały wystąpić nagle – czytamy w uzasadnieniu projektu.

To zawężenie przesłanek ma, w założeniu resortu sprawiedliwości, „istotnie przyczynić się do ograniczenia podejmowanych prób fałszowania testamentów ustnych”.

Ponadto brzmienie przepisu wykluczy również ostatecznie tzw. subiektywne ujęcie przesłanki obawy rychłej śmierci, która to była w praktyce przez sądy różnie interpretowana. Nie będzie już ona oceniana, jak do tej pory, tylko z punktu widzenia przekonań i odczuć testatora. Powinno to ujednolicić orzecznictwo i jednocześnie ograniczyć stosowanie testamentu ustnego do sytuacji, w których faktycznie wystąpią szczególne okoliczności.

Testament ustny 2023 - skrócenie czasu na spisanie ostatniej woli

Kolejne zmiana dotyczy czasu, jaki ma świadek na spisanie ostatniej woli spadkodawcy. Zobaczmy, jakie zmiany zajdą w art. 952 par. 2 k.c.

Zmiany w testamencie ustnym

Zmiany w testamencie ustnym

Dziennik Gazeta Prawna

Z powyższego zestawienia widać, że skrócony zostanie czas na spisanie ostatniej woli spadkodawcy. świadek będzie miał na dokonanie tej czynności miesiąc, zamiast roku. Ponadto będzie musiał w niej wskazać okoliczności, które uzasadniały sporządzenie testamentu ustnego.

Jeśli treść testamentu ustnego nie zostanie stwierdzona w sposób określony powyżej przed otwarciem spadku, można ją będzie stwierdzić w ciągu trzech miesięcy (a nie jak dotychczas sześciu) od otwarcia spadku przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem.

Testament podróżny do likwidacji

Ta forma testowania nie cieszyła się dużą popularnością. Resort sprawiedliwości doszedł zatem do wniosku, że jest ona zbędna.

REKLAMA

Potrzeba stworzenia możliwości sporządzenia testamentu w szczególnej formie dla osób podróżujących drogą morską lub powietrzną nie jest oczywista. Jak wskazuje bowiem ministerstwo sprawiedliwości: „nic nie stoi na przeszkodzie, aby podróżny sporządził taki testament na pokładzie w formie własnoręcznej, a gdyby chciał sporządzić testament w formie publicznej, przed wyjazdem udał się do notariusza”.

- Trzeba zatem stwierdzić, że przepis zawarty w art. 953 k.c. nie spełnia swojej roli i jest zbędny. Brak jest bowiem zainteresowania sporządzaniem testamentów podróżnych i prawdopodobnie niewiele osób wie o takiej możliwości. W doktrynie zaś postuluje się nawet nie tyle jego usunięcie, ale „jak najszybsze usunięcie” – czytamy w projekcie.

Testament wojskowy 2023. Co się zmieni?

Zanim przejdziemy do opisu zmian wyjaśnijmy czym jest testament wojskowy.

Jego uregulowania na próżno szukać tam gdzie pozostałych testamentów. W Kodeksie cywilnym znajdziemy bowiem wyłącznie odniesienie do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 stycznia 1965 r. (Dz.U.1965.7.38). I to właśnie tam zostały określone przesłanki umożliwiające testowanie w tej formie czy krąg osób uprawnionych.

Obecnie może być on sporządzonych tylko w ściśle określonych sytuacjach:

  • w czasie mobilizacji
  • w czasie wojny
  • podczas przebywania w niewoli.

Skąd potrzeba zmian w tej formie testowania?

Jak zauważa odpowiedzialne za projekt ministerstwo sprawiedliwości testament wojskowy jest „martwą instytucją”. Wszystko przez wąsko zakreślone przesłanki umożliwiające jego sporządzenie.

- Testament w tej formie może być sporządzony wyłącznie w czasie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny lub przebywania w niewoli, co w dwóch pierwszych przypadkach nie miało miejsca od chwili wejścia w życie kodeksu cywilnego – czytamy w uzasadnieniu.

Kluczowa z praktycznego punktu widzenia będzie następująca zmiana:

REKLAMA

- Możliwość sporządzenia testamentu wojskowego zostanie rozszerzona na wszelką działalność sił zbrojnych, zarówno na terenie państwa polskiego, jak i poza nim, a więc obejmie także międzynarodowe interwencje zbrojne w ramach sił NATO (np. te, które miały miejsce w Afganistanie i Iraku), czy międzynarodowe misje pokojowe niezwiązane z faktem wypowiedzenia wojny lub mobilizacji – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Należy zaznaczyć, że możliwość wykorzystania polskich w powyższej sytuacji określa ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz.U.2021.396).

Zgodnie z art. 2 tej ustawy może to nastąpić podczas:

• konfliktu zbrojnego lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych,

• misji pokojowej,

• akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom,

• ewakuacji obywateli Rzeczypospolitej Polskiej

Kto będzie mógł sporządzić testament wojskowy?

W projekcie napisano, że krąg osób, które mogą sporządzić testament wojskowy powinien być szeroki. Nie zajdą tu jednak zmiany w porównaniu z obecnie obowiązującymi zapisami.

Możliwość sporządzenia testamentu wojskowego będą mieć zatem zarówno żołnierze sił zbrojnych pełniący czynną służbę wojskową, jak i pracownicy cywilni zatrudnieni w siłach zbrojnych oraz osoby cywilne towarzyszące wojsku (np. członkowie służb pomocniczych, duszpasterze itd.). Będzie również rozszerzona na osoby cywilne znajdujące się na obszarze pod wyłącznym zarządem organów wojskowych albo na jednostce pływającej Marynarki Wojennej, albo na statku powietrznym należącym do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

W projekcie zmodyfikowano również formy w jakich może być sporządzony testament ustny.

Pierwsza z nich zakłada, że spadkodawca oświadczy swą ostatnią wolę ustnie sędziemu wojskowemu, prokuratorowi, doradcy prawnemu, dowódcy jednostki wojskowej albo oficerowi, który spisze ją w protokole z podaniem miejsca i daty jego sporządzenia, a następnie odczyta protokół spadkodawcy, sporządzając o tym wzmiankę w treści protokołu; następnie protokół podpiszą spadkodawca i sędzia wojskowy, prokurator, doradca prawny, dowódca jednostki wojskowej albo oficer; jeżeli spadkodawca nie może się podpisać, sędzia wojskowy, prokurator, doradca prawny, dowódca jednostki wojskowej albo oficer wyjaśni w protokole przyczynę braku złożenia przez spadkodawcę podpisu.

W porównaniu z obowiązującymi przepisami zostanie zatem zwiększony krąg osób, przed którymi będzie można sporządzić testament wojskowy o prokuratorów, doradców prawnych, dowódcę jednostki wojskowej i oficera.

- Za rozszerzeniem kręgu podmiotów, przed którymi można sporządzić testament wojskowy przemawiają doświadczenia z misji Sił Zbrojnych poza granicami państwa, które wskazują, że w składzie kontyngentów wojskowych bardzo często znajduje się doradca prawny i często prokurator, natomiast nigdy nie ma sędziego wojskowego – czytamy w uzasadnieniu.

Krótsza ważność testamentów szczególnych

Zgodnie z obecną regulacją (art. 955 k.c.): Testament szczególny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.

Projektowane przepisy chcą skrócić ten termin do trzech miesięcy.

- Sformułowanie „traci moc” rozumieć należy tak, jakby testament nie został sporządzony, a żadne z zawartych w nim rozrządzeń nie wywoływało skutków prawnych – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Utrata mocy następuje po upływie ww. terminu (3 miesięcy), bez żadnych dodatkowych czynności ze strony spadkodawcy czy potencjalnych spadkobierców.

Testament ustny 2023 - świadek

Kodeks cywilny wprost wskazuje osoby, które nie mogą być świadkami przy sporządzaniu testamentu. Kluczowe są tutaj 2 regulacje.

Zgodnie z art. 956 takim świadkiem nie może być:

  • kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;
  • niewidomy, głuchy lub niemy;
  • kto nie może czytać i pisać;
  • kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament;
  • skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Drugim przepisem jest art. 957 par. 1 k.c. To właśnie on ma być zmieniony poprzez rozszerzenie kręgu osób, które nie mogą być świadkami przy sporządzaniu testamentów. Zobaczmy, jak wygląda obecnie ta regulacja, i jak będzie brzmiała po zmianach:

Testamenty 2023 - kto może być świadkiem

Testamenty 2023 - kto może być świadkiem

Dziennik Gazeta Prawna

- Należało wyłączyć z możliwości bycia świadkiem osoby pozostające w faktycznym związku z osobą otrzymującą jakąkolwiek korzyść z testamentu (konkubiny lub konkubenta beneficjenta spadku) – czytamy w projekcie uzasadnienia.

Zdaniem resortu sprawiedliwości „aby zrealizować cel przepisu w postaci zagwarantowania bezstronności świadka oraz aby zapewnić brak zewnętrznych wątpliwości osób trzecich względem tej bezstronności, od bycia świadkiem testamentu powinni być wyłączeni krewni do czwartego stopnia pokrewieństwa (tak, aby objąć kręgiem osób wyłączonych od bycia świadkiem rodzeństwo cioteczne beneficjenta spadku)”.

Krąg ma być również rozszerzony o osoby reprezentujące osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną (a także jej wspólnik lub akcjonariusz), jeżeli dana korzyść majątkowa miałaby być przyznana takiej osobie.

Zmiany w testamencie ustnym - etap legislacyjny

Projekt jest obecnie na etapie opiniowania (stan na 13.12.2022 r.).

Termin przyjęcia tego dokumentu przez Radę Ministrów jest przewidywany na drugi kwartał przyszłego roku.

Autopromocja

REKLAMA

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
2 tys. zł dla jednoosobowych działalności gospodarczych. Premier Tusk ogłasza pomoc dla kupców z Marywilskiej 44

2 tys. zł dla jednoosobowych działalności gospodarczych oraz dofinansowanie części wynagrodzeń pracowników. "Od czwartku przedsiębiorcy, którzy ponieśli straty w wyniku pożaru hali targowej przy ul. Marywilskiej w Warszawie mogą się zgłaszać do ZUS o pomoc" - poinformował premier Donald Tusk. Jak dodał, w przygotowaniu są również m.in. zwolnienia podatkowe.

2519 zł dla osób niepełnosprawnych w 2025 roku? Jest plan nowego dodatku do renty socjalnej zamiast stałej podwyżki do minimalnego wynagrodzenia

Od marca 2024 r. trwają w Sejmie prace nad obywatelskim projektem nowelizacji ustawy o rencie socjalnej. Celem tej nowelizacji miało być stałe zwiększenie kwoty renty socjalnej z obecnych 1780,96 zł brutto do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 4242 zł brutto). Jednak 9 maja 2024 r. na posiedzeniu sejmowej podkomisji przyjęto poprawkę, zgodnie z którą uprawnionym do renty socjalnej będzie przysługiwał dodatek w kwocie stanowiącej różnicę między tym świadczeniem a wysokością minimalnego wynagrodzenia. Zmiany mają obowiązywać dopiero od 2025 roku.

Wybory do europarlamentu w 2024 r. Jak głosować?

Wybory do europarlamentu zbliżają się wielkimi krokami. Kto może głosować w kraju? Jak można oddać swój głos poza miejscem zamieszkania? Co z osobami niepełnosprawnymi? O jakich terminach warto pamiętać? Odpowiadamy!

Nowe zasady funkcjonowania szkół i nowe formy kształcenia? W Dzienniku Ustaw opublikowano jednolity tekst ustawy – Prawo oświatowe

W Dzienniku Ustaw ukazał się jednolity tekst ustawy  – Prawo oświatowe. Jakie zmiany przepisów obejmuje?

REKLAMA

Wypłata dodatków dla pracowników pomocy społecznej i rodzin zastępczych już możliwa. W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację ustawy

Wypłata dodatków dla pracowników pomocy społecznej i rodzin zastępczych już możliwa. W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację ustawy, na podstawie której będzie można wypłacić dodatki m.in. pracownikom pomocy społecznej i żłobków oraz zawodowym rodzinom zastępczym.

Będzie obligatoryjna coroczna aktualizacja kryteriów dochodowych uprawniających do otrzymania pomocy społecznej

Będzie obligatoryjna coroczna aktualizacja kryteriów dochodowych uprawniających do otrzymania pomocy społecznej. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zapowiada kompleksową reformą systemu pomocy społecznej.

1500 zł – takie wsparcie dla ucznia w roku szkolnym 2024/2025. O złożeniu wniosku muszą pamiętać rodzice. Ale kiedy to zrobić?

1500 zł – to wsparcie dla ucznia w roku szkolnym 2024/2025. O złożeniu wniosków muszą jednak pamiętać rodzice. Kiedy to zrobić, by otrzymać pieniądze jeszcze w wakacje?

Abonament RTV 2025 – ile wynosi. Jakie zniżki za zapłatę z góry za cały rok?

W 2025 roku będą obowiązywać takie same stawki abonamentu RTV jak w 2024 roku. Tak wynika z rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 13 maja 2024 r. w sprawie wysokości opłat abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz zniżek za ich uiszczanie z góry za okres dłuższy niż jeden miesiąc w 2025 r. 

REKLAMA

Czy pokrzywdzony musi bać się groźby, by jej sprawca został ukarany?

Groźba nie jest niczym przyjemnym. Wiele osób może odczuwać poważne obawy, a co za tym idzie także emocjonalno–psychiczne cierpienia utrudniające normalne, codzienne funkcjonowanie. Tymczasem są też ludzie bardzo odporni psychicznie na tyle, że w przypadku stosowania wobec nich gróźb, często mogą nie odczuwać ani żadnych obaw ani emocji.

Sanatorium na koszt ZUS 2024 - choroby układu oddechowego. Astma, mukowiscydoza, następstwa przebytego COVID-19 i inne. Jak uzyskać skierowanie?

ZUS informuje, że cały czas można skorzystać z rehabilitacji leczniczej w sanatorium na koszt Zakładu. Dotyczy to różnych schorzeń - także układu oddechowego. Tylko w zeszłym roku skierowanych zostało na rehabilitację lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS ponad 50,8 tys. osób w całej Polsce. Ponad tysiąc osób z całego kraju odbyło leczenie z powodu schorzeń układu oddechowego. Do dolegliwości tych należą m.in. mukowiscydoza, przewlekła choroba płuc, astma oskrzelowa, nadciśnienie płucne czy następstwa przebytego COVID-19.

REKLAMA