Kategorie

Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki?

Aleksandra Pajewska
Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki? /fot. Fotolia
Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dziki, wilki, niedźwiedzie i inne dzikie zwierzęta stanowiła przedmiot analiz Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 21 lipca 2014 roku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta (wyrok TK K 36/13).

Zasady odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta uregulowane zostały w dwutorowy sposób. Kwestie te zostały umieszczone zarówno w ustawie z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o ochronie przyrody. Zasady odpowiedzialności próbują – zdaniem Sądu Najwyższego - równoważyć konflikt interesów pomiędzy dwiema dziedzinami gospodarki, jakimi są gospodarka łowiecka oraz rolnictwo – uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 27 listopada 2007 r., III CZP 67/2007.

Zadaj pytanie na FORUM

Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dziki

Prawo łowieckie reguluje zasady ponoszenia odpowiedzialności za szkody, jakie wyrządziły dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny.  Zgodnie z jej postanowieniami – gdy szkoda wystąpi na terenie obwodu łowieckiego -  odpowiedzialność ciąży na dzierżawcy lub zarządcy tego obwodu. Natomiast, gdy szkody dopuściło się zwierzę łowne, objęte całoroczną ochroną, odpowiada Skarb Państwa. W obecnym stanie prawnym dotyczy to jedynie łosi  (Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych, Dz. U. Nr 45, poz.433). Inaczej jest w sytuacji, gdy szkoda dotyczy obszarów niewchodzących w skład obwodu łowieckiego. Wówczas odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa.

Szkody wyrządzone przez bobry

Szkody wyrządzone przez:

  • bobry - w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim,
  • żubry - w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym,
  • wilki - w pogłowiu zwierząt gospodarskich,
  • rysie - w pogłowiu zwierząt gospodarskich,
  • niedźwiedzie - w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych
Reklama

oraz zasady ponoszenia odpowiedzialności za nie zostały sformułowane w ustawie o ochronie przyrody.
Podmiot odpowiedzialny za szkody będzie - podobnie jak we wcześniej wskazanym akcie prawnym - zależał od miejsca ich wyrządzenia. Do nagrodzenia szkody występującej na terenie obwodu łowieckiego zobowiązany jest dzierżawca/ zarządca. Szkodę występującą poza tym terenem (np. w parku narodowym, rezerwacie przyrody, w granicach administracyjnych miasta, na placu czy na ulicy kompensuje Skarb Państwa.

W obydwu przypadkach odpowiedzialność Skarbu Państwa została ograniczona i uzależniona od dwóch czynników. Po pierwsze od gatunku zwierzęcia, które dopuściło się szkody. Po drugie – od miejsca wyrządzenia szkody. Właśnie to różnicowanie budzi wiele kontrowersji, stało się także przedmiotem prac Trybunału Konstytucyjnego.

Co grozi za potrącenie sarny?

Czy Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez zwierzęta?

Przyczyną prac Trybunału Konstytucyjnego był wniosek Prokuratora Generalnego, który zakwestionował zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta (np. żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie). Po rozpoznaniu sprawy TK doszedł do wniosku, że kwestionowane przepisy ustawy o ochronie przyrody są sprzeczne ze standardem konstytucyjnym. Niekonstytucyjność dotyczy następujących przepisów ustawy:

  • art. 126 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w części obejmującej wyrazy „w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym”,
  • art. 126 ust. 1 pkt 2 i 3 powyższej ustawy, w części obejmującej wyrazy „w pogłowiu zwierząt gospodarskich”,
  • art. 126 ust. 1 pkt 4 powyższej ustawy w części obejmującej wyrazy „w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych”,
  • art. 126 ust. 4 powyższej ustawy w zakresie, w jakim ogranicza grono podmiotów, które mogą współdziałać z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, co do sposobów zabezpieczania przed szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o których mowa w ust. 1, do właścicieli lub użytkowników gospodarstw rolnych i leśnych oraz w zakresie, w jakim ogranicza mienie, które podlega zabezpieczeniu.

Punktem odniesienia dla TK były dwa standardy konstytucyjne. Po pierwsze art. 32, który formułuje zasadę równości wobec prawa: Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Po drugie – art. 64, mówiący o równej ochronie prawa własności: Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

Czym jest odpowiedzialność odszkodowawcza?

Niezgodność z Konstytucją wynika – zdaniem Trybunału – z faktu, że odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest od tego, w jakim mieniu została wyrządzona szkoda. SP ponosi, na gruncie wskazanych przepisów, odpowiedzialność jedynie w sytuacji gdy szkoda obejmuje pogłowie zwierząt gospodarskich oraz pewne kategorie nieruchomości (wyliczenie zamieszczone w ustawie). Odpowiedzialność SP została bowiem ograniczona jedynie do pewnych kategorii szkód, mianowicie: wyrządzonych przez żubry w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym, a przez wilki, rysie i niedźwiedzie – w pogłowiu zwierząt gospodarskich, jak również szkód wyrządzonych w pasiekach oraz w uprawach rolnych przez niedźwiedzie. Szkody wyrządzone przez te zwierzęta w innych nieruchomościach nie zostały objęte odpowiedzialnością odszkodowawczą ze strony Skarbu Państwa. Taka redakcja przepisów prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania właścicieli. 

Polecamy serwis: Konsument i umowy

Ponadto ustawa nie uwzględnia wszystkich podmiotów, które są potencjalnymi poszkodowanymi przez działania dzikich zwierząt podlegających ochronie gatunkowej. Podmioty, które mogą być poszkodowane są przecież zainteresowane współdziałaniem w celu zabezpieczenia przed ewentualnymi, przyszłymi szkodami.

Wskazane różnicowania uprawnień nie znajdują podstaw w wartościach chronionych na mocy ustawy zasadniczej. Co więcej – naruszają standard równej ochrony praw majątkowych.

Opłaty za korzystanie ze środowiska – 2014r.

Trybunał przyznał rację wnioskodawcy, podkreślając, że wprowadzone przez ustawodawcę zróżnicowanie podmiotów według kryterium przedmiotowego, nie spełnia konstytucyjnych wymogów zasady równości.

Analogiczne rozstrzygnięcie zapadło w odniesienie do szkód powodowanych przez bobry. W wyroku z 3 lipca 2013 r. (sygn. akt P 49/11) Trybunał Konstytucyjny doszedł do wniosku, że art. 126 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody w zakresie, w jakim ogranicza odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez bobry wyłącznie do szkód powstałych w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim jest niezgodny z Konstytucją.

Szkody wyrządzone przez lisy

Warto także wskazać, że ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie przepisów, które regulowałyby odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez takie, dzikie zwierzęta, jak: lisy, kuny, wydry oraz łasice. One także powoduję liczne szkody m.in.: w gospodarstwach rolnych oraz stawach hodowlanych.

Odpowiedzialność za szkody dzikich zwierząt

Reklama

Odpowiedzialność za szkody, które zostały wyrządzone przez dzikie zwierzęta ma charakter obiektywy. Oznacza to, że nie zależy od winy dzierżawcy/ zarządcy obwodu. Wino mogłaby mieć w tym przypadku postać np. dopuszczenia do nadmiernego zwiększania się liczby zwierząt, zaniechania dokarmiania podczas zimy.

Jest to odpowiedzialność deliktowa. Czynem niedozwolonym jest, w tym przypadku, zdarzenie prawne, w związku z zaistnieniem którego ustawodawca nakłada obowiązek naprawienia szkody, wynikającej z powyższych zdarzeń. Zachowanie zwierząt (działanie sił przyrody) jest zdarzeniem prawnym niezależnym od woli człowieka.

Ochrona przyrody 2015

Warto także wspomnieć, że nowelizacja ustawy o ochronie przyrody jest przedmiotem prac Sejmu. Zmiany mają dotyczyć także wskazanego wyżej art. 126 ust. 1. Zgodnie z przedstawionym projektem, odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody ma być niezależna od rodzaju zniszczonego mienia.

Zdaniem Trybunału taka automatyzacja odpowiedzialności Skarbu Państwa a tym samym refundacji szkód także nie stanowi rozwiązania optymalnego. Działanie odszkodowawcze ze strony Skarbu Państwa powinny być powiązane z oceną działań zapobiegawczo-prewencyjnych podejmowanych z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym przez posiadaczy i właścicieli.

Jak zgodnie z prawem wyciąć drzewo?

Podstawa prawna:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy – Prawo łowieckie.

Uchwała SN z dnia 27 listopada 2007 r., III CZP 67/2007.

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. 1995 nr 147 poz. 713 ze zm.).

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880 ze zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2014 r., K 36/13.

Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2013 r., P 49/11.

Źródło: Trybunał Konstytucyjny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Kara pozbawienia wolności nie tylko w zakładzie karnym

    Osoby, które zostały skazane na karę pozbawienia wolności, mają do wyboru dwie instytucje prawne, które dają im możliwość odbycia tej kary poza zakładem karnym.

    Gdzie zrealizowano najwięcej bonów turystycznych? [AUDIO]

    W województwie mazowieckim aktywowano ponad 241 tys. bonów turystycznych i dokonano płatności na kwotę przeszło 65 mln zł. To najwięcej w Polsce.

    Abonament RTV w 2022 r. - stawki

    Stawki opłat za abonament RTV w 2022 r. nie ulegną zmianie. Tak wynika z nowego rozporządzenia KRRiT.

    Unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej

    Unieważnienie małżeństwa to instytucja uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, polegająca na unieważnieniu ślubu cywilnego.

    Wzrosła liczba dzieci zmuszonych do pracy [RAPORT]

    Liczba dzieci zmuszonych do pracy wzrosła po raz pierwszy od dwóch dekad. Tak wynika z raportu opublikowanego przez UNICEF i Międzynarodową Organizację Pracy.

    Jakie obostrzenia na wakacje 2021 r.?

    Jakie obostrzenia przewidziano na wakacje w 2021 r. Co z hotelami i obiektami kultury?

    Lato 2021 – ubezpieczenie dzieci

    Lato 2021 – ubezpieczenie dzieci. Po przedłużonym lockdownie i związanych z pandemią obostrzeniach zbliżające się lato 2021 jest jednym z najbardziej wyczekiwanych okresów od kilku lat. Mimo że w ubiegłym roku zmuszeni byliśmy zmienić wiele wakacyjnych planów podróży (według badań CBOS zrobiła to ponad jedna trzecia z nas[1]), część rodaków wybrała się na wypoczynek – w kraju lub za granicą. Spora część z nas urlop planuje również w nadchodzących miesiącach. Czy jesteśmy teraz skłonni bardziej zadbać o swoje bezpieczeństwo podczas wyjazdów i jakie mamy w tym zakresie priorytety?

    Alimenty, kredyty, koszty sądowe - jakie długi w 2021 r.?

    Wartość nieopłaconych w terminie bieżących rachunków, alimentów czy kosztów sądowych oraz rat kredytów po I kwartale 2021 r. wynosi prawie 80 mld zł.

    Dr Anna Stasiak-Apelska: Hejt jest wszechobecny

    „Hejtowanie w Internecie ma negatywne i poważne konsekwencje dla obydwu stron” – przekonuje dr Anna Stasiak-Apelska – radca prawny.

    Bon turystyczny dla emerytów i rencistów w 2021 r.?

    Bon turystyczny dla emerytów i rencistów od września 2021 r. - to zmiany, które poparła senacka komisja ustawodawcza.

    Senat za zasiłkiem pogrzebowym dla nowej grupy uprawnionych

    Zasiłek pogrzebowy miałby przysługiwać nowej grupie uprawnionych. Senackie komisje poparły projekt, zakładający wsparcie rodziców dziecka martwo urodzonego, którego płci nie da się ustalić..

    Pracownik zagraniczny w dobie pandemii [BADANIE]

    Pracownik zagraniczny w dobie pandemii - badanie wykazało, że cudzoziemcy chętnie przedłużają pobyt i pracę w Polsce na czas pandemii. Pojawia się jednak pytanie - co potem?

    Czy konsumenci rozróżniają oryginalne i podrobione towary?

    Konsumenci nadal mają trudności z rozróżnieniem towarów oryginalnych i podrobionych. Na problem zwraca uwagę Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej.

    Prawnik do porodu? Pomocy szukamy nie tylko przy rozwodzie

    Prawnik do porodu czy mediator to coraz częstsze oczekiwania osób szukających pomocy prawnej. Prawnicy rodzinni zajmują się już nie tylko rozwodami czy alimentami.

    Świadczenia rodzinne bez zmian przynajmniej do 2024 r.?

    Świadczenia rodzinne zostaną utrzymane na dotychczasowym poziomie. Dotyczy to zarówno kryteriów, jak i kwot. Tak wynika z propozycji Rady Ministrów.

    Kiedy jest Dzień Ojca w 2021 r.?

    Dzień Ojca w Polsce będziemy obchodzić 23 czerwca 2021 r. To dobry moment na poznanie praw taty w pracy.

    Świadczenie wyrównawcze - zmiany od czerwca 2021 r. [AUDIO]

    Świadczenie wyrównawcze od 1 czerwca 2021 r. przysługuje również wtedy, gdy działacz opozycji komunistycznej ma przyznaną rentę rodzinną.

    Kiedy dziecko może jechać z przodu i kiedy bez fotelika?

    Jak do jazdy dzieci w przodzie oraz do jazdy bez fotelika odnosi się prawo o ruchu drogowym? Oto aktualne zasady.

    Czy procesy o alimenty mogą toczyć się w trybie uproszczonym?

    Czy procesy o alimenty mogą toczyć się w trybie uproszczonym? Na to pytanie odpowie Sąd Najwyższy.

    Obostrzenia od 6 czerwca 2021 r.

    Obostrzenia od 6 czerwca 2021 r. zostały w określonych przypadkach złagodzone. Co zmieniło nowe rozporządzenie?

    Mecenas Pruszyńska: Rolą mediacji jest wygaszanie konfliktu

    „Mediacje sprawdzają się zarówno w prawie gospodarczym, jak i cywilnym” – przekonuje radca prawny Iwona Pruszyńska.

    Alimenty natychmiastowe a dłużnicy alimentacyjni

    Alimenty natychmiastowe to rozwiązanie zaproponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Czy po wprowadzeniu przepisów zaległości dłużników wzrosną?

    Obostrzenia czerwiec 2021

    Obostrzenia na czerwiec 2021 r. przedstawił podczas konferencji prasowej minister zdrowia Adam Niedzielski. Co z weselami?

    Rekrutacja przez sztuczną inteligencję oczami kandydatów [BADANIE]

    Rekrutacja z wykorzystaniem sztucznej inteligencji? Dla większości kandydatów nie stanowiłoby to problemu. Tak wynika z badania przeprowadzonego przez Pracuj.pl.

    Jak założyć Internetowe Konto Pacjenta?

    Jak założyć Internetowe Konto Pacjenta dla siebie i dla dziecka? Co daje posiadanie takiego konta?