Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki?

Aleksandra Pajewska
Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki? /fot. Fotolia
Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki? /fot. Fotolia
Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dziki, wilki, niedźwiedzie i inne dzikie zwierzęta stanowiła przedmiot analiz Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 21 lipca 2014 roku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta (wyrok TK K 36/13).

Zasady odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta uregulowane zostały w dwutorowy sposób. Kwestie te zostały umieszczone zarówno w ustawie z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie oraz z dnia 16 kwietnia 2004 r. - o ochronie przyrody. Zasady odpowiedzialności próbują – zdaniem Sądu Najwyższego - równoważyć konflikt interesów pomiędzy dwiema dziedzinami gospodarki, jakimi są gospodarka łowiecka oraz rolnictwo – uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 27 listopada 2007 r., III CZP 67/2007.

Zadaj pytanie na FORUM

Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dziki

Prawo łowieckie reguluje zasady ponoszenia odpowiedzialności za szkody, jakie wyrządziły dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny.  Zgodnie z jej postanowieniami – gdy szkoda wystąpi na terenie obwodu łowieckiego -  odpowiedzialność ciąży na dzierżawcy lub zarządcy tego obwodu. Natomiast, gdy szkody dopuściło się zwierzę łowne, objęte całoroczną ochroną, odpowiada Skarb Państwa. W obecnym stanie prawnym dotyczy to jedynie łosi  (Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych, Dz. U. Nr 45, poz.433). Inaczej jest w sytuacji, gdy szkoda dotyczy obszarów niewchodzących w skład obwodu łowieckiego. Wówczas odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa.

Szkody wyrządzone przez bobry

Szkody wyrządzone przez:

  • bobry - w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim,
  • żubry - w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym,
  • wilki - w pogłowiu zwierząt gospodarskich,
  • rysie - w pogłowiu zwierząt gospodarskich,
  • niedźwiedzie - w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych

oraz zasady ponoszenia odpowiedzialności za nie zostały sformułowane w ustawie o ochronie przyrody.
Podmiot odpowiedzialny za szkody będzie - podobnie jak we wcześniej wskazanym akcie prawnym - zależał od miejsca ich wyrządzenia. Do nagrodzenia szkody występującej na terenie obwodu łowieckiego zobowiązany jest dzierżawca/ zarządca. Szkodę występującą poza tym terenem (np. w parku narodowym, rezerwacie przyrody, w granicach administracyjnych miasta, na placu czy na ulicy kompensuje Skarb Państwa.

W obydwu przypadkach odpowiedzialność Skarbu Państwa została ograniczona i uzależniona od dwóch czynników. Po pierwsze od gatunku zwierzęcia, które dopuściło się szkody. Po drugie – od miejsca wyrządzenia szkody. Właśnie to różnicowanie budzi wiele kontrowersji, stało się także przedmiotem prac Trybunału Konstytucyjnego.

Co grozi za potrącenie sarny?

Czy Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez zwierzęta?

Przyczyną prac Trybunału Konstytucyjnego był wniosek Prokuratora Generalnego, który zakwestionował zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta (np. żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie). Po rozpoznaniu sprawy TK doszedł do wniosku, że kwestionowane przepisy ustawy o ochronie przyrody są sprzeczne ze standardem konstytucyjnym. Niekonstytucyjność dotyczy następujących przepisów ustawy:

  • art. 126 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w części obejmującej wyrazy „w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym”,
  • art. 126 ust. 1 pkt 2 i 3 powyższej ustawy, w części obejmującej wyrazy „w pogłowiu zwierząt gospodarskich”,
  • art. 126 ust. 1 pkt 4 powyższej ustawy w części obejmującej wyrazy „w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w uprawach rolnych”,
  • art. 126 ust. 4 powyższej ustawy w zakresie, w jakim ogranicza grono podmiotów, które mogą współdziałać z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, co do sposobów zabezpieczania przed szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o których mowa w ust. 1, do właścicieli lub użytkowników gospodarstw rolnych i leśnych oraz w zakresie, w jakim ogranicza mienie, które podlega zabezpieczeniu.

Punktem odniesienia dla TK były dwa standardy konstytucyjne. Po pierwsze art. 32, który formułuje zasadę równości wobec prawa: Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Po drugie – art. 64, mówiący o równej ochronie prawa własności: Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

Czym jest odpowiedzialność odszkodowawcza?

Niezgodność z Konstytucją wynika – zdaniem Trybunału – z faktu, że odpowiedzialność Skarbu Państwa uzależniona jest od tego, w jakim mieniu została wyrządzona szkoda. SP ponosi, na gruncie wskazanych przepisów, odpowiedzialność jedynie w sytuacji gdy szkoda obejmuje pogłowie zwierząt gospodarskich oraz pewne kategorie nieruchomości (wyliczenie zamieszczone w ustawie). Odpowiedzialność SP została bowiem ograniczona jedynie do pewnych kategorii szkód, mianowicie: wyrządzonych przez żubry w uprawach, płodach rolnych lub w gospodarstwie leśnym, a przez wilki, rysie i niedźwiedzie – w pogłowiu zwierząt gospodarskich, jak również szkód wyrządzonych w pasiekach oraz w uprawach rolnych przez niedźwiedzie. Szkody wyrządzone przez te zwierzęta w innych nieruchomościach nie zostały objęte odpowiedzialnością odszkodowawczą ze strony Skarbu Państwa. Taka redakcja przepisów prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania właścicieli. 

Polecamy serwis: Konsument i umowy

Ponadto ustawa nie uwzględnia wszystkich podmiotów, które są potencjalnymi poszkodowanymi przez działania dzikich zwierząt podlegających ochronie gatunkowej. Podmioty, które mogą być poszkodowane są przecież zainteresowane współdziałaniem w celu zabezpieczenia przed ewentualnymi, przyszłymi szkodami.

Wskazane różnicowania uprawnień nie znajdują podstaw w wartościach chronionych na mocy ustawy zasadniczej. Co więcej – naruszają standard równej ochrony praw majątkowych.

Opłaty za korzystanie ze środowiska – 2014r.

Trybunał przyznał rację wnioskodawcy, podkreślając, że wprowadzone przez ustawodawcę zróżnicowanie podmiotów według kryterium przedmiotowego, nie spełnia konstytucyjnych wymogów zasady równości.

Analogiczne rozstrzygnięcie zapadło w odniesienie do szkód powodowanych przez bobry. W wyroku z 3 lipca 2013 r. (sygn. akt P 49/11) Trybunał Konstytucyjny doszedł do wniosku, że art. 126 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody w zakresie, w jakim ogranicza odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez bobry wyłącznie do szkód powstałych w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim jest niezgodny z Konstytucją.

Szkody wyrządzone przez lisy

Warto także wskazać, że ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie przepisów, które regulowałyby odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez takie, dzikie zwierzęta, jak: lisy, kuny, wydry oraz łasice. One także powoduję liczne szkody m.in.: w gospodarstwach rolnych oraz stawach hodowlanych.

Odpowiedzialność za szkody dzikich zwierząt

Odpowiedzialność za szkody, które zostały wyrządzone przez dzikie zwierzęta ma charakter obiektywy. Oznacza to, że nie zależy od winy dzierżawcy/ zarządcy obwodu. Wino mogłaby mieć w tym przypadku postać np. dopuszczenia do nadmiernego zwiększania się liczby zwierząt, zaniechania dokarmiania podczas zimy.

Jest to odpowiedzialność deliktowa. Czynem niedozwolonym jest, w tym przypadku, zdarzenie prawne, w związku z zaistnieniem którego ustawodawca nakłada obowiązek naprawienia szkody, wynikającej z powyższych zdarzeń. Zachowanie zwierząt (działanie sił przyrody) jest zdarzeniem prawnym niezależnym od woli człowieka.

Ochrona przyrody 2015

Warto także wspomnieć, że nowelizacja ustawy o ochronie przyrody jest przedmiotem prac Sejmu. Zmiany mają dotyczyć także wskazanego wyżej art. 126 ust. 1. Zgodnie z przedstawionym projektem, odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody ma być niezależna od rodzaju zniszczonego mienia.

Zdaniem Trybunału taka automatyzacja odpowiedzialności Skarbu Państwa a tym samym refundacji szkód także nie stanowi rozwiązania optymalnego. Działanie odszkodowawcze ze strony Skarbu Państwa powinny być powiązane z oceną działań zapobiegawczo-prewencyjnych podejmowanych z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym przez posiadaczy i właścicieli.

Jak zgodnie z prawem wyciąć drzewo?

Podstawa prawna:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy – Prawo łowieckie.

Uchwała SN z dnia 27 listopada 2007 r., III CZP 67/2007.

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. 1995 nr 147 poz. 713 ze zm.).

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880 ze zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 lipca 2014 r., K 36/13.

Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 lipca 2013 r., P 49/11.

Komplet e-booków: Budowa domu bez pozwolenia + Gwarantowany kredyt mieszkaniowy
Opisz nam swój problem i wyślij zapytanie.

Wycena w ciągu godziny.
Źródło: Trybunał Konstytucyjny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Prawo
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dom bez formalności do 70 m2 – GUNB udostępnił 70 darmowych projektów
    Gotowe projekty domów do 70 m2 umożliwiają zminimalizowanie kosztów budowy domu w ramach programu Dom bez formalności. Został on wprowadzony jako element Polskiego Ładu. Ma ograniczyć formalności i koszty budowy.
    Whistleblowing. Dyrektywa nie została wdrożona w terminie. Jakie przepisy dot. sygnalistów obowiązują w Polsce?
    Polski rząd nie zdążył wdrożyć ustawy o sygnalistach zgodnie z terminem narzuconym przez UE. Co to oznacza dla podmiotów komercyjnych? Jakie rozwiązania można obecnie stosować w firmach i jakie będą ich konsekwencje prawne? Jakie uprawnienia przysługują sygnalistom?
    Milion złotych odszkodowań za naruszenia praw pacjenta
    Odszkodowania za naruszenie praw pacjenta Zakończone w ostatnich tygodniach sprawy z udziałem RPP przyniosły pacjentom, na mocy zawartych ugód sądowych i pozasądowych, odszkodowania w łącznej kwocie blisko miliona złotych – przybliża Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec. Rzecznik Praw Pacjenta działa przez sądem na prawach przysługujących prokuratorowi.
    Ustawa o franczyzie - trwają nad nią prace Ministerstwa Sprawiedliwości
    Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad ustawowymi zmianami dla rynku franczyzy, ponieważ próby samoregulacji pracy branży się nie powiodły.
    Przywóz z Ukrainy zwierząt zagrożonych wyginięciem - zmiany
    Od 24 czerwca 2022 r. zmieniają się procedury przywozu z Ukrainy do Polski zwierząt zagrożonych wyginięciem.
    27 czerwca 2022 r. ostatni etap przejścia na DVB-T2/HEVC
    Czwarty ostatni etap przejścia na standard DVB-T2/HEVC naziemnej telewizji cyfrowej nastąpi 27 czerwca 2022 r. Jakie województwa obejmie?
    W roku szkolnym 2021/2022 rozkwitł rynek korepetycji [BADANIE]
    Z badania przeprowadzonego dla Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor wynika, iż co czwarty uczeń zapracował na oceny na świadectwie pobierając korepetycje.
    Żaryn: Od 1 lipca przy granicy z Białorusią normalne przepisy i dostęp
    Od 1 lipca przy granicy z Białorusią zaczną obowiązywać normalne przepisy i będzie dostęp do dotychczas wyłączonego trzykilometrowego pasa wzdłuż granicy - przypomniał w rozmowie z PAP rzecznik prasowy ministra koordynatora służb specjalnych Stanisław Żaryn
    Spór o księgi wieczyste i dane osobowe. Co zmieni wyrok NSA?
    UODO podkreśla, że dostęp do informacji zawartych w księgach wieczystych nie powinien być powszechny, choć niektóre instytucje próbują to zmienić. Obecnie trwa spór sądowy między UODO a GUGiK. Sprawę ma rozstrzygnąć NSA.
    Newsletter Krajowego Rejestru Sądowego już działa
    Newsletter Krajowego Rejestru Sądowego ma być narzędziem chroniącym biznes przed kradzieżą spółki.
    Jakie prawa ma ojciec dziecka?
    Jakie prawa przysługują ojcu w związku narodzinami dziecka i jego wychowywaniem?
    Rząd nie przedłuży ponad 120 dni wsparcia dla osób przyjmujących uchodźców z Ukrainy
    Rząd nie przestaje wspierać rodzin, które pomagają uchodźcom z Ukrainy. Świadczenie za pomoc przysługuje przez 120 dni. Okres ten będzie wydłużany w przypadku pomocy m.in. niepełnosprawnym, seniorom i kobietom w ciąży - wyjaśnił wiceszef MSWiA Paweł Szefernaker.
    Polska otrzymuje z budżetu UE ponad trzykrotnie więcej niż do niego wpłaca
    Polska otrzymuje z budżetu UE ponad trzy razy więcej niż do niego wpłaca; w 2021 r. uzyskała ok. 10 mld euro więcej niż wpłaciła - ocenia Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy szacują, że KPO zwiększy nasz wzrost PKB o 1 pkt. proc. w 2023 r. i 1,3 pkt. rok później
    Frankowicz pozywa bank. Jakie dokumenty dot. kredytu frankowego trzeba zebrać przed pójściem do sądu?
    Wielu posiadaczy tzw. kredytów frankowych cały czas bije się z myślami „iść czy nie iść” do sądu. Dziś nie ma już żadnych wątpliwości, że można uwolnić się od kredytu frankowego (mówimy w tym przypadku o kredycie aktywnym, a więc takim, który cały czas spłacamy) albo odzyskać nadpłacone bankowi pieniądze w przypadku kredytu frankowego już spłaconego jeśli tylko kredytobiorca zdecyduje się pójść do sądu. Jakie dokumenty dot. kredytu frankowego trzeba zgromadzić przed złożeniem pozwu?
    Wakacje 2022 - ostatnie z bonem turystycznym
    Wakacje to dobry moment na to, by wykorzystać bon turystyczny. Płatności w tej formie będzie można dokonać do 30 września 2022 r.
    Zmiany w wydawaniu dokumentów sądowych i notarialnych
    Sejm uchwalił zmiany w wydawaniu dokumentów sądowych i notarialnych. Większość dokumentów wytwarzanych przez sądy i notariuszy nie będzie musiała być sporządzana na specjalnych blankietach.
    Projekt liberalizujący przepisy aborcyjne odrzucony przez Sejm
    Sejm odrzucił w czwartek obywatelski projekt ustawy o bezpiecznym przerywaniu ciąży. Proponowane przepisy zakładały m.in. prawo do przerwania ciąży do 12. tygodnia.
    Dopłaty do węgla - ustawa gwarantująca cenę węgla uchwalona przez Sejm
    Dopłaty dla węgla dla sprzedawców mają umożliwić wprowadzenie ceny gwarantowanej węgla dla kupujących. Ustawowa cena gwarantowana ma wynieść 996 zł za tonę. Jakie będę warunki i zasady skorzystania z ceny gwarantowanej i z dopłaty do węgla?
    Jak nawiązać dobrą relację z samym sobą i partnerem?
    W pierwszej kolejności warto zbudować relację z samym sobą, aby móc później umiejętnie i w naturalny sposób pielęgnować związek z drugą połówką.
    Pozwolenie na broń palną w Polsce – jak je uzyskać
    Uzyskanie pozwolenia na broń w Polsce może mieć miejsce tylko w określonych ustawą przepisach. Jej nabycie i posiadanie bez zezwolenia jest zabronione. Jak je uzyskać?
    Będzie nie tylko rejestr ciąż ale i rejestr wkładek antykoncepcyjnych - RPO oczekuje wyjaśnień
    Rejestr ciąż i wkładek antykoncepcyjnych w Polsce wejdzie w życie jeszcze w 2022 roku. Rzecznik Praw Obywatelskich ma jednak poważne wątpliwości m.in. co ich konstytucyjności.
    Kodeks karny wykonawczy
    Kodeks karny wykonawczy jest istotnym aktem prawnym dla skazanych. Jakie prawa i obowiązki określa?
    Szpitalne jedzenie do poprawy
    Wprowadzenie stawki dziennej i zatrudnienie dietetyków – to zdaniem ekspertów klucz do poprawienia jakości żywienia w szpitalach. Przepisy powinny zaś regulować, do jakiego posiłku pacjent ma prawo.
    Dziecko nie chce kontaktu z rodzicem? Ważny wyrok TK
    Przepisy pozwalające na nałożenie na rodzica obowiązku zapłaty drugiemu rodzicowi w związku z utrudnianiem mu ustalonych kontaktów z dzieckiem są niezgodne z konstytucją, jeśli do kontaktu nie dojdzie z woli dziecka. Tak wynika z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
    Szybka eksmisja lokatora. Czy hotel robotniczy to pomieszczenie tymczasowe?
    Niektórzy wynajmujący proponują przekwaterowanie najemcy do hotelu robotniczego uważając, że dzięki temu możliwa będzie szybka eksmisja. Artykuł 1046 kodeksu postępowania cywilnego potwierdza, że właściciel lokum może zapewnić dłużnikowi tymczasowe pomieszczenie. W takiej sytuacji, komornik nie powinien wstrzymywać się z eksmisją. Problem polega na tym, że pokój w hotelu robotniczym często nie spełnia wymogów przewidzianych dla tymczasowego pomieszczenia. Szybka eksmisja na zasadach zgodnych z prawem jest dużo łatwiejsza w przypadku najmu okazjonalnego oraz instytucjonalnego.