Czym jest dozwolony użytek

Czym jest utwór

Prawo autorskie chroni określony efekt działalności człowieka – czyli utwór. Jest to takie dzieło człowieka, które charakteryzuje się :

• indywidualnym (względnie) niepowtarzalnym charakterem,
• twórczym charakterem (a contrario – nie może być odtwórczy),
• ustalony w jakiejkolwiek (nawet nieukończonej) postaci).

Utworem może być również twórcze opracowanie innego utworu (tłumaczenie, adaptacja itp.).

Utwór może mieć różnoraki charakter i „wygląd”:

• wyrażony słowem, czy znakami graficznymi, jak również kodem – językiem programowania,
• plastyczny,
• fotograficzny,
• muzyczny i słowno muzyczny,
• audiowizualny.

Utworem jest również program komputerowy (i to zarówno użytkowy jak i np. gra komputerowa).

Wygaśnięcie praw majątkowych autorskich

Przede wszystkim , należy pamiętać o tym , że prawa autorskie majątkowe (czyli dotyczące kwestii wynagrodzenia itp.) wygasają po 70 latach od daty śmierci autora. Nadal przysługuje mu autorstwo utworu (nie można np. wskazać siebie jako autora trenów Kochanowskiego) – ale już nie wynagrodzenie.

Dotyczy to przynajmniej utworów objętych polskim prawem autorskim.

Poza tym pozostaje jeszcze kwestia dozwolonego użytku.

Dozwolony użytek

Artykuły 23- 23¹ ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.), pozwalają na korzystanie z jednego nośnika przez kilka, a nawet kilkanaście (czy kilkadziesiąt) osób w sposób, który nie łamie praw autorskich.

Przede wszystkim , korzystanie z jednego egzemplarza jest dopuszczalne w kręgu osób pozostającym w związku osobistym w tym:

• pokrewieństwa,
• powinowactwa,
• (i co najważniejsze) – stosunku towarzyskiego.

Artykuł 23¹ pozwala także (m.in.) na zwielokrotnienie – czyli wykonanie kopii danego utworu w zakresie zgodnego z prawem korzystania z niego. Skoro zaś zgodnym z prawem wykorzystaniem utworu jest udostępnienie go rodzinie, czy znajomym – można dla nich wykonać kopie.

Powyższe zasady nie mają rzecz jasna zastosowania do masowego zwielokrotniania utworów w sieci P2P – ustawa wskazuje na incydentalną, ewentualnie przejściową formę zwielokrotnienia utworu.

Należy pamiętać, iż z urzędu ścigane jest niedozwolone rozpowszechnianie cudzych utworów (w dowolnej formie) sprawcy zaś grozi kara pozbawienia wolności.