Karta Dużej Rodziny, Senior

Sądy przyznały świadczenie wspierające osobom przebywającym w prywatnych, całodobowych placówkach opieki senioralnej. O tym, co te orzeczenia mogą oznaczać dla innych osób z niepełnosprawnościami, mówi dr Edyta Konopczyńska, radca prawny.

Kim jest senior? Z jakich ulg i świadczeń mogą korzystać osoby w wieku 60+, 65+, 70+ czy 75+? Od czego zależy rodzaj możliwego wsparcia osób starszych w Polsce? Poniżej najważniejsze informacje i aktualne kwoty!

W dniu 5 sierpnia 2026 r., do rozpatrzenia przez Radę Ministrów, został skierowany projekt rozporządzenia, z którego wynika, w jakim terminie – w 2026 roku – ma zostać wypłacone dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, potocznie określane czternastą emeryturą lub po prostu czternastką. Świadczenie to przysługuje nie tylko seniorom, ale nawet osobom, które ukończyły 18 rok życia, jeżeli spełniają określone warunki ustawowe do jej otrzymania. Nie zawsze czternasta emerytura musi również odpowiadać kwocie najniższej, gwarantowanej ustawowo wysokości emerytury. Co oczywiste – może to być również kwota niższa, ale ustawodawca pozostawił także „furtkę” dla rządu do przyznania uprawnionym beneficjentom świadczenia w kwocie wyższej. Jakiej czternastki należy zatem spodziewać się w 2026 r.? Niektórzy uprawnieni do świadczenia, powinni również rozważyć wystąpienie do ZUS z wnioskiem, dzięki któremu kwota wypłaty będzie wyższa.

Ustawa o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej, która weszła w życie z dniem 30 września 2025 r. – wprowadziła nowe świadczenie, które ma stanowić wsparcie w pokryciu kosztów wynikających z rachunków za ogrzewanie. Na świadczenie w 2026 r. mogą liczyć m.in. seniorzy, którzy otrzymują emeryturę lub rentę na poziomie nie wyższym niż 3 272,69 zł netto miesięcznie (a ci którzy współdzielą gospodarstwo domowe z innymi osobami – których dochód na osobę w rodzinie, nie przekracza 2 454,52 zł), jeżeli korzystają z ciepła systemowego i ponoszą koszty ogrzewania powyżej 170 zł/GJ netto.

Seniorzy, którzy ukończyli 65 lat, będą mogli skorzystać z bonu senioralnego, ale wysokość i zakres pomocy nie będą jednakowe dla wszystkich. Kluczowe znaczenie będzie miał dochód do 3410 zł oraz poziom niezaspokojonych potrzeb. Co ważne, bon nie będzie wypłacany w gotówce — gmina ustali z seniorem, z jakich usług będzie mógł skorzystać.

Wprowadzenie nowego świadczenia w wysokości dwukrotności obecnie obowiązującego 800 plus (tj. w kwocie 1600 zł miesięcznie) dla rodziców, którzy podjęli się trudu wychowania co najmniej dwojga dzieci, które pracują w Polsce i odprowadzają w naszym kraju podatki, zapewniając tym samym stabilność finansów publicznych – jest postulatem petycji obywatelskiej, która została wniesiona do Sejmu. W sprawie podobnego żądania – sejmowa Komisja do Spraw Petycji wystąpiła już wcześniej z dezyderatem do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W dniu 29 kwietnia 2026 r. posłowie zdecydowali, co dalej z nowym świadczeniem dla seniorów.

Darmowa opieka w domu dla seniorów po 65. roku życia coraz bliżej. 17 lipca prezydent podpisał ustawę wprowadzającą bon senioralny. Nowe świadczenie to przełomowy program, który ma pomóc osobom starszym dłużej pozostać we własnym domu i odciążyć ich rodziny. System wsparcia obejmie m.in. pomoc w codziennych obowiązkach, organizacji wizyt lekarskich czy opiece nad samotnymi seniorami. Program ma ruszyć jeszcze w 2026 roku, ale nie każdy otrzyma pomoc. Sprawdź, kto będzie mógł skorzystać ze wsparcia i jakie warunki trzeba będzie spełnić.

Miasto Kalisz z początkiem kwietnia tego roku uruchomiło program „Złota rączka dla seniora”. Naprawa skrzypiących drzwi, cieknącego kranu czy montaż karnisza nie musi być problemem - drobne naprawy i usługi w domach seniorów po 60. roku życia zostaną wykonane nieodpłatnie. Kto może skorzystać?

Osobom z rodzin wielodzietnych, które posiadają co najmniej dwoje rodzeństwa (w tym również przybranego), spełniającego określone przez ustawodawcę wymagania – w ramach programu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, przysługuje świadczenie w postaci dostępu do określonych towarów i usług na korzystniejszych warunkach, od ogólnie obowiązujących. O Kartę Dużej Rodziny (bo o niej mowa), w związku z posiadaniem rodzeństwa (a nie własnych dzieci), w określonych przypadkach, mogą ubiegać się nawet osoby już pełnoletnie i to niezależnie od osiąganych przez nie dochodów.

Seniorzy mogą w 2026 roku otrzymać opaskę bezpieczeństwa całkowicie za darmo. Urządzenie pozwala szybko wezwać pomoc i może m.in. wykrywać upadek czy lokalizować użytkownika. Nie wystarczy jednak ukończenie 60 lat. Jest jeszcze jeden kluczowy warunek - program musi być realizowany przez gminę seniora.

W rocznym zeznaniu podatkowym PIT niektórzy podatnicy mogą odliczyć ponoszone w zeszłym roku wydatki na lekarstwa. Kto może skorzystać z tego odliczenia? Jakie są zasady i limity tej ulgi? W 2026 roku obowiązuję te same zasady, co w 2025 roku i nic nie wskazuje na to by uległy zmianie w 2027 roku.

Większość gmin pomaga dopiero wtedy, gdy ktoś zgłosi potrzebę wsparcia. Najnowszy raport NIK pokazuje, że w żadnej z kontrolowanych gmin nie działa system identyfikowania samotnych i wykluczonych seniorów. To oznacza, że wiele osób starszych może przez długi czas pozostawać bez jakiejkolwiek pomocy.

Liczba osób pobierających świadczenie honorowe dla stulatków systematycznie rośnie. W grudniu 2025 r. było to 4057 osób, a w czerwcu 2026 r. to 4262. To wzrost o ponad 200 osób w ciągu pół roku - poinformował PAP Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Liczba osób pobierających honorowe świadczenie dla stulatków wyraźnie wzrosła w zaledwie sześć miesięcy. ZUS ujawnił najnowsze dane, a przy okazji przypomina o ważnej zasadzie, o której nie wszyscy wiedzą. W niektórych przypadkach pieniądze trafiają na konto automatycznie, ale są też osoby, które bez złożenia wniosku nie otrzymają ani złotówki.

W związku z wysokimi kosztami doręczenia emerytur i rent w formie gotówkowej (tj. przekazem pocztowym), które znacznie podwyższają łączne koszty działalności Zakładu – ZUS zawnioskował o całkowite wycofanie tej formy wypłaty świadczeń, poprzez uchylenie przepisu ustawy o FUS, który taką możliwość dopuszcza. Dla emerytów i rencistów oznaczałoby to, że listonosz już więcej nie doręczyłby świadczenia w kopercie, a forma gotówkowa wypłaty emerytur i rent, która – według badania przeprowadzonego przez ZUS – zapewniała niektórym seniorom poczucie kontroli – przeszłaby do przeszłości. Do postulatu Zakładu (wycofania gotówkowej formy wypłaty świadczeń) ustosunkowało się Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS).

Samotni seniorzy często pozostają poza systemem wsparcia – wynika z najnowszego raportu NIK. Kontrola wykazała, że większość gmin nie identyfikuje osób starszych zagrożonych samotnością i izolacją, a pomoc trafia głównie do tych, którzy sami się po nią zgłoszą. Izba wskazuje również na braki w dostępie do usług opiekuńczych i apeluje o zmiany w systemie.

Prezydent podpisał ustawę, która między innymi wprowadza wsparcie dla osób mających ukończone 65 rok życia w ramach programu bonu senioralnego. Ma on na celu realizację polityki senioralnej w zakresie rozwijania i zapewnienia usług wsparcia tym osobom. Jakie są podstawowe założenia bonu senioralnego?

Pani Jadwiga przekazała wnuczce dom w zamian za opiekę. Ta go sprzedała – razem z zamieszkującą seniorką. Niewielu wie, że to możliwe. Co wtedy z obowiązkami? Czy nowy właściciel musi zapewnić opiekę? Prawniczka wyjaśnia, jak działa prawo dożywocia i czego się wystrzegać.

Prawo dyskryminuje część seniorów, którzy w zamian za dożywotnią opiekę chcą przenieść prawo do swojego mieszkania. O zmianę przepisów apelują notariusze. Resort sprawiedliwości nie mówi „nie” – podaje „Rz".

Choć terminy wypłaty przez ZUS rent i emerytur są co do zasady stałe, to jednak układ kalendarzowy miesiąca może sprawić, że wypłata trafi na konto seniora w innym dniu niż przydzielony mu w decyzji o przyznaniu świadczenia. Z ważnych powodów również sam zainteresowany może poprosić o zmianę przypisanego mu decyzji dnia wypłaty.

Trwają prace nad regulacjami dotyczącymi najmu senioralnego, który miał być kluczowym elementem kształtującej się polityki senioralnej. Choć mamy już nowy projekt przepisów, w którym uwzględniono szereg uwag zgłoszonych na wcześniejszym etapie prac, to nadal pojawia się wiele istotnych znaków zapytania.

W następstwie skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Dziecka – Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał wyrok, w którym zakwestionował przepisy ustawy, na podstawie której przysługuje świadczenie wychowawcze 800 plus, uznając je za „niewystarczająco chroniące prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów”. Uwzględniając wykładnię dokonaną przez NSA – ZUS nie może odmówić 800 plus babci lub dziadkowi, który faktycznie opiekuje się wnukiem, tylko z tego powodu, że nie wystąpił z wnioskiem o przysposobienie dziecka.

Opłaty za wywóz śmieci rosną w wielu miejscach w Polsce, dlatego wiele osób szuka sposobów na obniżenie rachunków. Rodzice, którzy wychowali co najmniej troje dzieci i posiadają Kartę Dużej Rodziny, często są przekonani, że przysługuje im ulga w opłatach za odpady. Jednak w praktyce samorządy odmawiają zniżek, tłumacząc, że dzieci nie mieszkają już z rodzicami. Do sprawy odniósł się Rzecznik Praw Obywatelskich, który wskazuje, że taka interpretacja przepisów może być niezgodna z celem ustawy o Karcie Dużej Rodziny. Wyjaśniamy.

W świetle zmian demograficznych (polegających przede wszystkim na starzeniu się społeczeństwa) oraz dynamiki rynku pracy – celem pomocy obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej „w osiągnięciu bardziej zdywersyfikowanych dochodów emerytalnych, zwiększając bezpieczeństwo finansowe i stabilność finansów po przejściu na emeryturę” – Komisja Europejska, pod koniec ubiegłego roku, przyjęła pakiet środków w sprawie tzw. emerytur dodatkowych. „Każdy powinien być w stanie utrzymać dobry poziom życia na emeryturze” – powiedziała Maria Luís Albuquerque, komisarz do spraw usług finansowych oraz unii oszczędności i inwestycji. Na czym polegają rozwiązania proponowane przez KE, których celem jest zapewnienie seniorom możliwość utrzymania godnego poziomu życia?

W dniu 5 maja 2026 r. rząd przyjął projekt ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych, która wprowadza zupełnie nowe świadczenie dla seniorów, którzy ukończyli 65 rok życia i wymagają wsparcia osób trzecich w zakresie podstawowych czynności życia codziennego. Bon senioralny – bo o nim mowa – nie będzie jednak uzależniony od tego, czy senior posiada małżonka lub innego zstępnego, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, a zatem – świadczenie trafi również do samotnych emerytów, którzy spełniają określone w ustawie kryteria.