REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

RPO: Pokrzywdzonemu trudniej wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia

Zdaniem RPO konieczność dwukrotnego (a nie - jak dotychczas - jednokrotnego) zaskarżenia decyzji prokuratora wydłuża cały proces dla pokrzywdzonego./Fot. Shutterstock
Zdaniem RPO konieczność dwukrotnego (a nie - jak dotychczas - jednokrotnego) zaskarżenia decyzji prokuratora wydłuża cały proces dla pokrzywdzonego./Fot. Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich nowelizacja Kodeksu postępowania karnego, która weszła w życie 5 października 2019 r., utrudnia wniesienie prywatnego aktu oskarżenia. RPO prosi Senat o inicjatywę zmiany prawa.

Jak było? Jak jest? 

5 października 2019 r. weszła w życie nowelizacja Kodeksu postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw z 19 lipca 2019 r. Zmieniła ona 130 przepisów Kpk, w tym regulację dotyczącą wnoszenia przez osobę pokrzywdzoną przestępstwem subsydiarnego (prywatnego) aktu oskarżenia wobec sprawcy.

REKLAMA

REKLAMA

W poprzednim stanie prawnym - gdy prokurator umarzał postępowanie przygotowawcze lub odmawiał jego wszczęcia - pokrzywdzony mógł zaskarżyć to postanowienie do sądu (jak i dziś). W przypadku jednak uchylenia tej decyzji prokuratora przez sąd oraz ponownego identycznego postanowienia prokuratora, pokrzywdzony mógł bezpośrednio sam wnieść do sądu subsydiarny akt oskarżenia.

Po nowelizacji droga ta została wydłużona. Jeśli teraz prokurator ponownie odmówi postępowania lub je umorzy, postanowienie to powinno zostać najpierw zaskarżone do prokuratora nadrzędnego. Dopiero jeśli ten podtrzyma decyzję prokuratora podległego, pokrzywdzony może sam wnieść akt oskarżenia.

Polecamy: Serwis Inforlex Przeciwdziałanie praniu pieniędzy – procedury

Z punktu widzenia ochrony praw obywatelskich RPO był krytyczny wobec projektu zmian Kpk. Wskazywał, że ograniczają one prawa stron postępowania i wprowadzają zagrożenia dla prawidłowego toku procesu. Zdecydowana większość postulatów Rzecznika nie została jednak uwzględniona. Dotyczy to także art. 330 § 2 Kpk, który określa warunki wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zmianę uzasadniano pełniejszą kontrolą prokuratora nadrzędnego nad prawidłowością wykonania zaleceń sądu, który uchylił pierwotną decyzję prokuratora prowadzącego sprawę.

Wątpliwości RPO

W ocenie Rzecznika zmiana budzi wątpliwości pod kątem konstytucyjnej zasady dostępu do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji).

Konieczność dwukrotnego (a nie - jak dotychczas - jednokrotnego) zaskarżenia decyzji prokuratora wydłuża cały proces dla pokrzywdzonego. Rodzi to dodatkowe koszty na adwokata (subsydiarny akt oskarżenia musi być sporządzony przez profesjonalnego  pełnomocnika). Ponadto w skrajnych przypadkach może to doprowadzić do przedawnienia karalności, zwłaszcza, gdy zażalenie dotyczy odmowy wszczęcia postępowania (wtedy nie następuje wydłużenie okresu przedawnienia czynu).

Odnosząc się do argumentu uzasadnienia, jakoby zażalenie do prokuratora nadrzędnego dawało mu możliwość kontroli prawidłowości procedowania przez prokuratora podległego, RPO wskazuje, że i tak ma on wiele skutecznych środków takiej kontroli. Może np. wydawać wiążące polecenia co do czynności procesowych; zmieniać albo uchylać decyzje prokuratora podległego oraz samemu wykonywać czynności.

Nowy przepis rodzi także niebezpieczeństwo instrumentalnego wykorzystania - w celu całkowitego uniemożliwienia pokrzywdzonemu wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.

REKLAMA

Warunkiem tego jest bowiem utrzymanie ponownego postanowienia o odmowie postępowania lub jego umorzeniu przez prokuratora nadrzędnego. Nie jest to możliwe, gdy prokurator nadrzędny uchyli postanowienie prokuratora podległego, a ten ponownie, po raz trzeci, odmówi wszczęcia postępowania lub je umorzy. Wtedy pokrzywdzony może jedynie zażalić się do prokuratora nadrzędnego, który ponownie może uchylić to postanowienie, po czym prokurator podległy może ponownie umorzyć lub odmówić postępowania itd.

Jedynym ograniczeniem czasowym rozpoznawania sprawy byłby wtedy upływ przedawnienia karalności danego czynu. Na żadnym etapie procedowania pokrzywdzony nie mógłby skierować subsydiarnego aktu oskarżenia.

Ponadto - zgodnie z Prawem o prokuraturze – wydawać wiążące polecenia prokuratorom podległym mogą wszyscy prokuratorzy nadrzędni. Rodzi to niebezpieczeństwo „ręcznego” sterowania decyzjami prokuratora przez czynnik polityczny, jakim jest Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny - także w zakresie całkowitego uniemożliwienia w opisany sposób wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia.

Samo istnienie takiej konstrukcji prawnej - nawet jeśli nie będzie wykorzystywana - już jest istotnym naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Nowy przepis utrudnia zatem pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności karnej oraz godzi w społeczne poczucie sprawiedliwości. W efekcie uszczerbku doznają uprawnienia pokrzywdzonego co do możliwości uzyskania naprawnienia szkody wywołanej przestępstwem, w tym dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.  Może on wprawdzie wystąpić przeciw sprawcy z powództwem cywilnym, lecz ta droga jest zdecydowania bardziej skomplikowana i kosztowna – podkreśla Rzecznik.

II.518.4.2019

Polecamy serwis: Prawo karne

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Wynagrodzenie minimalne 2023 [quiz]
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/15
Kiedy będą miały miejsce podwyżki minimalnego wynagrodzenia w 2023 roku?
od 1 stycznia i od 1 lipca
od 1 stycznia i od 1 czerwca
od 1 lutego i od 1 lipca
Następne
Prawo
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Projekt nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Do polskiego prawa zostaną wdrożone przepisy unijne. Jakie będą zmiany?

Obecna ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę zostanie zastąpiona nową ustawą, która implementuje do polskiego prawa europejskiej dyrektywy adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej. Przepisy nowej ustawy o minimalnym wynagrodzeniu powinny być wdrożone do 15 listopada 2024 r.

Renta wdowia wraca pod obrady Sejmu. Znamy już datę

Posłowie zajmą się obywatelskim projektem ustawy w sprawie renty wdowiej. Tak wynika z planu czterodniowego posiedzenia Sejmu. Zajmą się tym ważnym dla wdów i wdowców projektem dokładnie w czwartek 25 lipca.

Sieć dróg płatnych będzie rozszerzona. Idzie nieuniknione

Resort infrastruktury pracuje nad przepisami, których celem jest rozszerzenie sieci dróg objętych elektronicznym systemem poboru opłat. Z informacji opublikowanych na stronie KPRM wynika, że chodzi o autostrady i drogi ekspresowe oddane do użytku po 2017 r.

Zostało tylko kilka dni. Pobierz i przygotuj z nami wniosek o bon energetyczny [komu przysługuje bon energetyczny, treść wniosku, jak złożyć, termin wypłaty świadczenia]

W ramach rekompensaty za częściowe odmrożenie cen energii elektrycznej uprawnieni mogą otrzymać bon energetyczny. Wnioski o to świadczenie można składać od 1 sierpnia. Przewiduje się, że najliczniejszą grupę objętą wsparciem, ok. 12,5 mln, stanowią gospodarstwa domowe. Sprawdź, czy masz prawo do bonu energetycznego, pobierz wniosek i go wypełnij!

REKLAMA

Zmiany w kodeksie pracy są pewne. Będziemy pracowali krócej. Jak będzie wyglądała praca przez 4 dni w szpitalach? Wiemy to.

Trwają prace nad wprowadzeniem najkorzystniejszego rozwiązania w zakresie skrócenia tygodnia pracy. I choć niewiadomych jest nadal wiele, to jest już pewne, że zmiany nas nie ominą. Wielu z nas trudno to sobie wyobrazić, szczególni, gdy chodzi o takie sfery naszego życia, jak służba zdrowia.

Stypendium dla ucznia w roku szkolnym 2024/2025. Nie tylko średnia ocen brana pod uwagę

W poniedziałek, 2 września rozpocznie się nowy rok szkolny 2024/2025. Sprawdź, jakie stypendia przysługują uczniom. Jakie warunku muszą spełnić? Co oprócz średniej ocen jest brane pod uwagę? Ile maksymalnie mogą wynosić poszczególne stypendia?

300 zł na wyprawkę szkolną. Jak odwołać się od decyzji ZUS?

Rodzice mogą ubiegać się o dofinansowanie do szkolnej wyprawki. Co w sytuacji, gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówi przyznania świadczenia 300 plus? Czy można się odwołać od takiej decyzji?

Zasiłek pielęgnacyjny 2024 i 2025 r.

Zasiłek pielęgnacyjny 2024 i 2025 r. Sprawdź, ile aktualnie wynosi zasiłek pielęgnacyjny. W 2024 r. kwota zasiłku pielęgnacyjnego podlega weryfikacji. Ile będzie wynosić od 1 listopada 2024 r.? Kto może skorzystać z zasiłku pielęgnacyjnego? Komu nie przysługuje? 

REKLAMA

Już wiadomo, który rodzic skorzysta w rozliczeniu podatkowym 2025. Ten, który bardziej się angażuje. Jest odpowiedź Ministra Finansów

Który rodzic skorzysta w rozliczeniu podatkowym? Ten, który bardziej się angażuje. Jest odpowiedź Ministra Finansów, z której wynika, samo płacenie alimentów to za mało, by pozbawić drugiego rodzica status samotnie wychowującego dziecko.

System kaucyjny w praktyce. Nie zgniataj, bo nie będzie zwrotu kaucji

System kaucyjny zakłada, że puste opakowania objęte systemem będzie można zwracać. Bedą one specjalnie oznakowane. W związku z tym nie należy zgniatać opakowań, aby mieć szansę na odzyskanie kaucji. Chodzi o butelki plastikowe do 3 litrów oraz puszki metalowe do 1 litra.

REKLAMA