Testament podróżny w 2023 r. – kiedy i jak go sporządzić

• Kiedy można sporządzić testament podróżny
• Gdzie można sporządzić testament podróżny
• W jaki sposób sporządzić testament podróżny
• Czy każdy może być świadkiem testamentu podróżnego
• Jak długo testament podróżny jest ważny

Testament podróżny przewidziany jest jako szczególna forma testamentu, z której mogą skorzystać osoby odbywające – jako pasażerowie lub członkowie załogi – podróże morskie lub powietrzne. 

Kiedy można sporządzić testament podróżny

Testament podróżny można sporządzić podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym. Podróż rozpoczyna się z chwilą wejścia testatora na pokład statku, a kończy z chwilą jego opuszczenia (w związku z ukończeniem podróży). Postoje w portach przejściowych zalicza się do trwania podróży, wobec czego testament podróżny można sporządzić także, gdy statek morski stoi w porcie bądź powietrzny (samolot) – na lotnisku pośrednim.

Gdzie można sporządzić testament podróżny

Testament podróżny można sporządzić na pokładzie polskiego statku morskiego lub powietrznego.

Polski statek morski

Statkiem morskim jest każde urządzenie pływające przeznaczone lub używane do żeglugi morskiej. Statkiem o polskiej przynależności jest: 

• statek stanowiący polską własność,
• statek uważany za stanowiący polską własność (większość udziałów we własności należy do polskich podmiotów),
• statek niestanowiący polskiej własności, który czasowo uzyskał polską przynależność,
• statek niestanowiący polskiej własności, który uzyskał polską przynależność zgodnie z prawem Unii Europejskiej. 

Polski statek powietrzny

Statkiem powietrznym jest urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża. Statkami powietrznymi są w szczególności: samoloty, śmigłowce, balony (wolne i na uwięzi), sterowce.

Polskim statkiem powietrznym jest statek powietrzny wpisany do:

• rejestru cywilnych statków powietrznych,
• rejestru wojskowych statków powietrznych lub
• rejestru statków powietrznych lotnictwa służb porządku publicznego.

W jaki sposób sporządzić testament podróżny

Testament podróżny można sporządzić przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą ostatnią wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków. 

Dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania, i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. 

Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.

Czy każdy może być świadkiem testamentu podróżnego

Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu podróżnego: 

• kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych; 
• niewidomy, głuchy lub niemy; 
• kto nie może czytać i pisać; 
• kto nie włada językiem, w którym spadkodawca sporządza testament; 
• skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Świadkiem przy sporządzaniu testamentu podróżnego nie może być także osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: 

• małżonek tej osoby, 
• jej krewni lub powinowaci pierwszego stopnia (ojciec, matka, dziecko, teść, teściowa), 
• jej krewni lub powinowaci drugiego stopnia (dziadek, babcia, wnuk, wnuczka, brat, siostra, szwagier, szwagierka) oraz 
• osoby pozostające z nią w stosunku przysposobienia.

Jeżeli świadkiem była jedna z osób wymienionych powyżej, nieważne jest tylko postanowienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo osobie pozostającej z nią w stosunku przysposobienia. 

Jednakże gdy z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.

Jak długo testament podróżny jest ważny

Testament podróżny traci moc z upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas, w ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.