Co warto wiedzieć o postępowaniu cywilnym?

Postępowanie procesowe

Postępowanie procesowe jest podstawowym modelem postępowania cywilnego i co do zasady każda sprawa cywilna podlega rozpoznaniu w procesie, chyba że przepis szczególny kieruje wybrane sprawy do rozpoznania w postępowaniu nieprocesowym.

W postępowaniu procesowym rozpoznawane są przykładowo sprawy dotyczące wykonania umów, o odszkodowanie, o rozwód, o unieważnienie małżeństwa, o ustalenie ojcostwa, o ochronę prawa własności i innych praw rzeczowych, z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Szczególnymi rodzajami postępowania procesowego są: postępowanie uproszczone, nakazowe i upominawcze.

Zobacz: Co zrobić w sytuacji, gdy upłynął termin procesowy?

Postępowanie nieprocesowe

W postępowaniu nieprocesowym rozpoznaje się przykładowo sprawy o uznanie za zmarłego, ubezwłasnowolnienie, dotyczące władzy rodzicielskiej, o przysposobienie, z zakresu opieki i kurateli, o stwierdzenie zasiedzenia, o zniesienie współwłasności, ustanowienie drogi koniecznej, stwierdzenie nabycia i dział spadku.

Ważnym postępowaniem nieprocesowym jest ponadto postępowanie wieczystoksięgowe.

Strony postępowania

W postępowaniu procesowym możesz wziąć udział jako:

• powód – osoba, która inicjuje postępowanie procesowe składając pozew;

• pozwany – osoba, przeciwko której skierowane jest roszczenie powoda.

W postępowaniu nieprocesowym możesz wystąpić w roli:

• wnioskodawcy – osoby, która inicjuje postępowanie składając wniosek;

• uczestnika – osoby, której praw dotyczy wynik postępowania, a więc posiadającej interes prawny; uczestnikiem jest także sam wnioskodawca (por. art. 510 § 1 k.p.c.).

Ponadto w obu wymienionych wyżej formach postępowania cywilnego możesz wystąpić w charakterze świadka.

Przedstawione w niniejszym opracowaniu prawa i obowiązki obywatela w postępowaniu cywilnym co do zasady odnoszą się zarówno do powoda i pozwanego, jak i do wnioskodawcy i uczestnika. W przypadku różnicy zakresu przysługujących im praw i obowiązków zostały one omówione oddzielnie, z wyraźnym rozgraniczeniem w stosunku do poszczególnych ról w toku postępowania. Brak odniesienia do którejkolwiek z przedstawionych wyżej ról w toku postępowania oznacza zatem, że przedstawione niżej prawa i obowiązki dotyczą każdej z nich.

Zobacz serwis: Postępowanie sądowe

Tekst pochodzi z poradnika wydanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości: "Obywatel w postępowaniu cywilnym" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.