Kategorie

Czy można pozbawić spadkobiercę zachowku

Eugenia  Jabłokow
Radca prawny- ekspert w dziedzinie postępowania spadkowego
Wydziedziczenie dotyczy zawsze osoby ściśle określonej, co oznacza tyle, że uprawnionymi do zachowku nadal pozostaną zstępni wydziedziczonego.
Wydziedziczenie dotyczy zawsze osoby ściśle określonej, co oznacza tyle, że uprawnionymi do zachowku nadal pozostaną zstępni wydziedziczonego.
Co do zasady na to pytanie można udzielić odpowiedź twierdząca, ale należy wziąć pod uwagę, że jest tu wiele wyjątków.

Do zachowku uprawnieni są tylko zstępni (czyli dzieci, wnuki, prawnuki – dłużej wyliczać chyba nie trzeba z uwagi na długość naszego życia), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, i tylko pod takim warunkiem, że te osoby byłyby powołane do spadku na podstawie ustawy. Celem wyjaśnienia tego podam prosty przykład. Jeśli spadkodawca pozostawił małżonka i zstępnych, to nie zajdzie podstawa do dziedziczenia ustawowego rodziców spadkodawcy. 

Pozbawienie zachowku to nie tylko wydziedziczenie, ale też otrzymanie od spadkodawcy za jego życia darowizny, powołanie do spadku lub uczynienie na jego rzecz zapisu, uznanie za niegodnego dziedziczenia w drodze orzeczenia sądu, jak też zawarcie umowy pomiędzy przyszłym spadkobierca i spadkodawca o zrzeczenie się dziedziczenia. Omówię niżej nieco szczegółowiej wszystkie powyższe warianty.

Najczęściej stosowanym sposobem na pozbawienie spadkobiercy zachowku jest wydziedziczenie go pisemnie w testamencie, z podaniem przyczyny wydziedziczenia.

Podstawą do wydziedziczenia są przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 1008 kodeksu cywilnego, a mianowicie:

- uporczywe postępowanie wbrew woli spadkobiercy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (najczęściej chodzi o popełnianie przestępstw),

- dopuszczenie się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,

- uporczywe nie dopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych (najczęściej nie odwiedzanie, od lat, nawet w chorobie; brak pomocy, gdy taka pomoc jest potrzebna spadkodawcy, a spadkobierca może jej udzielić, nie tylko materialna).

Zobacz też: Zasady dziedziczenia

Jeśli spadkodawca przebaczył wydziedziczonemu, to zachowuje on uprawnienie do zachowku, nawet wtedy, gdyby w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, dla skuteczności przebaczenia wystarczy dostateczne rozeznanie spadkodawcy w chwili stwierdzenia, że przebacza.

Wydziedziczony może kwestionować przed sadem zapis o wydziedziczeniu.

Reklama

Wydziedziczenie dotyczy zawsze osoby ściśle określonej, co oznacza tyle, że uprawnionymi do zachowku nadal pozostaną zstępni wydziedziczonego.
Otrzymanie darowizny przez spadkobiercę od spadkodawcy za jego życia powoduje ten skutek, że darowizna zostanie zaliczona na poczet przysługującego mu zachowku. Wartość przedmiotu darowizny zostanie oceniona wg stanu z chwili jej dokonania, ale wg cen z chwili ustalania zachowku.

W przypadku zstępnego, na poczet należnego mu zachowku będą zaliczone koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, poniesione przez spadkodawcę, jeśli te koszty przekraczają przeciętną miarę przyjętą w danym środowisku.

 Jedno z dzieci otrzymało wykształcenie wyższe, zaś drugie pozostało przy wykształceniu zawodowym, oczywiście pod warunkiem, ze brak wykształcenia u drugiego dziecka nie było spowodowane brakiem chęci do nauki.

W przypadku dalszego zstępnego, np. wnuka spadkodawcy, na należny zachowek zalicza się darowiznę, jaką od spadkodawcy otrzymał jego wstępny uprawniony tzn. tu rodzic. Nie bierze się pod uwagę drobnych darowizn, zwyczajowo przyjętych w danym środowisku, dokonanych przed więcej niż 10 lat przed otwarciem spadku, jak tez darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku, oraz darowizny małżonkowi przed zawarciem małżeństwa ze spadkodawcą.

Reklama

Spadkodawca, zdając sobie sprawę z uprawnień swoich ustawowych spadkobierców do zachowku, sporządzając na rzecz innej osoby testament może przewidzieć zachowek dla takiego spadkobiercy w tym testamencie, powołując go do spadku lub czyniąc w testamencie zapis na jego rzecz.

Jest to wybór przez spadkodawcę sposobu zaspokojenia osoby uprawionej do zachowku. Wówczas uprawniony do zachowku nie może odrzucić przypadającego mu spadku lub zapisu, a w zamian realizować swoje roszczenie pieniężne z tytułu zachowku wobec spadkobiercy.

Spadkobierca może być uznany za niegodnego dziedziczenia w wyniku orzeczenia sądowego, i to z następujących powodów, określonych w art. 928 kc:

- jeśli dopuścił się względem spadkodawcy umyślnego ciężkiego przestępstwa,

- jeśli podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności,

- jeśli umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inna osobę podrobionego lub przerobionego.

Spadkobierca uznany prawomocnym wyrokiem sądowym za niegodnego jest traktowany tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Otwarcie spadku to data zgonu spadkodawcy. Tu również, jak w przypadku wydziedziczenia, jeśli spadkodawca przebaczył takiemu spadkobiercy (z dostatecznym rozeznaniem, jeśli już nie miał zdolności do czynności prawnych) , to spadkobierca nie może być uznany za niegodnego.

Zawarcie umowy pomiędzy przyszłymi spadkobiercą i spadkodawcą o zrzeczenie się dziedziczenia również powoduje utratę prawa do zachowku, bo spadkobierca jest traktowany jako ten, który nie dożył otwarcia spadku. Szerzej o tym pisałam niedawno w artykule: Umowy dot. spadku po osobie żyjącej. 

Zobacz też: Spadki

Polecamy naszą publikację z której dowiesz się więcej na temat darowizn, spadków i testamentów >>
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    27 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Jak zamówić e-receptę przez Internet?

    Jak zamówić e-receptę przez Internet? Można to zrobić na Internetowym Koncie Pacjenta.

    Co wie o nas Internet?

    Dane osobowe w Internecie rozprzestrzeniają się bardzo szybko. Co wie o nas Internet? Czy dane można wykorzystać przeciwko nam?

    Mój wizerunek - czy to tylko zdjęcie?

    Każdy ma swoje wyobrażenie czym jest wizerunek albo co potocznie uznawane jest za wizerunek.

    Koszty sądowe w elektronicznym postępowaniu upominawczym

    Uchwalona przez Sejm nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przesądza, że w w elektronicznym postępowaniu upominawczym wydatki ponosi Skarb Państwa.

    Wyprzedaże - jakie prawa ma konsument?

    Letnie wyprzedaże trwają nie tylko w Polsce, ale i za granicą. Czy konsument może zwrócić towar? Co z reklamacją?

    24 lipca przypada Święto Policji

    24 lipca obchodzone jest Święto Policji. Urząd Statystyczny w Warszawie przygotował najważniejsze dane dla województwa mazowieckiego.

    Rodzinny kapitał opiekuńczy - projekt ustawy

    Projekt ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym został skierowany do konsultacji społecznych. Komu będzie przysługiwało świadczenie?

    ETPCz: o powoływaniu sędziów do Izby Dyscyplinarnej SN

    Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził poważne nieprawidłowości w powoływaniu sędziów do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

    12 tys. zł na dziecko w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego

    12 tys. zł na dziecko to maksymalna kwota nowego świadczenia dla rodziców. Komu będzie przysługiwał rodzinny kapitał opiekuńczy? W jakich częściach?

    Rzecznik Finansowy ostrzega przed oszustwami inwestycyjnymi

    Rzecznik Finansowy apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Jak weryfikować wiarygodność platform?

    Kontakty z dzieckiem a kwarantanna – MS chce zmiany przepisów

    Ministerstwo Sprawiedliwości uznało za zasadny postulat zwolnienia z kwarantanny osób realizujących kontakty z dziećmi poza granicami kraju.

    Overbooking z powodu pandemii?

    Czy pandemia usprawiedliwia overbooking?Jakie prawa przysługują pasażerom linii lotniczych?

    Nowe dowody osobiste w innym terminie - ustawa w Senacie

    Senacka komisja poparła nowelizację, która przesunie termin wdrożenia nowych dowodów osobistych (z odciskami palców).

    Wakacje 2021 - jak spędzamy urlop? [BADANIE]

    W tegoroczne wakacje wspieramy polską branżę turystyczną, chcemy czas spędzać z bliskimi oraz bardziej aktywnie. Tak wynika z badania „Zwyczaje urlopowe Polaków - lato 2021".

    Sankcje za ewentualne niewykonanie wyroku TSUE?

    Komisja Europejska grozi Polsce sankcjami finansowymi za ewentualne niewykonanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczącego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego.

    Raport KE o stanie praworządności w UE

    Komisja Europejska opublikowała raport o stanie praworządności w Unii Europejskiej.

    Wniosek o 300 plus przez bank

    Wniosek o 300 plus przez bank to jeden ze sposobów, jaki mogą wybrać rodzice, ubiegający się o świadczenie.

    Wzrost liczby zapytań spadkobierców o konta osób zmarłych

    Jak wynika z danych, jakie KIR przesłała do PAP, w tym roku wyraźnie wzrosła liczba zapytań, kierowanych przez osoby fizyczne.

    Technologia rozpoznawania twarzy a RODO

    Technologia rozpoznawania twarzy a RODO. Jakie zasady należy stosować podczas używania technologii rozpoznawania twarzy, aby zapewnić zgodność m.in. z prawem ochrony danych osobowych? Odpowiedź na to pytanie zawierają „Wytyczne dotyczące rozpoznawania twarzy”.

    Jak sprawdzić stan konta w ZUS? [AUDIO]

    Jak sprawdzić stan konta w ZUS? Co zawiera tegoroczna Informacja o Stanie Konta Ubezpieczonego (IOSKU)?

    Telefon z banku z prośbą o dane? Tak mogą działać oszuści

    Oszuści mogą podszywać się pod pracowników banków i próbować wyłudzić dane osobowe. Niemal co 4. Polak deklaruje, iż otrzymał taki telefon.

    Jakie jest główne źródło informacji o zbiórkach charytatywnych?

    Media społecznościowe to główne źródło informacji o aukcjach charytatywnych. Są one kilka razy częściej wskazywane jako źródło takich informacji niż ogólnodostępne portale.

    Czy prawo UE ma pierwszeństwo przed prawem krajowym?

    Prawo UE a prawo krajowe. Najbliższe miesiące mogą być w UE okresem natężenia sporu między instytucjami unijnymi i stolicami państw członkowskich o kwestię tego, czy prawo UE stoi nad prawem krajowym, czy też krajowe ma prymat nad wspólnotowym. Orzecznictwo wielu krajów UE wskazuje na wyższość krajowego porządku konstytucyjnego nad unijnym. KE jest innego zdania.

    Wyrok TSUE o systemie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów

    Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, iż system odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów w Polsce nie jest zgodny z prawem Unii.

    Ubezpieczenie zdrowotne bezrobotnego w innym państwie [TSUE]

    Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, iż bezrobotni obywatele Unii mają prawo do ubezpieczenia zdrowotnego w innych państwach Wspólnoty.