Tylko oni mają osobną ustawę z przywilejami: I grupa inwalidzka - stopień znaczny. Co w 2025 roku?

• Stopień znaczny (dawniej I grupa inwalidzka) – jakie przywileje czekają w 2025 roku?
• Co oznacza orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności?
• Jakie przywileje daje znaczny stopień niepełnosprawności?

Stopień znaczny (dawniej I grupa inwalidzka) – jakie przywileje czekają w 2025 roku?

W 2025 roku osoby z niepełnosprawnościami otrzymują dostęp do szerokiego wachlarza świadczeń i dodatków. Co więcej, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) otrzymał w ramach programu budżet wynoszący 275,8 mln zł – procedura składania wniosków już ruszyła. Nie wiele osób wie, ale w stosunku do osób z tzw. I grupą - z orzeczoną niepełnosprawnością w stopniu znacznym, obowiązuje specjalna ustawa. Jest to ustawa szczególnych rozwiązaniach wspierających osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zawiera ona szereg uprawnień i przywilejów. Jej przepisy obowiązują również w 2025 r. Pełna nazwa to: ustawa o szczególnych rozwiązaniach wspierających osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 9 maja 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 932) określa szczególne uprawnienia świadczeniobiorców posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie:

• łatwiejszego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej,
• objęcia osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (niezależnie od wieku) określonymi formami wsparcia: zniesienie okresów użytkowania wyrobów medycznych,
• prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej
• prawo do korzystania poza kolejnością z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach,
• prawo do korzystania ze świadczeń specjalistycznych bez konieczności uzyskania skierowania,
• bezlimitowe finansowanie przez NFZ świadczeń z zakresu rehabilitacji leczniczej.

Niewielu zdaje sobie sprawę, że kwalifikacja do kategorii "znaczny stopień niepełnosprawności" opiera się na spełnieniu dwóch zasadniczych warunków. Po pierwsze, osoba musi mieć ograniczone możliwości wykonywania pracy. Po drugie, musi jednocześnie potrzebować stałej lub długotrwałej opieki, która umożliwi jej zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak samoobsługa, poruszanie się czy komunikacja. Samodzielność w codziennym życiu jest więc utrudniona, a konsekwencją tego jest ograniczona możliwość pełnienia ról społecznych.

Osoby niepełnosprawne powinny być objęte szczególną opieką ze strony państwa. Wyraz tej zasadzie nadaje art. 68 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Celem poszczególnych regulacji ustawowych jest określenie szczególnych uprawnień w dostępie do świadczeń opieki zdrowotnej, usług farmaceutycznych oraz wyrobów medycznych osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Co oznacza orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności?

Według ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (obecnie obowiązującej z uwzględnieniem nowelizacji z 2024 roku), kryteria wyglądają następująco:

• I grupa inwalidów jest równoważne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• II grupa inwalidów – oznacza umiarkowany stopień,
• III grupa – lekki stopień niepełnosprawności.

Decyzja o przyznaniu znaczącego stopnia niepełnosprawności wydawana jest przez specjalny zespół ds. orzekania lub – w przypadkach przewidzianych przepisami – przez lekarza orzecznika ZUS. Kluczowym elementem jest ustalenie, że zaburzenia funkcjonowania organizmu są na tyle poważne, że bez stałej lub długotrwałej pomocy nie można swobodnie wykonywać podstawowych czynności życiowych, mimo że nie oznacza to całkowitej niezdolności do pracy czy całkowitej zależności.

Jakie przywileje daje znaczny stopień niepełnosprawności?

Posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu otwiera drogę do licznych form wsparcia – zarówno finansowych, jak i organizacyjnych. Osoby z takim orzeczeniem mogą liczyć na pomoc oferowaną przez wiele instytucji – m.in. MOPS, urząd pracy, pracodawców oraz PFRON. Do najważniejszych przywilejów należą między innymi:

• Mieszkanie: dofinansowanie przy wynajmie lub zakupie mieszkania, w tym mieszkania dostosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych.
• Transport: wsparcie przy zakupie samochodu osobowego, oprzyrządzenie pojazdu (dostosowanie go do dysfunkcji narządu ruchu lub słuchu), a także przyznanie karty parkingowej.
• Komunikacja i media: zwolnienie z opłat abonamentowych za radio i telewizję oraz rabaty na usługi telekomunikacyjne.
• Edukacja i praca: dofinansowanie prawa jazdy, wsparcie przy zakupie sprzętu elektronicznego (zarówno na potrzeby codziennego użytku, jak i szkoleń) czy też pomoc pracodawcom – m.in. w postaci zwrotu kosztów wyposażenia stanowiska pracy czy dofinansowania wynagrodzenia.
• Sprzęt medyczny i rehabilitacja: dofinansowania na zakup lub serwis wózka inwalidzkiego (w tym modeli z napędem elektrycznym), protez kończyn, sprzętu rehabilitacyjnego, a także możliwości skorzystania z usług tłumacza języka migowego lub przewodnika.
• Inne formy wsparcia: dostęp do ulg podatkowych i komunikacyjnych, specjalnych uprawnień pracowniczych (np. skrócony czas pracy, dodatkowe przerwy czy urlop), a także wsparcie przy likwidacji barier architektonicznych, technicznych oraz komunikacyjnych.
• Dodatkowe świadczenia: renta socjalna lub z tytułu niezdolności do pracy, jednorazowe wypłaty (np. świadczenie 4000 zł), dodatki rodzinne, zaświadczenia na potrzeby kontynuacji leczenia, a nawet pomoc przy organizacji podróży komunikacją miejską czy pociągiem.
• Wsparcie dla opiekunów: liczne udogodnienia oraz świadczenia dla osób opiekujących się osobami niesamodzielnymi.

Każdy z powyższych przywilejów ma na celu nie tylko wsparcie finansowe, ale także poprawę jakości życia oraz umożliwienie pełniejszego uczestnictwa w życiu społecznym.