Senior, Trzynasta emerytura

Ogromny problem polskich seniorów: system opieki długoterminowej. Co dalej? Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała swój najnowszy, cykliczny raport „Health at a glance”, który stanowi kompleksową analizę systemów ochrony zdrowia w krajach członkowskich. W tegorocznej edycji dokumentu szczególny nacisk położono na kwestie związane ze zdrowiem osób starszych oraz kondycją systemów opieki długoterminowej. Niestety, dane dotyczące Polski pokazują że Polska nie tylko odstaje od średniej dla krajów rozwiniętych, ale w kluczowych obszarach znajduje się na szarym końcu stawki.

Rozszerzenie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (zwanego również świadczeniem „Mama 4+”) w taki sposób, aby przysługiwało ono również (w pełnej wysokości) rodzicom-seniorom, którzy wychowali co najmniej czworo dzieci i przysługuje im prawo do emerytury lub renty (nawet jeżeli przekracza ona kwotę najniższej emerytury) – stało się przedmiotem dezyderatu do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po posiedzeniu sejmowej Komisji do Spraw Petycji, które miało miejsce w dniu 8 października 2025 r.

Każda osoba (nie tylko w wieku senioralnym), która posiada miejsce zamieszczania na terytorium Polski (ponieważ jest to jedyne kryterium udziału w programie) – na wypadek swojej śmierci, może zaoszczędzić rodzinie nawet kilkanaście tysięcy złotych kosztów związanych z pogrzebem. W ramach Programu Świadomej Donacji, który prowadzi wiele uczelni wyższych w całym kraju – uniwersytety biorą na siebie cały koszt pochowania zwłok i opieki nad grobem (niezależnie od dochodów beneficjenta programu, zwanego – donatorem). Na czym dokładnie polega program i w jaki sposób można skorzystać z tego świadczenia (w postaci bezpłatnego pogrzebu)?

Czy wiesz, że możesz zwiększyć swoją emeryturę nawet o kilkaset złotych miesięcznie – i to bez żadnych dodatkowych składek ani wniosków? Wystarczy jedna decyzja. ZUS ujawnia dokładne wyliczenia. Zobacz, ile możesz zyskać, jeśli zdecydujesz się popracować nieco dłużej.

ZUS odmawia przyznania świadczenia, mającego zapewnić niezbędne środki utrzymania rodzicom-seniorom, którzy zrezygnowali z zatrudnienia, aby wychowywać dzieci lub z tego powodu w ogóle go nie podjęli (tj. rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w ramach programu „Mama 4 plus”), jeżeli opieka nad co najmniej jednym z czworga dzieci (które nie jest również dzieckiem własnym ani dzieckiem współmałżonka) nie została formalnie uregulowana (tj. nie zostało ono przysposobione ani przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej). Samo sprawowanie faktycznej opieki nad co najmniej czwórką dzieci, nie przesądza zatem o prawie do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Brak wychowania dziecka przez cały okres od jego narodzin do pełnoletności – podstawy odmowy przyznania przez ZUS ww. świadczenia, już jednak stanowić nie może.

Koniec roku to moment, w którym oszuści działają bardziej intensywnie. W tym okresie często bazują na informacjach o tym, że od nowego roku ma nastąpić zmiana przepisów, w związku z którą na obywateli zostaną nałożone nowe obowiązki. Warto więc być na bieżąco z planowanymi zmianami prawa i odpowiednio reagować oraz ostrzec seniorów.

Choć często mówi się o niskich emeryturach i trudnej sytuacji osób starszych, najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują zupełnie inny obraz: to właśnie seniorzy ratują dziś budżety gospodarstw domowych. Aż 87,4 proc. z nich nie ma żadnych długów, wydatki planują rozważnie, a z rachunkami radzą sobie lepiej niż młodsze pokolenia. Ich finansowa odpowiedzialność i życiowe doświadczenie sprawiają, że w wielu rodzinach to właśnie oni stanowią niewidzialny filar stabilności.

Uwaga: jest opinia prawna dotycząca petycji nr BKSP-155-X-539/25 w sprawie przyznania „dodatków pieniężnych 800+ dla emerytów za wychowanie dzieci” z dnia 15 września 2025 r. Chodzi o 800 plus dla seniorów czy nawet 50. latków: za każde wychowane i pracujące dziecko, które płaci podatki w Polsce. Czy wejdzie? Wciąż podnoszony jest postulat wprowadzenia świadczenia „800 plus” dla seniorów i 50 latków, przysługującego za każde wychowane i obecnie pracujące dziecko płacące podatki w Polsce, powraca do dyskusji publicznej i wywołuje silne emocje oraz pytania o sprawiedliwość międzypokoleniową. Propozycji rozwiązania jest wiele: stałe miesięczne świadczenie, jednorazowa wypłata, płatność w ratach zaległych świadczeń. Ale czy wszystko to się ziści - pytają emeryci? Najpierw wszystko w rękach komisji sejmowej ds. petycji.

W dniu 9 października 2025 r. w Sejmie odbywa się I czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na 2026 r. (druk sejmowy nr 1749). Wiemy już, ile środków rząd zamierza przeznaczyć na świadczenia dla emerytów i rencistów w nadchodzącym roku, na jakie podwyżki mogą liczyć i jakie nowe świadczenia będą wypłacane seniorom.

W celu przeciwdziałania zjawisku ubóstwa energetycznego oraz w odpowiedzi na znaczący wzrost kosztów ogrzewania systemowego, ustawodawca uchwalił ustawę z dnia 30 września 2025 r. o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych ustaw w zakresie ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej. Nowe regulacje mają na celu wsparcie gospodarstw domowych o najniższych dochodach, szczególnie dotkniętych podwyżkami cen energii cieplnej, które w niektórych przypadkach sięgają 80–90%. Jednocześnie ustawodawca powierzył realizację zadań związanych z przyjmowaniem i obsługą wniosków o przyznanie bonu ciepłowniczego jednostkom samorządu terytorialnego – gminom.

Nowy program najmu senioralnego ma wyjść naprzeciw problemom osób starszych, które są właścicielami mieszkań (lub posiadaczami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego), ale mieszkania te nie są dostosowane do ich potrzeb, uniemożliwiając im lub znacznie utrudniając samodzielne funkcjonowanie. Taki stan rzeczy, spowodowany barierami architektonicznymi, nierzadko kończy się umieszczeniem seniora w domu pomocy społecznej (DPS-ie). Aby temu przeciwdziałać – rząd, 12 września 2025 r., opublikował projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, przewidujący nowy rodzaj wsparcia dla osób starszych w zakresie poprawy ich warunków mieszkaniowych.

Trwa dyskusja nad budżetem państwa w 2026 r. w ramach RDS (Rady Dialogu Społecznego). Projekt budżetu wydaje się mało odporny na ewentualne szoki. Potrzebna jest racjonalizacja wydatków państwa w przyszłym roku. Polski nie stać na trzynastą emeryturę i program Aktywny rodzic w 2026 r.

Pieniądze liczą się dla każdego, ale dla seniora podwójnie. Emerytury nie są zbyt wysokie dla nikogo więc każdy sposób, by je wyciągnąć w górę jest pożądany. jednym ze sposobów jest optymalny termin złożenia w ZUS wniosku o emeryturę. Można liczyć na doradcę emerytalnego, ale o pieniądzach dla seniora powinien pomyśleć przede wszystkim sam przyszły emeryt.

Mikrogranty dla seniorów to program wsparcia dla łodzian w wieku 60+. Starsi mieszkańcy mogą otrzymać nawet do 5tys. z dofinansowania z budżetu miasta. Nabór wniosków trwa od 25 sierpnia do 8 września.

Dożyć setnych urodzin to wyjątkowy moment, a państwo nagradza go w szczególny sposób. W 2025 roku każdy stulatek w Polsce otrzymuje od ZUS ponad 6,5 tys. zł miesięcznie – dodatkowo, niezależnie od emerytury czy renty. Z tego honorowego świadczenia korzysta już ponad 3,8 tys. seniorów.

Od tych seniorów i ich małżonków za cały 2025 r. nie pobiorą podatku dochodowego - rozporządzenie Ministra Finansów jest w mocy od 26 lipca 2025 r. Chodzi o przepisy w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z dnia 9 lipca 2025. Dotyczą one jednak określonej grupy osób.

Na skutek interwencji Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Wielkopolski, które w dniu 18 marca br. zwróciło się do MRPiPS w sprawie konieczności wyeliminowania dostrzeżonej przez samorządy luki w przepisach, która pozwala rodzinom seniorów na pozbawianie ich całego majątku (wartego nawet kilka milionów złotych) i umieszczanie ich w DPS-ach, za które finalnie koszt ponosi gmina (pomimo, że istnieje notarialna umowa zobowiązaniowa, na podstawie której rodziny tych seniorów powinny zapewniać im, do końca życia, opiekę i ponosić koszty ich utrzymania) – MRPiPS powołało specjalny Zespół, którego celem jest reforma systemu pomocy społecznej.

Od 1 czerwca 2025 r., osobom powyżej 50 roku życia (również tym, którzy osiągnęli już wiek emerytalny), które podejmą zatrudnienie – jako pośrednim beneficjentom świadczenia – przysługuje z powiatowego urzędu pracy dofinansowanie części ich wynagrodzenia, które może opiewać nawet na 2 333 zł brutto miesięcznie. Może to nie tylko zwiększyć szansę na znalezienie pracy przez seniorów (warto uświadamiać przyszłych pracodawców o takiej możliwości, np. podczas rozmowy rekrutacyjnej), ale realnie wpłynąć na wysokość otrzymywanego przez nich wynagrodzenia za pracę.

Przepisy dotyczące renty wdowiej wywołały oburzenie wśród seniorów. Skargi dotyczą przede wszystkim wprowadzonych limitów wieku oraz wysokości świadczeń z ZUS, które zdaniem wielu osób nie chronią wystarczająco osób starszych po śmierci małżonka. Zmiany weszły od stycznia 2025 roku, ale ich weryfikacja nastąpi dopiero w 2028 roku.

Liczba pracujących emerytów w Polsce dynamicznie rośnie. Na przestrzeni ostatnich dziewięciu lat zwiększyła się o niemal 52 proc. Jak wynika z danych ZUS, aktywnych zawodowo seniorów jest już 872,6 tys.

W dniu 15 maja 2025 r. do Sejmu został złożony projekt ustawy, którego celem jest wprowadzenie specjalnej ochrony dla „osób starszych” (powyżej 60 roku życia) przed wyłudzeniami mieszkań przez nieuczciwe osoby, poprzez umożliwienie gminie wykupu od nich mieszkania z jednoczesnym zawarciem umowy najmu na czas nieoznaczony w tym samym lokalu. Senior będzie mógł wówczas pozostać w swoim dotychczasowym mieszkaniu, nie ryzykując, że zostanie go pozbawiony i umieszczony w DPS przez nabywcę nieruchomości w ramach umowy dożywocia.

Nie ulega jednak wątpliwości, że osoby w podeszłym wieku – znacznie częściej (niż osoby młodsze) borykają się z utratą sprawności (spowodowaną m.in. właśnie przez podeszły wiek), która ma znaczący wpływ na ich codzienne funkcjonowanie, a tym samym – wykazują zwiększone zapotrzebowanie na pomoc innych osób w pełnieniu ról społecznych. Czy ze względu na podeszły wiek – można uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności, a tym samym – prawo do szeregu świadczeń i ulg?

Istnienie notarialnej umowy zobowiązaniowej, jaką jest umowa o dożywocie i przejęcie na jej podstawie całego majątku seniora (nierzadko wartego nawet kilka milionów złotych) – nie zobowiązuje do ponoszenia odpłatności za pobyt tego seniora w domu pomocy społecznej (DPS-ie). Tę głęboko niemoralną i niesprawiedliwą społecznie lukę w przepisach – w związku z którą, koszty pobytu seniorów w DPS-ach finalnie ponoszą gminy – dostrzegło Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, które skierowało w tej sprawie interwencję do MRPiPS.

Być może zupełnie nieświadomie oddajesz pewną część swojej emerytury? Jeśli Twój roczny dochód z ZUS nie przekracza 30 tys. zł, możesz uniknąć pobierania zaliczek na podatek dochodowy – co oznacza wyższe wypłaty, także trzynastej i czternastej emerytury! Sprawdź, jak złożyć wniosek EPD-21 i nie dać się zaskoczyć niższym świadczeniom.

Umowa o dożywocie może zapewnić seniorom spokojną przyszłość, ale nieostrożność przy jej podpisywaniu grozi utratą nieruchomości i finansowymi problemami. Brak precyzyjnych zapisów, zaniżone świadczenia czy niewypłacane renty – to tylko niektóre z zagrożeń. Sprawdź, na co zwrócić uwagę i jak skutecznie się zabezpieczyć przed ryzykiem.