Pomoc Społeczna

Dziś zasiłek celowy z MOPS jest jednorazowy. Na konkretny cel - zakup leków, jedzenia, odzieży, drobny remont. Prowadzi to do wielokrotnego składania powtarzalnych wniosków o ten zasiłek (nawet co kilka miesięcy). Powtarzalnych, czyli na ten sam cel. Np. ktoś potrzebuje z MOPS 200 zł na lek każdego miesiąca. I ma tak trudną sytuację dochodową, że bez problemu otrzymuje od MOPS zasiłek celowy na pokrycie tego wydatku przez 2 miesiące. Czyli 400 zł. MOPS się zgadza, wydaje decyzję i potrzebujący ma przelew 400 zł na konto. Mijają dwa miesiące. Lek jest dalej potrzebny. Więc emeryt czy rencista składa wniosek o kolejny zasiłek celowy. MOPS go pozytywnie rozpatruje. I tak co kilka miesięcy. Absurd tego dostrzegło Ministerstwo Rodziny i proponuje, aby w danym roku była możliwość złożenia jednego wniosku na zasiłek celowy - będzie wypłacany w ratach. W przypadku wydatków powtarzalnych (np. na leki, jedzenie) zasiłek celowy ma szansę upodobnić się do zasiłku pielęgnacyjnego (obecnie 215,84 zł) - jego beneficjenci będą otrzymywali płatności z MOPS raz w miesiącu (w przykładzie 200 zł miesięcznie na leki, łącznie w roku 2400 zł). Z tą różnicą, że zasiłek celowy jest uznaniowy i ratalna wypłata jest możliwa przez rok (potem potrzebna będzie nowa decyzja MOPS). 

Osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nierzadko zastanawiają się nad tym, na jakiego rodzaju wsparcie mogą liczyć. Co daje orzeczenie? Jakie są przywileje w pracy? Czy w 2026 roku wzrosły kwoty dostępnych świadczeń i zasiłków? Co z kryteriami dochodowymi? Kto może dostać świadczenie wspierające z ZUS? Prezentujemy najważniejsze zasady w MOPS, PFRON i nie tylko.

Czy świadczenie wspierające jest dochodem w pomocy społecznej? Jak takie pieniądze wpływają na zakres pomocy otrzymywanej w gminie? Oto najważniejsze informacje i aktualne przykłady.

Świadczenie pielęgnacyjne 3386 zł nie jest za pomoc niepełnosprawnym (stopień znaczny) za sprzątanie, pościel, zakupy, posiłki? Częsty element wywiadów środowiskowych. MOPS skrupulatnie gromadzą wykaz prostych czynności opiekuńczych twierdząc, że nie uzasadniają wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego 3287 zł (stare świadczenie). Jest to świadczenie dla opiekunów osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Sądy zgadzają się z MOPS. Takie czynności jak np. sprzątanie mieszkania, zmiana pościeli, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, zasadniczo nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dlaczego więc MOPS przegrywają w sądach i opiekunowie mają szanse na świadczenie pielęgnacyjne? Właśnie za te czynności opiekuńcze?

Osoby niepełnosprawne liczą na pomoc asystentów. Przyszła ustawa o asystencji osobistej to prawo do asystenta w wymiarze od 20 do 240 godzin (to dla osób w najcięższym stanie zdrowia) opieki miesięcznie. Niestety potwierdza się moja obawa, że urzędnicy po przyznaniu asystenta potraktują to świadczenie niepieniężne jako pretekst do zabrania innych świadczeń. Tym razem pieniężnych. Dziś sądy próbują blokować urzędy w tych sprawach wskazując dobitnie: "20 h opieki miesięcznie nie ma żadnego związku z przesłankami przyznania np. świadczenia pielęgnacyjnego". Omówiony w artykule wyrok to ostrzeżenie dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów. Skandaliczny sposób argumentacji GOPS warto wziąć pod uwagę przy uchwaleniu ustawy o asystencji osobistej - powinien tam się znaleźć przepis: "Przyznanie asystenta dla osoby niepełnosprawnej nie jest przesłanką do odebrania innych świadczeń osobom niepełnosprawnym". Nie ma na to co liczyć, ale przynajmniej rozmawiajmy o złych praktykach w MOPS.

„Stare” świadczenie pielęgnacyjne może otrzymać osoba niepełnosprawna ze stopniem umiarkowanym niepełnosprawności (oczywiście jako opiekun). Osoba ta może bowiem podjąć pracę, a warunkiem otrzymania tego świadczenia była sytuacja, kiedy opiekun dokonywał wyboru: 1) będę pracował albo 2) będą opiekunem osoby niepełnosprawnej. Wniosek? Opiekunem osoby niepełnosprawnej ze znacznym stopień niepełnosprawności, nie może być inna osoba niepełnosprawna (stopień umiarkowany albo lekki), która nie może pracować (potencjalnie). Jeżeli jednak osoba niepełnosprawna może pracować, to hipotetycznie może otrzymać status opiekuna i świadczenie pielęgnacyjne (stare).

Od prawie roku do redakcji Infor.pl przychodzą listy matek, która uważają, że zostały skrzywdzone przez PZON. Ich zdaniem PZON zabierają z orzeczeń o niepełnosprawności dzieci chorych na autyzm punkt 7 i 8. W efekcie odbierane jest świadczenie pielęgnacyjne (dziś 3386 zł). Publikujemy te listy na nowo, gdyż opisana praktyka orzecznicza nie zmieniła się w 2026 r. Wszystkie listy opisują ten sam schemat pracy komisji lekarskich. Komisje w sprawie niepełnosprawności wykorzystają w ocenie niepełnosprawności trzy pytania, które nie są badaniem medycznym, a rodzajem wywiadu. Z listów rodziców wynika, że jest to bardzo powierzchowny wywiad (niektórzy rodzice używają słowa "prostacki", "nienaukowy"). W przypadku dzieci autystycznych i mających zespół Aspergera są to pytania o 1) imię i nazwisko 2) wiek i 3) ulubione zajęcia. Jeszcze inne pytania są w odniesieniu do dzieci okaleczonych na poziomie wzroku, sprawności nóg albo rąk. W tym wypadku mama takiego dziecka relacjonuje nam, że w badaniu dziecka z niepełnosprawnością na poziomie wzroku i ortopedii kluczowe stały się na komisji orzeczniczej pytania (nie lekarza a pedagoga): 1) czy chłopiec może sam się ubrać, 2) sam się najeść, czy 3) ma kolegów. Matka wyciąga z tego wniosek, że zamiast badania medycznego pod kątem stopnia niepełnosprawności (nie było ortopedy ani okulisty) jej rodzina przeszła jakiś rodzaj testu na samodzielność jej dziecka (jeżeli dziecko się samo ubierze, to nie jest niepełnosprawne).

Kto wypłaci zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł, świadczenie pielęgnacyjne, zasiłki z pomocy społecznej? Będą to coraz częściej Centra Usług Społecznych (CUS). Dziś jest ich przeszło 130, ale do 2030 r. ma być ich 600. Wszystkich MOPS/GOPS/OPS jest około 2500. Są środki unijne na powstawanie CUS w miejsce MOPS. Dlaczego UE daje na to pieniądze? Wynika to m.in. z zastępowania prostej wypłaty zasiłków przez MOPS oferowaniem potrzebującym bardziej usług - przede wszystkim świadczeń niepieniężnych (w ramach usług społecznych np. związanych ze zdrowiem, mieszkalnictwem).

2026 rok nie obfituje w zmiany skierowane do osób z niepełnosprawnościami. Dotyczy to szczególnie kwot dostępnych świadczeń. Czy zmienią się kryteria? Co z możliwością łączenia różnych form wsparcia? Poniżej kilka odpowiedzi na często zadawane pytania o możliwe nowości w prawie.

Czy z nadciśnieniem dostanę orzeczenie o stopniu niepełnosprawności? Na tak zadane pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko zależy od konkretnego przypadku i tego czy wskutek nadciśnienia doszło do naruszenia sprawności organizmu. Jakie przepisy obowiązują w 2026 roku? Czy osoby z nadciśnieniem mogą uzyskać zasiłek pielęgnacyjny?

Co w praktyce oznacza orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym? Kto w 2026 roku może korzystać z dostępnych ulg i przywilejów? Jakie kryteria trzeba spełnić, aby otrzymać świadczenia z pomocy społecznej? Rozwiewamy wątpliwości i prezentujemy kilka przykładowych form wsparcia z aktualnymi kwotami.

Infor.pl publikuje listy osób niepełnosprawnych i ich rodzin. Dziś list o zaskakującej obserwacji matki dziecka z bardzo rzadką chorobą genetyczną (oficjalnie w Polsce choroba występuje jeszcze tylko u dwóch rodzin). Matka jest zbudowana pomocą i profesjonalizmem lekarzy orzeczników ZUS, których stawia w opozycji do lekarzy w PZON i WZON i urzędników w MOPS. Matka pisze: "ZUS bez mrugnięcia okiem wydał orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji. Więc pytam gdzie sprawiedliwość przez tyle lat że nie mogłam liczyć na żadna pomoc finansową z MOPS. Jedyne co się mojemu synowi należało, to zasiłek 153 zł pielęgnacyjny i po podwyżce 215 zł."

Infor.pl opublikował Wytyczne dla WZON (z grudnia 2024 r.), które nakazują specjalistom oceniającym samodzielność osób niepełnosprawnych (w wieku 75 lat i więcej) obniżać wysokość świadczenia wspierającego (albo go pozbawiać). Mechanizm tego jest trudny do przedstawiania osobom spoza środowisku niepełnosprawnych. Rząd nakazał pracownikom WZON podmianę liczby 4 na maksymalnie 2,7 w skomplikowanych wzorach, które służą od obliczania punktów - od nich z kolei zależy, czy świadczenie zostanie przyznane. Jak w tekście publicystycznym wyjaśnić, że 4 pkt zamiast 2,7 pkt oznacza obniżkę świadczenia o prawie 2000 zł (miesięcznie)? I ta przeszkoda jest przyczyną przeoczenia afery, która polega na obejściu dwóch ustaw (o świadczeniu wspierającym i o rehabilitacji) i poszkodowania tysięcy osób niepełnosprawnych.

2 marca 2026 r. o godzinie 10.00 rozpocznie się siódma tura naboru wniosków w programie „Samodzielność – Aktywność – Mobilność!”. Program dofinansowań do zakupu samochodów dla osób niepełnosprawnych trwa już kilka lat. Chodzi o samochody warte nawet 300 000 zł. Jest krytykowany za to, że o przyznaniu dofinansowania niestety w praktyce decyduje kolejność składania wniosków. Więc 2 marca odbędzie się wyścig "Kto, pierwszy". Program jest także krytykowany za ograniczenie możliwości dofinansowania tylko dla osób niepełnosprawnych ze stopniem niepełnosprawności tak znacznym, że niepełnosprawny nie może sam przenieść swojego ciała z wózka inwalidzkiego. Niepełnosprawni ze stopniem umiarkowanym (w bardzo mogą uzyskać dopłaty do wyposażenia samochodu.

Uciążliwe rozliczenia zwrotów do ZUS.

Nazwa ustawy o opiece długoterminowej powinna zostać zmieniona, gdyż wprowadza w błąd osoby, które jej nie przeczytały. Jest to tak naprawdę ustaw o koordynacji opieki. Obecna nazwa projektu ustawy sugeruje, że chodzi o ustawę regulującą m.in. świadczenia dla opiekunów zajmujących się opieką m.in. osób niepełnosprawnych. Nieprawda. Ta ustawa dotyczy biurokracji związanej z opieką. Tworzą ją plany, raporty, sprawozdania. Jest to związane z koordynacją opieki nad osobami przez różne instytucje. Jedyne świadczenia jakie przewiduje to np. organizowanie szkoleń przez np. gminy. Tak, szkoleń, a nie np. nowego zasiłku dla opiekunów albo podwyżki słynnego zasiłku pielęgnacyjnego, który od 2019 r. wynosi 215,84 zł miesięcznie (i nic nie wskazuje, że zostanie podniesiony choć o 50 zł przed 2028 r.)

Wsparcie udzielane przez ośrodki pomocy społecznej obejmuje nie tylko zasiłki stałe, okresowe czy celowe. To również mniej znane świadczenia i usługi, o którym nie każdy wie. Jaką pomoc można uzyskać w MOPS w 2026 r.? Czy trzeba spełnić dodatkowe kryteria? Oto kilka ważnych przykładów!

PFRON do 31 marca 2026 r. umożliwia prowadzenie oficjalnej korespondencji elektronicznej zarówno przez ePUAP, jak i przez e-Doręczenia. Od 1 kwietnia 2026 r.– oficjalna korespondencja elektroniczna z PFRON będzie prowadzona wyłącznie za pośrednictwem e-Doręczeń.

Do biura poselskiego zgłosili się emerytowani żołnierze, którzy wskazują na trudności wynikające z obecnych regulacji. Jednym z przykładów jest przypadek emeryta wojskowego, który w ciągu roku osiągnął dodatkowy dochód w wysokości 60 526,60 zł. Maksymalna kwota miesięcznego przychodu niepowodująca zmniejszenia świadczenia wynosiła 57 923,30 zł, przez co jego świadczenie emerytalne zostało pomniejszone o 2 603,30 zł. Dodatkowo emeryci pobierający świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) mogą dorabiać bez ograniczeń po ukończeniu 60. i 65. roku życia, podczas gdy emeryci mundurowi, mimo osiągnięcia tego samego wieku, wciąż podlegają ograniczeniom co do dodatkowych dochodów.

Jak wygląda ranking świadczeń w 2026 r.? Zasiłek pielęgnacyjny nie będzie miał podwyżki (aż do początku 2028 r.). Jak rząd tłumaczy, dlatego, że 1 mln osób z zasiłkiem pielęgnacyjnym (większa część ze stopniem umiarkowanym niepełnosprawności) może się starać o świadczenie wspierające, które otrzymywało na koniec marca 2025 r. około 120 000 osób niepełnosprawnych (większa część beneficjentów ma stopień znaczny niepełnosprawności). Zupełnie inna sytuacja w 2026 r. (i kolejnych latach jest w świadczeniu pielęgnacyjnym (zarówno "starym" jak i "nowym"). W 2026 r. świadczenie to będzie podwyższone o 99 zł. To 3% podwyżka na 2026 r. Nie tak duża jak w latach minionych, kiedy mieliśmy galopująca inflację. Ale porównując z 0% podwyżki dla zasiłku pielęgnacyjnego, nie wygląda to źle. Opiekunowie osób niepełnosprawnych otrzymają w 2026 r. 3386 zł.

W przepisach jest pułapka. Jeżeli spierasz się o zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) z MOPS to nie można obecnie wnosić elektronicznie pism do sądu z nowym systemem e-Doręczenia. Będzie to możliwe dopiero od 2029 r. (o czym informują przepisy przejściowe, które łatwo przegapić). Można skorzystać z ePUAP. I tak wniesioną skargę na decyzję MOPS sąd przyjmie. Przez e-Doręczenia to się nie uda. W artykule przykład utraconego w ten sposób zasiłku pielęgnacyjnego. Na dziś najbezpieczniejszym prawnie sposobem wniesienia skargi na MOPS (i SKO) w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego jest po prosty tradycyjna "papierowa" skarga.

Poszkodowanie wynika z Wytycznych wysłanych do wszystkich WZON w grudniu 2024 r. - nakazują obniżenie wysokości świadczenia wspierającego dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+. Jak się to odbywa? Przy obliczaniu punktów niesamodzielności w wybranych kategoriach osoba w wieku 75+ ma górny limit punktów, co zaniża ogólną punktację. Dlaczego tak? Autorzy Wytycznych przyjęli, że każda osoba w tym wieku ma elementy niesamodzielności niezależne od niepełnosprawności, a pieniądze należą się tylko za niepełnosprawność. Czegoś takiego ustawa na podstawie, której wydano Wytyczne, nie przewiduje. Nie ma podstawy prawnej do tego typu postępowania wobec osób w wieku 75+. Pomimo to w tej sprawie mamy ciszę. Osobom niepełnosprawnym nie udało się przebić do opinii publicznej z tą sprawą. Jedyną znaną mi instytucją, która podniosła kwestię legalności Wytycznych jest Rzecznik Praw Obywatelskich. I posłowie składający w tej sprawie interpelacje.

Do MRPiPS skierowano apel w sprawie przestrzegania praw pracowników pomocy społecznej. Są oni zmuszani do obejmowania nowych stanowisk w centrach usług społecznych bez zagwarantowania zatrudnienia na dotychczasowych warunkach.

Od miesięcy osoby niepełnosprawne informują o pobieraniu wysokich prowizji za wykonanie zadań pełnomocnika w postępowaniu o przyznaniu punktów poziomu potrzeby wsparcia (WZON) oraz przyznaniu świadczenia wspierającego (ZUS). Opłata pobierana od osób niepełnosprawnych z największymi deficytami w niesamodzielności może wynosić nawet równowartość świadczenia za 6 miesięcy. Powszechnie takie opłaty są traktowane jako naruszające zasady współżycia społecznego. Przy maksymalnej wysokości świadczenia wspierającego opłata "za załatwienie sprawy" może więc wynosić 4134 x 6 = 24 804 zł. Okazuje się, że podobne opłaty w wymiarze 3 miesięcy - 6 miesięcy są także za przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego np. 9861 zł (3287 zł×3 miesiące).

Przepisy nakazują sprawdzić lekarzowi, czy osoba niepełnosprawna umie się ubrać, umyć oraz czy może wyjść na zewnątrz mieszkania. Jeżeli tak, to lekarz musi ją uznać za samodzielną i niepotrzebującą stałej opieki. Wyklucza to możliwość przyznania pkt 7 we wskazaniach do orzeczenia o niepełnosprawności (stopień znaczny). Sprawdzenie dotyczy zdolności faktycznej, a nie stanu zdrowia. Ta procedura wynika z rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Do redakcji Infor.pl docierają informacje z całej Polski o nagminnym odbieraniu przez WZON i PZON pkt 7. Nie wynika to w naszej ocenie ze zmian w prawie w ostatnich kilkunastu miesiącach. To prawdopodobnie efekt przyjęcia przez PZON-y restrykcyjnej wykładni i skrajnie niekorzystnej dla osób niepełnosprawnych przepisów obowiązujących od dekad. Odebranie pkt 7 oznacza, że osoba niepełnosprawna nie wymaga ciągłej opieki, a jej opiekun nie otrzyma świadczenia pielęgnacyjnego (w 2026 r. 3386 zł miesięcznie - podwyżka o 99 zł do 2025 roku (3287 zł). Problem dotyczy przede wszystkim dzieci autystycznych, które w wieku 4-6 lat otrzymywały czasowo pkt 7, a przy ponownym stanięciu na komisji PZON w wieku np. 8 lat są pozbawiane pkt 7 - rodzice nie rozumieją jak to możliwe przy niezmienionym stanie zdrowia ich dziecka. Odpowiedź jest bardzo prosta - Wasze dzieci umieją się w wieku 8 lat samodzielnie ubrać i wykąpać, a kiedy miały 4 lata orzecznicy przyjmowali, że wymagają Waszej pomocy.