Kategorie

Zachowek i dział spadku - vademecum

Anna Winczakiewicz
Zachowek przysługuje ściśle określonemu kręgowi osób. Jego wysokość zaś uzależniona jest od osoby spadkobiercy oraz dokonanych darowizn, zapisów i poleceń.
Zachowek przysługuje ściśle określonemu kręgowi osób. Jego wysokość zaś uzależniona jest od osoby spadkobiercy oraz dokonanych darowizn, zapisów i poleceń.
Komu przysługuje zachowek, czym jest niegodność dziedziczenia i jak przeprowadzić umowny dział spadku? W poradniku wszystko o zachowku i dziale spadku.

Prawo do zachowku

Zachowek polega na zapewnieniu określonym w ustawie osobom pewnej korzyści pieniężnej ze spadku. Pominięcie w testamencie małżonka, dziecka czy rodzica lub zminimalizowanie ich udziału w spadku prowadzi do uzyskania przez nich prawa do zachowku.

Osoby takie w ciągu 5 lat od ogłoszenia testamentu bądź otwarcia spadku – dla wyrównania wysokości zachowku, mogą dochodzić swoich praw. Po tym czasie uprawnienie ulega przedawnieniu.

Zobacz również: Czym jest zachowek

POLECAMY: E - wydanie Dziennika Gazety Prawnej

Jeżeli spadkobiercy nie chcą wypłacić zachowku, sprawę należy skierować do sądu cywilnego. Właściwym sądem będzie sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, czyli ten sam co w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.

Zobacz również: Jak dochodzić zachowku

Zobacz również: Krok po kroku - jak napisać pozew o zachowek?

Krąg uprawnionych

Przesłanką nabycia prawa do zachowku jest dziedziczenie według ustawy. Zakres osób, którym przysługuje zachowek jest ograniczony, oparty jest na więzi rodzinnej między uprawnionym a spadkobiercami. Uprawnieni są przede wszystkim dzieci i małżonek, w dalszej kolejności wnuki, prawnuki i rodzice testatora. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, prawo do zachowku przechodzi na jego dzieci, czyli wnuki spadkodawcy. W przypadku braku zstępnych spadkodawcy, do zachowku są uprawnieni jego rodzice. Analogicznie należy traktować sytuację, w której dane osoby żyją, jednak są traktowani tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku (zostali uznani za niegodnych dziedziczenia, odrzucili spadek, zrzekli się dziedziczenia po spadkodawcy).

Zobacz również: Zachowek dla najbliższych krewnych

Zobacz również: Kiedy zachowek przysługuje przy dziedziczeniu ustawowym

Jedną z przyczyn pozbawienia zachowku jest niegodność dziedziczenia. Ma ona miejsce gdy krewny popełnił ciężkie umyślne przestępstwo przeciwko spadkodawcy lub nakłonił go podstępem lub groźbą do sporządzenia lub odwołania testamentu; ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił, przerobił testament bądź świadomie skorzystał z takiego fałszywego testamentu.

Inną możliwością jest wyłączenie małżonka, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji a żądanie to było uzasadnione.

Zobacz również: Czy można pozbawić spadkobiercę zachowku

Zobacz również: Pozbawienie spadku krewnego – cz. 1

Zobacz również: Pozbawienie spadku krewnego – cz. 2

Wysokość zachowku

Wyliczając zachowek należy ustalić jaki udział przypadałby danej osobie, jeśli spadkodawca nie pozostawił testamentu.

Wysokość zachowku nie ma stałej wartości. Jest też uzależniona od wieku oraz charakterystyki spadkobiercy ustawowego. Co do zasady zachowek wynosi 1/2 tego, co dana osoba otrzymała by gdyby dziedziczyła ustawowo. Jednakże wobec osób trwale niezdolnych do pracy oraz osób małoletnich zachowek wynosi 2/3 tego, co otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

Zobacz również: Jak wylicza się zachowek

Zobacz również: Kiedy wyższy zachowek

Zobacz również: Jak obliczyć zachowek dla dzieci wydziedziczonego

Osoba ubiegająca się o zachowek musi pamiętać o tym, iż na zachowek zalicza jej się wszystko to co otrzymała od spadkodawcy zarówno w formie darowizny przed śmiercią, jak i w formie zapisu bądź polecenia w testamencie.

Zobacz również: Jak bronić się przed zapłatą zachowku

Zobacz również: Jaki podatek od zachowku

Zaliczanie darowizn do zachowku

Wyliczywszy wartość należy się następnie zastanowić, czy i jak spadkodawca zadbał za życia o uprawnionych do zachowku. Pod uwagę bierze się wszystkie darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku. W sytuacji gdzie uprawnionymi są dzieci spadkodawcy do zachowku zalicza się koszty wychowania, oraz wykształcenia, które poniósł spadkodawca, jeśli przekroczyły przeciętną wartość w danym środowisku. Jeśli zaś uprawnionymi do zachowku są potomkowie zstępnego spadkodawcy, na poczet zachowku zalicza się darowizny udzielone ich rodzicom.

Zobacz również: Darowizny doliczane do zachowku

Zobacz również: Zaliczenie darowizny na schedę spadkową a zachowek

Zobacz również: Zachowek a darowizna

Wydziedziczenie spadkobiercy

Prawa do zachowku nie nabywa osoba, która zrzekła się dziedziczenia na drodze umowy ze spadkodawcą oraz osoba skutecznie wydziedziczona.

Wydziedziczenie jest pozbawieniem prawa do zachowku, który przysługiwałby spadkobiercom na podstawie dziedziczenia ustawowego.

Zobacz również: Czym jest wydziedziczenie

Zobacz również: Kiedy można wydziedziczyć spadkobiercę

Aby wydziedziczenie było ważne, z treści testamentu musi wynikać również przyczyna wydziedziczenia. Może to być sytuacja, gdzie spadkobierca:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Skutkiem wydziedziczenia jest pozbawienie prawa do zachowku, który jednak przysługuje zstępnym uprawnionego, czyli jego dzieciom, wnukom.

Zobacz również: Wydziedziczenie spadkobiercy niedopełniającego obowiązków rodzinnych

Przyczyną pozbawienia prawa do zachowku może być również przedawnienie się roszczenia – okres ten wynosi 3 lata od ogłoszenia spadku.

Dział spadku

Zobacz również: Jak dzielić spadek?

Zobacz również: Jak napisać wniosek o dział spadku

Zobacz również: Jakie są zasady działu spadku

W ciągu 6 miesięcy od otwarcia spadku spadkobiercy powinni złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku lub odrzuceniu go. W tym celu spadek należy oszacować i określić jakie przedmioty i prawa wchodzą w jego skład.

Umowny dział spadku

W sytuacji, w której wszyscy spadkodawcy są zgodni co do zakresu i szczegółów podziału majątku wchodzącego w skład masy spadku, mogą oni sporządzić umowę regulującą zasady podziału spadku. Będzie ona skuteczna, jeżeli umowę podpiszą wszyscy spadkodawcy. Przepisy nie precyzują formy umowy, chyba że w skład spadku wchodzi nieruchomość – wtedy konieczna jest forma aktu notarialnego.

Zobacz również: Umowny dział spadku

W umownym dziale spadku spadkobiercy mogą dokonać podziału spadku w naturze, przyznać cały spadek jednemu ze spadkobierców lub kilkorgu z nich albo sprzedać spadek osobie nie będącej spadkobiercą.

Możliwa jest sprzedaż spadku, jego części jak i udziału spadkowego. Instytucja sprzedaży spadku wiąże się nie tylko z przeniesieniem własności rzeczy i praw należących do spadku – ale także z przejściem praw i obowiązków spadkodawcy.

Zobacz również: Sprzedaż spadku

Zobacz serwis: Zachowek i dział spadku

Zobacz również: Bezpłatne porady prawne na naszym Forum

Polecamy naszą publikację z której dowiesz się więcej na temat darowizn, spadków i testamentów >>
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Darowizny, testamenty, spadki. Prawidłowe zapisy. Przykładowe wzory
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Prawo
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku za wrzesień

    Renta rodzinna dla studenta pierwszego roku również za wrzesień? To możliwe, ale trzeba pamiętać o formalnościach. Termin upływa 30 września.

    Sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie 16 września 2021 r. Co z umorzeniem spraw o stwierdzenie nieważności decyzji starszych niż 30 lat?

    Świadczenie pielęgnacyjne a śmierć dziecka

    Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przypadku śmierci dziecka z niepełnosprawnością. Czy przepisy ulegną zmianie?

    1000 plus – dla kogo?

    1000 plus. Dla kogo przewidziano wsparcie w ramach rodzinnego kapitału opiekuńczego? Prezentujemy najważniejsze założenia.

    Zadośćuczynienie za naruszenie więzi rodzinnej - nowe przepisy

    Przepisy dotyczące zadośćuczynienia za naruszenie więzi rodzinnej weszły w życie. Jakie sytuacje obejmują?

    Zmiany w "500 plus" - nowelizacja uchwalona

    Zmiany w "500 plus" mają dotyczyć przejęcia przez ZUS obsługi programu. Wniosek złożymy tylko elektronicznie. Nowelizacja została uchwalona przez Sejm.

    Punkty spisowe w placówkach ZUS

    Punkty spisowe w placówkach ZUS powstaną w całej Polsce. Jaką pomoc będzie można w nich uzyskać?

    Opieka nad seniorem w miejscu zamieszkania

    Opieka nad seniorami ma być świadczona w miejscu zamieszkania. Rząd planuje zmiany w funkcjonowaniu domów pomocy społecznej.

    Przepisy antylichwiarskie na stałe?

    Przepisy antylichwiarskie zostały uwzględnione w tzw. ustawach covidowych. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad nową stałą regulacją.

    ZUS przejmie obsługę 500 plus [WYWIAD]

    ZUS ma przejąć obsługę programu "500 plus"? Czy jest na to gotowy? O szczegółach mówił PAP wiceprezes ZUS Włodzimierz Owczarczyk.

    PE o wolności mediów i praworządności w Polsce

    Parlament Europejski przyjął w rezolucję zatytułowaną "Wolność mediów i dalsze pogarszanie się praworządności w Polsce".

    Nowelizacja KPA a odszkodowania

    Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego weszła w życie. Czy właściciele nieruchomości będą dochodzić odszkodowań przed ETPC?

    Czas pracy - od kiedy?

    Czas pracy budzi szereg wątpliwości. Od kiedy się liczy? Co z tzw. czynnościami przygotowawczymi?

    Brak alimentów a dodatkowe zajęcia pozalekcyjne [BADANIE]

    W wielu przypadkach rodziców opiekujących się dziećmi, które nie otrzymują alimentów, nie stać na sfinansowanie jakichkolwiek zajęć pozalekcyjnych.

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych i inne zmiany

    Wynagrodzenia rodzin zastępczych powiązane z płacą minimalną zakłada projekt nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

    Cmentarze i chowanie zmarłych – planowane zmiany

    Nowa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych ma w sposób kompleksowy regulować problematykę tzw. prawa pośmiertnego. Oto założenia projektu.

    Świadczenie usług cyfrowych - duże zmiany od 2022 roku

    Usługi cyfrowe. 1 stycznia 2022 r. mija termin implementacji przez państwa członkowskie UE dyrektywy 2019/770 z 20 maja 2019 r. w sprawie niektórych aspektów umów o dostarczanie treści i usług cyfrowych. Co się zmieni po wejściu w życie tych przepisów? Jakie nowe zasady wprowadza ta dyrektywa? Co powinni wiedzieć konsumenci?

    "Małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie - rezolucja PE

    Parlament Europejski przyjął rezolucję, w której postuluje, by "małżeństwa" jednopłciowe i związki partnerskie były uznawane w całej Unii .

    Straż Graniczna przypomina grzybiarzom o stanie wyjątkowym

    Straż Graniczna zaleca, by grzybiarze, zanim wybiorą się do lasów, sprawdzili jak przebiega strefa stanu wyjątkowego.

    Wnioski o "Dobry start" złożone przez większość uprawnionych

    Wnioski o "Dobry start" złożyła już wnioski o "Dobry start". Z danych ZUS wynika, iż rodzice najczęściej wybierali bankowość elektroniczną.

    Święta Wielkanocne w 2022 r.

    Święta Wielkanocne w 2022 r. to data oczekiwana przez wielu pracowników. Kiedy jest Wielkanoc? Czy jest to dzień wolny od pracy?

    Spis powszechny do 30 września 2021 r.

    Spis powszechny potrwa do 30 września. Jak można wziąć udział w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań w 2021 r.?

    Zakup akcji lub obligacji - UOKiK radzi

    Na co zwracać uwagę przy najbardziej popularnych instrumentach finansowych, czyli akcjach i obligacjach?

    Wydziedziczenie – na czym polega?

    Wydziedziczenie jest możliwe tylko po spełnieniu określonych warunków. Na czym w rzeczywistości polega?

    Alienacja rodzicielska - co robić?

    Alienacja rodzicielska, czyli utrudnianie kontaktów z dzieckiem przez rodzica to ważny problem. Co można zrobić w takiej sytuacji?