Niepełnosprawni

W powszechnej opinii osób niepełnosprawnych wartość świadczenia wspierającego jest zaniżana. Odbywa się to poprzez przyznawanie zbyt niskiej liczby punktów określających poziom ich niesamodzielności. W efekcie jedyną szansą dla poszkodowanych osób (poszkodowanych w ich ocenie bo przecież nie każda decyzja WZON jest wadliwa) pozostaje droga sądowa. Coraz częściej czytam uzasadnienia wyroków, w których sądy znacznie podnoszą punktację, np. z 78 do 90 punktów. W artykule omawiam przykładowy wyrok. W tej konkretnej sprawie WZON ostatecznie wygrał z osobą niepełnosprawną, ale tylko dlatego, że sąd I instancji popełnił poważny błąd proceduralny. Wyrok należało uchylić, a sprawę skierować do ponownego rozpatrzenia. Niemniej jednak, jeśli chodzi o samą punktację, została ona podwyższona o 12 punktów.

Zmiany w MOPS wprowadzi nowy standard usług opiekuńczych. Ma formę rozporządzenia i wchodzi w życie 31 sierpnia 2026 r. W MOPS 7 rodzajów usług opiekuńcze mogą być świadczone na rzecz osób ich potrzebujących w różnych porach dnia i adekwatnie do występujących potrzeb przez 7 dni w tygodniu, w godzinach od 6:00 do 21:00, z wyłączeniem dni świątecznych. Nie ma opieki nocnej w ofercie typowego MOPS (gmina może wprowadzić to w indywidualnej ofercie). Ale w uzasadnionych przypadkach standard dopuszcza świadczenie usług w dni świąteczne. Jest więc na zasadzie wyjątku możliwe otrzymanie pomocy z MOPS w takie święta jak Wielkanoc.

Przykładowa relacja o nagannych praktykach WZON co do obniżania punktów (i dylematów co do pójścia do sądu): "Złożyłam wniosek o ponowne naliczenie punktów mojej mamie. Pani z zaawansowanym alzheimerem i dużą niepełnosprawnością ruchową, która jest kompletnie niesamodzielna i ledwo porusza się po własnym mieszkaniu, wg pierwszej decyzji urzędników może np. poruszać się w środowisku nieznanym sprawniej niż w znanym, albo z niewielkim wsparciem załatwiać sprawy urzędowe (i kilka innych podobnych bzdur). No i na ponownej komisji dowiedziałam się, że ta punktacja to skutek odgórnie narzuconego ograniczenia dla osób 75+, które nie mogą dostać wyższej punktacji niż ustalona odgórnie, nawet jeśli na tę punktację zasługują. "System tak nalicza i co nam pani zrobi". Czy takie praktyki są zgodne z prawem, i czy nikt takiej koncepcji odgórnie nie zaskarżył?"

„Posiadam orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Uważam, że stan mojego zdrowia usprawiedliwia przyznanie mi umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Czy komisja może zmienić moje orzeczenie?” – pyta Czytelniczka.

Wyrok NSA z 6 listopada 2024 r. (I OSK 2816/23) rzuca światło na problem kwestionowania stopnia niepełnosprawności przez opieki społeczne. W rozpatrywanej sprawie MOPS odmówił uznania pełnej niesamodzielności pacjentce z nowotworem żołądka wagi 30 kg. Urząd argumentował na podstawie ankiety, że chorej nie można uznać za całkowicie bezradną: sama dba o higienę, ubiera się, je i porusza po domu, a wsparcia wymaga jedynie poza miejscem zamieszkania oraz przy cięższych pracach domowych czy zakupach.

Rodzina osoby niepełnosprawne nie może jednocześnie otrzymać: 1) świadczenia wspierającego (to dla np. niepełnosprawnego ojca 4353 zł miesięcznie za 95–100 punktów – kwota po waloryzacji obowiązująca od 1 marca 2026 r.) oraz 2) „starego” świadczenia pielęgnacyjnego (to dla np. syna opiekującego się ojcem – w 2026 r. 3386 zł miesięcznie po waloryzacji od 1 stycznia). Łącznie dałoby to 7739 zł, gdyby postulaty osób niepełnosprawnych o łączeniu tych świadczeń zostały spełnione. Tak się jednak nie stanie. W 2026 r. tak samo jak dziś opiekun otrzymujący „stare” świadczenie pielęgnacyjne nie pójdzie do pracy. Oto szczegóły.

Szukanie oficjalnej listy chorób uprawniających do orzeczenia o niepełnosprawności to najczęstszy błąd Polaków. Wielu chorych zakłada, że sama nazwa schorzenia w dokumentacji medycznej automatycznie gwarantuje przyznanie stopnia i wysokich zasiłków. W 2026 roku rzeczywistość na komisjach lekarskich bywa jednak bezwzględna, a urzędnicy masowo odrzucają wnioski.

Jedna decyzja urzędowa otwiera drzwi do potężnego pakietu wsparcia finansowego i cennych ulg. Osoby posiadające orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mogą wyciągnąć z budżetu państwa realną pomoc. Środki z MOPS, PCPR oraz ulgi podatkowe pozwalają zaoszczędzić tysiące złotych rocznie. Prześwietlamy aktualne przepisy i sprawdzamy, jakie nowe kwoty zasiłków, dofinansowań oraz usług opiekuńczych czekają na pacjentów.

Ośrodki pomocy społecznej świadczą kilka form wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami. Często pomoc jest zależna od spełniania progów dochodowych, ale nie zawsze. Oto lista najważniejszych zasiłków i świadczeń. Prezentujemy też odpowiedzi na najważniejsze pytania, dotyczące możliwych zmian w 2026 i 2027 roku.

Posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności to dla wielu Polaków klucz do potężnych przywilejów, o których większość nie ma pojęcia. Nowe przepisy otwierają drzwi do ogromnego wsparcia finansowego oraz gigantycznych zniżek w codziennym życiu. Co najważniejsze, prawo nie ogranicza się tylko do najcięższych przypadków. Osoby z lekkim i umiarkowanym stopniem również mogą zatrzymać w kieszeni tysiące złotych.

Z sygnałów docierających do redakcji także w 2026 r. PZON zabierają z orzeczeń o niepełnosprawności dzieci w spektrum autyzmu punkt 7 i 8 (ewentualnie jeden z nich).

Osoby niepełnosprawne, które w decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności otrzymały co najmniej 70 punktów, mogą składać wnioski o świadczenie wspierające. Zasada jest taka: jeśli wniosek złożyły w styczniu, świadczenie przysługuje od stycznia 2026 r. Natomiast gdy wniosek został złożony dopiero w lutym, wypłata rozpoczęła się od lutego, a świadczenie za styczeń przepadło - wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Do redakcji wpłynął list od osoby niepełnosprawnej, która ma przerwany rdzeń kręgowy od 25 lat. Stopień znaczny niepełnosprawności. Orzeczenie stałe. Otrzymała niezwykle niską liczbę punktów w WZON od komisji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Nie ma żadnej szansy na świadczenie wspierające (co do zasady 70 punktów, w okresie przejściowym dla 2025 r. 78 punkty). Nie ma też starego świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to kolejny list od czytelników z informacją o bardzo niskich wartościach punktów dla ciężko doświadczonych. Kilka dni temu opublikowaliśmy list czytelniczki, która jako osoba niewidoma otrzymała 61 punktów (czyli nie będzie świadczenia wspierającego.

10 czerwca 2026 r. PFRON na nowo otworzył wypożyczalnię sprzętu dla osób z niepełnosprawnością. To jest otwarcie w procesie zamykania wypożyczalni. Brzmi dziwnie, ale założenie jest takie, że osoby z niepełnosprawnością wypożyczą sprzęt z likwidowanej wypożyczalni, dzięki czemu urządzenia nie będą już zalegały w magazynach i generowały kosztów przechowywania. Jednocześnie do końca 2027 r. Sejm ma uchwalić przepisy pozwalające na przejęcie na własność od 3000 do około 5000 jednostek sprzętu i oprogramowania przez osoby z niepełnosprawnością, które wypożyczą go po 10 czerwca (deklarowana przez PFRON wartość to 4000 jednostek z marginesem +/- 20%). Z podobnych zasad skorzystają także osoby, które wypożyczyły sprzęt przed 2025 r. – zamiast go zwracać będą mogły aneksować umowy do końca 2028 r. i w tym okresie przejąć go na własność.

Do tej pory podstawą skierowania - przez lekarzy ZUS osoby niepełnosprawnej, niezdolnej do samodzielnej egzystencji albo pracy - na dodatkowe badania albo obserwację w szpitalu było rozporządzenie (np. Ministra Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niezdolności do pracy). Jeżeli wnioskujący o rentę nie pojawił się na badania w szpitalu, to ZUS nie przyznawał świadczeń. Tak poważna sankcja nie powinna być wprowadzana rozporządzeniem. Dlatego od 1 stycznia 2027 r. będzie to regulowała ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. W tej chwili sankcja zawieszenia postępowania po odmowie pójścia na obserwację i badania ma rangę ustawową - sąd nie podważy sankcji powołując się na Konstytucję i argument, że takich rzeczy nie może wprowadzać rozporządzenie.

Do połowy kwietnia 2026 r. około 310 000 - 320 000 osób niepełnosprawnych w wieku 75+ otrzymało od WZON decyzje o poziomie potrzeby wsparcia w świadczeniu wspierającym. To duża liczba (na pewno za duża dla budżetu). Dla porównania, liczba wszystkich decyzji WZON (od początku wprowadzenia świadczenia wspierającego) wyniosła około 690 000. Czyli około 45% decyzji wydano dla osób niepełnosprawnych 75+. Przedstawiony w artykule pomysł nowego dodatku dla osób niepełnosprawnych jest odpowiedzią na to zdominowanie świadczenia wspierającego przez starsze osoby. Pomysł jest taki: "Przestać przyznawać świadczenie wspierające dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+, a zamiast tego wypłacać im specjalny dodatek podobny do dodatku pielęgnacyjnego". Dla budżetu genialne rozwiązanie problemu rosnącej liczby beneficjentów świadczenia wspierającego. No bo dodatek pielęgnacyjny to dziś tylko 366,68 zł miesięcznie, a świadczenie wspierające w najwyższej wysokości wynosi 4353 zł. Nawet jeżeli nowy dodatek (zastępujący świadczenie wspierające) będzie znacznie wyższy niż 366, 68 zł (np. 1000 zł), to dla budżetu powstanie ogromna oszczędność (3353 zł każdego miesiąca z jednego świadczenia wspierającego za 95 - 100 punktów). Dla osób niepełnosprawnych w wieku 75+, to jest równie duża strata.

Stale widzę skargi rodziców, których dzieci straciły pkt 7 w PZON - oznacza to utratę cennego świadczenia pielęgnacyjnego. Rodzice są oburzeni procedurą stosowaną przez PZON wobec ich niepełnosprawnych dzieci. Niestety wynika to z przepisów (choć trzeba przyznać wyjątkowo restrykcyjnie interpretowanych w PZON). Dla otrzymania świadczenia dziecko w relacji do otoczenia musi spełnić wymogi tej oto definicji: "Całkowita zależność osoby od otoczenia, polegająca na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych". Jeżeli dziecko wykonuje choć część tych czynności samodzielnie (np. myje sobie zęby, wiąże buty, ubiera się, utrzymuje kontakty z rówieśnikami), to PZON odbiera pkt 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności. Orzeczenie potwierdza niepełnosprawność, ale nie wynika z niego niesamodzielność. A bez tego nie ma cennego dla rodziców dziecka świadczenia pielęgnacyjnego (3386 zł miesięcznie w 2026 r.)

To, że 200 000 osób niepełnosprawnych dostało decyzję o punktach we WZON, nie ma znaczenia. Bo większa część z nich wylądowała poniżej 70 punktów, co wyklucza pójście z WZON do ZUS i złożenie wniosku o świadczenie wspierające. Na 10 czerwca 2026 r. decyzje WZON o punktach otrzymało m.in.: 15 062 osób (stopień lekki), 195 120 osób (stopień umiarkowany), 489 919 osób (stopień znaczny). Tak wygląda podział osób, które: 1) od 1 stycznia 2024 r. stanęły przed komisją WZON oraz 2) otrzymały decyzję ustalającą liczbę punktów w skali 0–100 (poziom potrzeby wsparcia). Zaskakuje liczba prawie 200 000 osób ze stopniem umiarkowanym, które udały się do WZON, a dla których świadczenie wspierające nie jest (z definicji) przeznaczone. Zakładam, że większość z tych osób ma decyzje poniżej 70 punktów i świadczenia z ZUS nie otrzymała (nawet nie składali wniosków). W artykule pokazuję (od strony prawnej), dlaczego tak się stało.

Opieka świadczona przez pracowników MOPS nad osobą starszą, schorowaną lub niepełnosprawną to sprawa wymagająca taktu, poszanowania intymności oraz uwzględnienia wielu niuansów. Wydawałoby się, że zabezpieczeniem interesów np. 98-letniej kobiety korzystającej z opieki pracowników MOPS powinno być prawo do akceptacji przez staruszkę jej opiekuna lub opiekunki. Byłby to bezpiecznik chroniący przed sytuacją, w której opiekun z MOPS nie ma akceptacji osoby potrzebującej wsparcia. Takie rozwiązanie prawo przewiduje jednak tylko dla usług sąsiedzkich. W przypadku opieki przez pracowników MOPS w praktyce można złożyć jedynie skargę, jeżeli jest ona w ocenie osoby chorej, starszej, niepełnosprawnej, źle sprawowana.

Dla osób niepełnosprawnych obecna sytuacja to dyskryminacja. Polega na tym, że nie ma nie tylko podwyżki zasiłków dla stopnia umiarkowanego niepełnosprawności, ale i takich świadczeń jak dopłaty PFRON do zakupu samochodu (jest pomoc przy doposażeniu samochodów dla stopnia umiarkowanego, dopłaty do kupna tylko dla stopnia znacznego). Zmniejsza się znaczenie świadczeń dla osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Np. zasiłek pielęgnacyjny z MOPS nie będzie waloryzowany aż do 2028 r. (według odpowiedzi na interpelacje złożone w Sejmie).

Wnioski o przyznanie punktów (poziom potrzeby wsparcia) złożone w 2024 r. i 2025 r. WZON rozpatrywały z często 1,5 rocznym opóźnieniem. Nie powodowało to protestów osób niepełnosprawnych i opiekunów bo za ten okres (nawet 1,5 roku) ZUS wypłacał wyrównanie. Dla wniosków złożonych we WZON w 2026 r. wyrównania za 1,5 roku opóźnienia urzędników (bo przecież winna nie jest osoba niepełnosprawna) wyniosą 0 zł. Tak, nie jest to błąd w artykule - 0 zł.

PFRON reaktywował zamknięta wypożyczalnię sprzętu dla osób niepełnosprawnych. Osoby te wypożyczą sprzęt, a następnie zatrzymają za darmo. Tak samo będzie ze sprzętem, który został wypożyczony przed końcem 2025 r. (moment zamknięcia wypożyczalni. Obie grupy osób niepełnosprawnych za darmo otrzyma wyroby medyczne z likwidowanej wypożyczalni PFRON dla osób niepełnosprawnych. Cały proces ma się zakończyć do końca 2028 r. Na zakup sprzętu dla niej wydano 95 mln zł. Dziś ten sprzęt jest wart około 22 mln zł. Przy czym należy pamiętać, że w kwocie tej nie ma sprzętu wartego poniżej 10 000 zł - został on jednorazowo zamortyzowany.

List do redakcji Infor.pl: "Pani psycholog, patrząc na mnie, zapytała „jak u dziecka z koncentracją i skupieniem uwagi?” Kuriozum tego jest takie, że pytała mnie o to w momencie, jak syn czołgał się po podłodze i „polował na zombie”". Taki obraz komisji w PZON przekazał nam czytelnik. Od roku Infor.pl otrzymuje listy od rodziców, których dzieci mają odbierany pkt 7 albo pkt 8 z orzeczenia o niepełnosprawności. Wszystkie listy napisały matki, oburzone procedurą stosowaną przez PZON wobec ich dzieci. Dziś publikujemy list ojca.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przedstawiło harmonogram prac nad projektem reformy systemu orzekania o niepełnosprawności. Zmiany mają na celu przygotowanie modelu, który będzie odpowiadał na indywidualne potrzeby osób z niepełnosprawnościami.

„Zamierzam ubiegać się o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Ile czasu jest ważne wydane przez lekarza zaświadczenie? Jak wygląda procedura” – pyta Czytelniczka.