Wigilia prawosławna w 2023 r.

• Prawosławni rozpoczęli post przed Bożym Narodzeniem - wigilia 6 stycznia
• Wielu prawosławnych obchodzi święta w grudniu

Prawosławni rozpoczęli post przed Bożym Narodzeniem - wigilia 6 stycznia

Wierni Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego rozpoczęli w poniedziałek post, który stanowi duchowe przygotowanie do świąt Bożego Narodzenia. Wigilia tych świąt - według kalendarza juliańskiego - przypada trzynaście dni później, niż u katolików.

40-dniowy post, zwany filipowym, jest dłuższy od adwentu u katolików. Dla wiernych obchodzących święta religijne według kalendarza juliańskiego zawsze zaczyna się 28 listopada, a ostatnim jego dniem jest 6 stycznia (mowa o datach w powszechnym kalendarzu gregoriańskim, używanym też w Polsce), kiedy to przypada wigilia Bożego Narodzenia.

Nazwa postu pochodzi od apostoła Filipa; zaczyna się po dniu pamięci o nim. Post ów był przestrzegany już w początkach chrześcijaństwa, choć wtedy był krótszy (u niektórych chrześcijan trwał siedem dni). W 1166 roku jego stałą datę i długość ustanowił sobór w Konstantynopolu.

Prawosławni duchowni podkreślają, że post powinien być okresem wzmożonej pobożności i duchowego doskonalenia się. Zwracają uwagę, że to nie czas oczekiwania, czyli bierności, ale ma być okresem dynamicznej duchowej przemiany człowieka.

Cerkiew zaleca rezygnację w poście z jedzenia posiłków mięsnych, a także nabiału, a w ostatnim tygodniu - nawet ryb. Ścisłe przestrzeganie postu w całym tym okresie jest jednak indywidualną sprawą wiernych. Bezwzględny post obowiązuje prawosławnych w wigilię Bożego Narodzenia. Duchowni zwracają przy tym uwagę, że ważniejszy od fizycznego jest post duchowy i walka z grzechem.

Według danych GUS z poprzedniego spisu powszechnego (ubiegłorocznych jeszcze nie ma), ale uznawanych przez hierarchów za niemiarodajne, przynależność do Kościoła prawosławnego w Polsce zadeklarowało 156 tys. osób. Przedstawiciele polskiej Cerkwi liczbę wiernych w kraju szacują na 450-500 tys. osób.

Przyjmuje się, że centrum prawosławia jest województwo podlaskie, bo to tam są największe w kraju skupiska wiernych Cerkwi. Właśnie w tej części kraju wierni, przy ustalaniu dat większości cerkiewnych świąt, nadal korzystają z kalendarza juliańskiego.

Wielu prawosławnych obchodzi święta w grudniu

W centralnej i zachodniej Polsce wielu prawosławnych obchodzi święta Bożego Narodzenia w tym samym czasie, co katolicy, czyli według kalendarza gregoriańskiego. U tych wiernych Cerkwi 40-dniowy post filipowy rozpoczął się 15 listopada, bo święta obchodzić będą 25-26 grudnia.

W połowie 2014 roku polska Cerkiew formalnie wróciła do tzw. starego stylu, czyli kalendarza juliańskiego. Zdecydował o tym wówczas sobór biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, odwołując decyzję sprzed 90 lat o posługiwaniu się kalendarzem gregoriańskim.

Przez lata w praktyce parafii utrwalił się bowiem taki stan, że część zaczęła stosować ten kalendarz, a część pozostała przy tzw. starym stylu. Tych ostatnich jest większość. Po decyzji soboru polskiej Cerkwi z 2014 roku, część parafii nadal opiera swój rok liturgiczny na kalendarzu gregoriańskim, bo decyzja soboru nie oznaczała automatycznej zmiany. Tam, gdzie jest taka potrzeba, może być bowiem praktykowany nadal nowy styl. (PAP)

Autor: Robert Fiłończuk
rof/ mir/