Sprawy rodzinne

Okazuje się, że większość osób w Polsce nie ma spisanego testamentu. W praktyce oznacza to, że majątek po śmierci dziedziczony jest ustawowo, a zatem nie zawsze zgodnie z wolą zmarłego. Sprawdź, jak prosto uregulować sprawy spadkowe i ochronić najbliższych.

Czym różni się turnus rehabilitacyjny od sanatorium? Kto może skorzystać z takiego wsparcia w leczeniu? Czy senior otrzyma dofinansowanie do pobytu? Prezentujemy najważniejsze zasady!

Coraz więcej Polaków decyduje się na uporządkowanie spraw spadkowych jeszcze za życia. Liczba testamentów notarialnych systematycznie rośnie, a wraz z nią zainteresowanie sposobami bezpiecznego przechowywania ostatniej woli. Wiele osób zastanawia się, gdzie trafia testament sporządzony u notariusza i czy po śmierci spadkodawcy będzie można go bez problemu odnaleźć.

Czy osoba uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia ma prawo do zachowku? Z jakich przyczyn można pozbawić spadku i zachowku krewnego, który na majątek po spadkodawcy nie zasłużył? Przepisy określają tu szczegółowe wymagania oraz terminy.

Czy z nadciśnieniem dostanę orzeczenie o stopniu niepełnosprawności? Na tak zadane pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko zależy od konkretnego przypadku i tego czy wskutek nadciśnienia doszło do naruszenia sprawności organizmu. Jakie przepisy obowiązują w 2026 roku i co może się zmienić w roku 2027? Czy osoby z nadciśnieniem mogą uzyskać zasiłek pielęgnacyjny?

Pracownik zachorował na tyle poważnie że przez pół roku był na chorobowym. Ale to nie wystarczyło, aby wrócić do zdrowia. Potrzebne mu było przejście z chorobowego na świadczenie rehabilitacyjne. Jak rozpoznać moment, w których zasiłek chorobowy to za mało, aby wrócić do zdrowia i potrzebne jest świadczenie rehabilitacyjne? Jak masz 50-60 lat i zaczynają się poważniejsze kłopoty ze zdrowiem, to pytanie staje się pierwszoplanowe.

Darowizna pieniędzy od rodziców, babci czy rodzeństwa to w Polsce częste sytuacje. Problem pojawia się, gdy suma przekazanych kwot nieoczekiwanie przekroczy kwotę wolną od podatku od darowizn, a obdarowany nie dopełnił formalności wymaganych do skorzystania ze zwolnienia. Czy w takiej sytuacji zwrot darowizny pozwala uniknąć obowiązku podatkowego?

Zarówno dom pomocy społecznej (DPS), jak i zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL) są placówkami, zapewniającymi stałą opiekę osobom, które tego potrzebują. Bliscy seniorów i osób z niepełnosprawnościami często nie wiedzą jednak z czym wiąże się taki pobyt i kto pokrywa koszty. W artykule staramy się przybliżyć najważniejsze podobieństwa i różnice.

Śmierć bliskiej osoby w wypadku to nie tylko osobista tragedia, ale również zdarzenie wywołujące poważne konsekwencje finansowe dla członków rodziny. Utrata małżonka, rodzica, dziecka czy partnera życiowego może stanowić podstawę do dochodzenia określonych świadczeń pieniężnych od podmiotu odpowiedzialnego za wypadek lub jego ubezpieczyciela. W praktyce roszczenia te najczęściej powstają w związku z wypadkami komunikacyjnymi, wypadkami przy pracy, błędami medycznymi czy innymi zdarzeniami, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia.

Do tej pory podstawą skierowania - przez lekarzy ZUS osoby niepełnosprawnej, niezdolnej do samodzielnej egzystencji albo pracy - na dodatkowe badania albo obserwację w szpitalu było rozporządzenie (np. Ministra Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niezdolności do pracy). Jeżeli wnioskujący o rentę nie pojawił się na badania w szpitalu, to ZUS nie przyznawał świadczeń. Tak poważna sankcja nie powinna być wprowadzana rozporządzeniem. Dlatego od 1 stycznia 2027 r. będzie to regulowała ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. W tej chwili sankcja zawieszenia postępowania po odmowie pójścia na obserwację i badania ma rangę ustawową - sąd nie podważy sankcji powołując się na Konstytucję i argument, że takich rzeczy nie może wprowadzać rozporządzenie.

Przepisy nakazują sprawdzić lekarzowi, czy osoba niepełnosprawna umie się ubrać, umyć oraz czy może wyjść na zewnątrz mieszkania. Jeżeli tak, to lekarz musi ją uznać za samodzielną i niepotrzebującą stałej opieki. Wyklucza to możliwość przyznania pkt 7 we wskazaniach do orzeczenia o niepełnosprawności (stopień znaczny). Sprawdzenie dotyczy zdolności faktycznej, a nie stanu zdrowia. Ta procedura wynika z rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Do redakcji Infor.pl docierają informacje z całej Polski o nagminnym odbieraniu przez WZON i PZON pkt 7. Nie wynika to w naszej ocenie ze zmian w prawie w ostatnich kilkunastu miesiącach. To prawdopodobnie efekt przyjęcia przez PZON-y restrykcyjnej wykładni i skrajnie niekorzystnej dla osób niepełnosprawnych przepisów obowiązujących od dekad. Odebranie pkt 7 oznacza, że osoba niepełnosprawna nie wymaga ciągłej opieki, a jej opiekun nie otrzyma świadczenia pielęgnacyjnego (w 2026 r. 3386 zł miesięcznie - podwyżka o 99 zł do 2025 roku (3287 zł). Problem dotyczy przede wszystkim dzieci autystycznych, które w wieku 4-6 lat otrzymywały czasowo pkt 7, a przy ponownym stanięciu na komisji PZON w wieku np. 8 lat są pozbawiane pkt 7 - rodzice nie rozumieją jak to możliwe przy niezmienionym stanie zdrowia ich dziecka. Odpowiedź jest bardzo prosta - Wasze dzieci umieją się w wieku 8 lat samodzielnie ubrać i wykąpać, a kiedy miały 4 lata orzecznicy przyjmowali, że wymagają Waszej pomocy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca oczywiście emerytury i renty, ale także dodatki do tych świadczeń. Ile wynoszą te dodatki w 2026 roku i kto ma do nich prawo? Jakie kwoty dodatków obowiązują do końca lutego i po waloryzacji od 1 marca 2026 roku? Wskaźnik waloryzacji emerytur i rent wyniesie w 2026 roku 105,3 procent - czyli emerytury, renty i dodatki do tych świadczeń wzrosły o 5,3%.

Uznanie za niegodnego dziedziczenia i wydziedziczenie mają podobne skutki i zdarza się, że są mylone. Trzeba jednak wiedzieć, iż to odmienne instytucje prawa spadkowego. Czym się różnią? Jakie są aktualne przepisy?

Możliwość pracy dla osób niepełnosprawnych wprowadza ustawa o asystencji osobistej. W składzie osób oceniających sprawność osoby niepełnosprawnej/niesamodzielnej ma znajdować się jedna osoba o niepełnosprawności odpowiadającej tej która dotknęła osobę starającą się o asystencję. Takie brzmienie przepisów oznacza, że niewidomy ma kwalifikować wnioski o to świadczenie dla niewidomych, sparaliżowani dla sparaliżowanych. Serio potraktowanie tego przepisu oznacza, że w komisjach kwalifikacyjnych powinny być setki osób niepełnosprawnych. Jest to nierealne przy takiej konstrukcji przepisów. Ich autorzy w mojej opinii wiedzieli o tym. Więc od razu wprowadzili wyłączenie reguły "niepełnosprawni oceniają niepełnosprawnych" w postaci dwóch podreguł. Pierwsza podreguła mówi, że osobę niewidomą nie musi oceniać osoba niewidoma tylko "osoba z niepełnosprawnością jak najbardziej zbliżoną do niewidzenia". Potraficie Państwo wskazać rodzaj niepełnosprawności nie będący niewidzeniem a zbliżony do niewidzenia? Bo ja nie. I druga podreguła: "Jak nie ma takiej osoby niepełnosprawnej to po prostu komisja orzeka bez osób niepełnosprawnych. Jest jeszcze trzecia reguła, o której poniżej. Ta reguła nr 3 tłumaczy, kto tak naprawdę zamiast osób niepełnosprawnych będzie zasiadał w komisjach (zwane są "składami").

W przypadku wyrządzenia szkody przez dziecko — na przykład poprzez wybicie szyby piłką, zniszczenie szkolnej ławki czy zarysowanie samochodu podczas jazdy hulajnogą — często pojawia się pytanie o to, kto ponosi konsekwencje takiego zdarzenia. Odpowiedzialność odszkodowawcza spoczywa z reguły na rodzicach, ale może obciążać też samo dziecko, w zależności od takich czynników jak np. wiek czy stopień dojrzałości.

W artykule przedstawiam przykład (za wyrokiem sądu) obliczania zachowku dla rodziny, w której spadkodawca miał trójkę dzieci i trójkę wnuków. Córka przejęła mieszkanie po ojcu na podstawie testamentu, pozostałe dzieci (i wnuki) nie otrzymali nic. Wnuki (3 osoby) dziedziczą dlatego, że ich ojciec (syn zmarłego spadkobiercy) także zmarł. Jak sąd obliczył zachowek? Przedstawiam to krok po kroku.

Osoby posiadające spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie mogą skorzystać z umowy dożywocia. Jak podkreślają notariusze, prowadzi to do zawierania przez seniorów zbliżonych umów, które jednak nie zapewniają tak silnej ochrony.

Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) rozpoczął nabór wniosków w programie „Samodzielność – Aktywność – Mobilność”. Mogą one być składane do dnia 22 października 2026 roku. Dotyczy on dofinansowania do dostosowanego dla osoby z niepełnosprawnością samochodu.

Kolejna kampania Dzieciństwo Bez Przemocy ruszyła 5 października 2026 roku i trwać będzie do 19 listopada br. Tegoroczna zwraca uwagę na przemoc psychiczną. To ponad 4 tys. inicjatyw edukacyjnych w całej Polsce, a na zakończenie akcji podświetlenie na czerwono przeszło 2 tys. budynków.

Śmierć bliskiej osoby wiąże się nie tylko z formalnościami dotyczącymi spadku czy renty rodzinnej. W niektórych przypadkach po zmarłym pozostają również środki zgromadzone w Otwartym Funduszu Emerytalnym (OFE) oraz na subkoncie prowadzonym przez ZUS. Nie wszystkie środki emerytalne przepadają po śmierci ubezpieczonego. Dla rodziny szczególnie istotne jest ustalenie, czy zmarły był członkiem OFE, czy posiadał subkonto w ZUS oraz kto został wskazany jako osoba uprawniona do otrzymania środków. Zasady ich podziału są określone przepisami i nie zawsze odpowiadają zasadom dziedziczenia ustawowego.

Kłopoty wynikają nie tylko z inflacji, która "zżera" zasiłek pielęgnacyjny. I to od 2019 r. Stale wartość 215,84 zł. Dodatkowo dziś jest przesądzone (prawie na 100%), że w 2026 r. i i 2027 r. ta sytuacja się utrzyma - nie będzie podwyżki zasiłku pielęgnacyjnego. Dla osób niepełnosprawnych ze stopniem niepełnosprawności umiarkowanym (lekki nie otrzymuje zasiłku pielęgnacyjnego) na horyzoncie jest nowy (poważniejszy) problem - coraz większe znaczenie testów sprawności osoby niepełnosprawnej i (symetrycznie) coraz mniejsze znaczenia orzeczenia o niepełnosprawności. Np. dodatek dopełniający do renty socjalnej zależny jest od orzeczenia o niesamodzielności, a świadczenie wspierające od testu zdolności do samodzielności jakim jest poziom potrzeby wsparcia.

Pomimo że ZUS po uzyskaniu „poświadczenia życia” wznowił wypłatę emerytury, to uczynił do dopiero od daty złożenia wniosku przez ubezpieczoną, nie zaś od daty faktycznego wstrzymania świadczenia. Emeryt jest pozbawiony przez ZUS emerytury za okres, w którym prawo do jej otrzymywania bez wątpienia mu przysługiwało.

Mamy dziś – i moim zdaniem tak będzie również w przyszłości – do czynienia z coraz mniejszym znaczeniem orzeczeń o niepełnosprawności. Formalnie nic się nie zmieniło, ale w praktyce, w perspektywie do 2030 r., najcenniejsze świadczenia będą zależne od testów sprawności osoby niepełnosprawnej. Dla przykładu: świadczenie wspierające to ponad 4000 zł miesięcznie za 95–100 punktów, podczas gdy zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł.Takim testem jest ustalanie poziomu potrzeby wsparcia w przypadku świadczenia wspierającego. Ta niepewna dla osób niepełnosprawnych przyszłość do 2030 r. wynika jasno z analizy wydarzeń z 2024 i 2025 r. Źle wygląda to przede wszystkim dla osób z lekkim i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.Ostatnie dwa lata pokazały przekierowanie środków finansowych na rzecz osób niepełnosprawnych z wysokim stopniem niesamodzielności. Nie wystarczy już samo posiadanie orzeczenia – nawet stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie gwarantuje otrzymania najważniejszych świadczeń.Orzeczenia wydawane przez lekarzy są w praktyce wypierane przez ustalenia dotyczące rzeczywistej niesamodzielności osoby niepełnosprawnej. Co więcej, tej niesamodzielności nie ocenia już wyłącznie lekarz. Punkty potrzebne do uzyskania świadczenia wspierającego mogą ustalać m.in. pedagog, pracownik socjalny, doradca zawodowy, pielęgniarka, pielęgniarz, fizjoterapeuta czy psycholog.

W aktualnym stanie prawnym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł przyznać świadczenie rentowe. Potrzebne jest do tego odrębne postępowanie orzecznicze.

W mijający weekend odbył się festiwal praw człowieka na 20-lecie organizacji Humanity on Action. Jedno ze spotkań dotyczyło osób z niepełnosprawnościami na którym w kwestii dostępności - wydarzeń bądź miejsc wypowiadali się sami zainteresowani. Na co zwrócili uwagę?