Sprawy rodzinne

Czy wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON) może przyznać punkty bez osobistego badania? O możliwość otrzymania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia na podstawie dokumentacji medycznej często pytają osoby z niepełnosprawnościami. Jakie są przepisy i szanse na ich zmianę?

Tylko co piąta uprawniona osoba zgłasza się po środki z subkonta ZUS po zmarłym. W efekcie setki milionów złotych pozostają niewypłacone – często wyłącznie z powodu braku wiedzy o przysługujących prawach.

Już kolejny sezon w systemie podatkowym obowiązuje zwolnienie przeznaczone dla osób, które pozostają aktywne zawodowo mimo osiągnięcia wieku emerytalnego. Ulga dla pracującego seniora jest preferencją, z której chętnie korzystają podatnicy. Trzeba jednak pamiętać, że jest ona niejednokrotnie problematyczna i trudna w rozliczeniu. A także, że nie przysługuje każdemu seniorowi.

Od 1 maja 2026 r. specjalista WZON otrzyma w niektórych województwach za jedną decyzję przyznającą punkty w świadczeniu wspierającym 90 zł brutto (zamiast poprzednio 100 zł–110 zł). Jeżeli będzie to wymagało wizyty domowej, stawka „od decyzji” wyniesie 130 zł (zamiast poprzedniej 150 zł). Obniżkę wynagrodzeń wprowadzają właśnie wojewodowie. Specjaliści z WZON pracują na podstawie powołania do tego zadania przez wojewodów. I to wojewodowie określają ich wynagrodzenie. Decyzja wojewody o obniżce wynagrodzeń, to decyzja rządu, a nie samorządów. Przy czym wynagrodzenie specjalistów WZON zależne jest od liczby wydanych decyzji. Zejście z poziomu 110 zł do 90 zł oznacza obniżkę wynagrodzenia o 18%, ze 100 zł do 90 zł 10%. Nie popełniaj błędu w ocenie, myśląc, że 100 zł za decyzję to dla budżetu niewielkie pieniądze. WZON wydały w kilka lat (od 1 stycznia 2024 r. do połowy kwietnia 2026 r.) około 690 000 decyzji o poziomie potrzeby wsparcia. Przemnóżmy 690 000 decyzji przez stawki 100 zł albo 150 zł i otrzymamy koszt dla budżetu na szokującym poziomie około 75 mln zł. Uważam, że rząd obniżkami chce zaoszczędzić na wynagrodzeniach ludzi pracujących dla osób niepełnosprawnych około 12% (obliczenia własne) z tej kwoty (proporcjonalnie do przyszłej liczby decyzji).

Liczba złożonych w tym roku wniosków o świadczenie wspierające jest niemal dwukrotnie wyższa niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Tak wynika danych przekazanych nam przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jakie błędy najczęściej zdarzają się w formularzach? Jak w wypełnieniu wniosku mogą pomóc pracownicy ZUS?

Przepisy nie określają wprost ile powinny wynosić alimenty, jeżeli rodzic pozostaje bez zatrudnienia. Kodeks rodzinny i opiekuńczy zawiera jednak ważne zasady. Czy możliwe jest zatem zaprzestanie płacenia alimentów, jeśli brakuje stałej pracy? Jak do tego problemu podchodzą sądy? Rozwiewamy wątpliwości.

Stan zdrowia rodzica może wpłynąć na wysokość alimentów na dziecko. W jakim stopniu? Zależy to od konkretnej sytuacji.

Z powrotem cieplejszych i dłuższych dni istnieje możliwość zainteresowania dziecka aktywnościami na świeżym powietrzu. Jedną z nich może być pilotowanie drona. Od jakiego wieku, jakiego rodzaju sprzętem oraz czy samodzielnie może latać dronem uczeń szkoły podstawowej?

Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że już dziś osoby w wieku 60+ stanowią ponad jedną czwartą populacji, a do 2050 r. ich udział wzrośnie do ok. 40%. Stąd też powstają liczne inicjatywy, kursy czy programy. Jednym z nich jest program „Senior w roli głównej” realizowany przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS). Program stanowi kompleksową inicjatywę mającą na celu poprawę zdrowia i jakości życia osób starszych w Polsce. Jego założenia zostały opracowane w oparciu o analizę sytuacji demograficznej i zdrowotnej seniorów. Co zyskają seniorzy na nowej inicjatywie?

Z sygnałów docierających do redakcji także w 2026 r. PZON zabierają z orzeczeń o niepełnosprawności dzieci chorych na autyzm punkt 7 i 8 (ewentualnie jeden z nich). W 2025 r. nastąpiły korzystne zmiany dla dzieci niepełnosprawnych chorujących na choroby rzadkie (ale inne niż autyzm). Pełnomocnik rządu ds. niepełnosprawności Ł. Krasoń wydał wytyczne pozwalające przypisać określonym chorobom łatwiejsze otrzymanie orzeczenia o niepełnosprawności. Jeżeli dziecko jest chore na chorobę z wykazu, to otrzymuje orzeczenie o niepełnosprawności. Wytyczne są bardzo korzystne dla osób niepełnosprawnych. Ale nie obejmują autyzmu. Uzasadnienie tego jest rozsądne - "Są różne stopnie autyzmu. Ciężkie, ale i lekkie. I PZON nie może z góry założyć, że każde dziecko z autyzmem, to z automatu punkt 7 i 8 dający świadczenie pielęgnacyjne." Jednak rodzice mają wrażenie, że wyłączenie autyzmu z wytycznych powoduje seryjnie zaniżanie oceny niepełnosprawności przez PZON, a potem WZON.

Twoja mama ma orzeczenie o niepełnosprawności (stopień znaczny). Choroba jest bardzo poważna i mama waży 30 kg. Przychodzi pracownik MOPS. Daje mamie albo Tobie do wypełnienia ankietę. Przeprowadza wywiad środowiskowy. I MOPS uznaje, że z mamą nie jest tak źle. Twoja mama jest według MOPS całkiem sprawna. Bo np. da radę przejść sama z pokoju do łazienki. Albo sama (choć z trudem i niezgrabnie) zrobi herbatę. W konsekwencji nie ma uzasadnienia, żebyś się opiekował mamą w wymiarze uzasadniającym przyznanie starego świadczenia pielęgnacyjnego (w 2026 r. 3287 zł miesięcznie). Zastanawiasz się. Pracownik MOPS nie jest lekarzem. I właśnie podważa zapisy orzeczenia o niepełnosprawności, które trzymasz w dłoni. Ankietą (mama odpowiadała na pytania, co może sama zrobić) oraz wywiadem środowiskowym. Ten opis to dzień codzienny rodzin z osobami niepełnosprawnymi. Jest to problem w całej Polsce. Pracownicy MOPS przyjmują interpretację prawa, że mają prawo uzupełniać treść orzeczenia o niepełnosprawności pod kątem sprawdzenia samodzielności Twojej mamy. W efekcie w aktach sprawy są jednocześnie: orzeczenie o niepełnosprawności z wskazaniem ciężkiego stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz ustalenia MOPS, że pomimo orzeczenia osoba ta jest samodzielna (z niewielkimi ograniczeniami). Pracownicy MOPS nie są winni tej sytuacji - od lat są szkoleni do interpretacji prawa, że ich zadaniem jest "ukonkretnić" i "sprawdzić" orzeczenie o niepełnosprawności w warunkach domowych osoby niepełnosprawnej. Pomimo tego, że pracownicy MOPS nie są lekarzami są szkoleni do wydawania ocen medycznych, czy dana osoba niepełnosprawna wymaga opieki, czy nie. Pracownicy robią to przy pomocy prostych testów sprawnościowych - "Czy niepełnosprawny chodzi sam po mieszkaniu?", Czy zrobi sobie kromkę chleba", "Czy się sam ubierze?". Tymczasem sędziowie NSA mówią "Tak nie wolno. Nie macie prawa w ten sposób podważać ustaleń lekarzy zawartych w orzeczeniach o niepełnosprawności".

W aktualnym stanie prawnym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest wystarczające, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł przyznać świadczenie rentowe. Potrzebne jest do tego odrębne postępowanie orzecznicze.

Od 15 kwietnia 2026 r. złożysz wniosek o paszport dla dziecka poniżej 12 lat, i to bez drukowania papierów oraz bez wizyty w urzędzie. Co więcej, drugi rodzic może wyrazić zgodę na paszport również w aplikacji. Sprawdź, jak działa nowa usługa i czego potrzebujesz.

Ministerstwo Rodziny odpowiada na pytania o Kartę Dużej Rodziny. Ministerstwo odnosi się do coraz popularniejszego sytemu ulg związanych z tą kartą. I wskazuje, że zniżki na kartę mogą przyznawać instytucje prywatne i publiczne (o zniżkach na końcu prezentowanego artykułu).

Czy świadczenie wspierające jest dochodem w pomocy społecznej? Jak takie pieniądze wpływają na zakres pomocy otrzymywanej w gminie? Oto najważniejsze informacje i aktualne przykłady.

W połowie ubiegłego roku weszły w życie nowe zasady przyznawania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności na czas określony. Czy zmiany wpływają też na orzeczenia wydawane na stałe? Kto może dostać taki dokument w 2026 roku? Co oznacza lista 208 rzadkich chorób? Rozwiewamy wątpliwości.

Projekt reformy pomocy społecznej kładzie nacisk na rozwój mieszkalnictwa wspomaganego, które już dzisiaj może być alternatywą dla pobytu w DPS – poinformowała PAP wiceminister rodziny Katarzyna Nowakowska. Dodała, że wciąż prawie 300 gmin w ogóle nie realizuje usług opiekuńczych.

Przedłużające się postępowanie przed wojewódzkim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności w znaczący sposób wpływają też na sytuację opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Gdy ZUS przyzna świadczenie wspierające z wyrównaniem, to trzeba zwrócić pobierane w tym czasie świadczenie pielęgnacyjne. A jeśli opiekun chce otrzymywać świadczenie przedemerytalne, to nie zdąży zarejestrować się w urzędzie pracy.

Czy dłużnicy alimentacyjny są w Polsce poddawani opresji? Do MRPiPS trafiła petycja, której autor wskazuje, że tak jest i domaga się wprowadzenia konkretnych zmian. Co na to resort rodziny? Znamy już treść odpowiedzi. Sprawa dotyczy ważnego uprawnienia - prawa jazdy.

Nie wiadomo dlaczego świadczenia dla niepełnosprawnych są zależne od wieku nabycia niepełnosprawności (tak jest np. w rencie socjalnej). Najbardziej drastyczna sytuacja była w świadczeniu pielęgnacyjnym (starym). Przepisy mówiły, że niepełnosprawność musi powstać generalnie przed pełnoletniością (wyjątki dla nauki). Jednak w 2014 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że jest to niezgodne z Konstytucją RP - nie ma żadnego uzasadnienia, aby starego świadczenia pielęgnacyjnego nie dostał opiekun osoby niepełnosprawnej niewidomej albo jeżdżącej na wózku od trzydziestego roku życia.

ZUS wyjaśnia kto dostanie w 2026 roku tzw. trzynastą emeryturę, ile wyniesie to świadczenie brutto i netto. W sumie ZUS szacuje, że trzynasta emerytura trafi w tym roku do ponad 10 mln osób. Także KRUS będzie wypłacał 13. emeryturę emerytom i rencistom rolniczym. Ponadto Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie podlaskim wyjaśnia też kto wypłaci trzynastą emeryturę w przypadku tzw. renty wdowiej.

Świadczenie pielęgnacyjne 3386 zł nie jest za pomoc niepełnosprawnym (stopień znaczny) za sprzątanie, pościel, zakupy, posiłki? Częsty element wywiadów środowiskowych. MOPS skrupulatnie gromadzą wykaz prostych czynności opiekuńczych twierdząc, że nie uzasadniają wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego 3287 zł (stare świadczenie). Jest to świadczenie dla opiekunów osób niepełnosprawnych ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Sądy zgadzają się z MOPS. Takie czynności jak np. sprzątanie mieszkania, zmiana pościeli, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, zasadniczo nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dlaczego więc MOPS przegrywają w sądach i opiekunowie mają szanse na świadczenie pielęgnacyjne? Właśnie za te czynności opiekuńcze?

Trudny problem - kto ma rację MOPS czy Czytelniczka? Urzędnicy wysyłający ją do pracy, czy jednak ona uważająca, że nim stanie na nogi, ma prawo do pomocy z MOPS w postaci kilku zasiłków?

Rząd konsekwentnie rozwija system wspierania osób potrzebujących pomocy świadczeniami niepieniężnymi. Ubocznym efektem tego jest trwająca właśnie likwidacja MOPS, które gminy przekształcają krok po kroku w CUS. Dziś rząd zachęca do przekształcania MOPS w CUS. Czym są CUS? To instytucje, które zastąpią (w mojej ocenie) MOPS w perspektywie dekady. Bo mają o wiele więcej niż MOPS uprawnień w zakresie świadczeń niepieniężnych. Na razie jest ich 130, ale już 250 kolejnych gmin jest zainteresowanych powołaniem CUS na swoim terenie (wszystkich gmin w Polsce jest 2479). Niestety w przypadku zainteresowania w małych gminach MOPS musi zniknąć i przekształcić się w CUS (w większych miastach może być jednocześnie CUS i MOPS). Mnie prywatnie niepokoi bardzo duży nacisk na świadczenia niepieniężne w CUS. Obawiam się, że w przyszłości będą one dominowały nad świadczeniami pieniężnymi takimi jak zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne czy świadczenie wspierające (to ostatnie wypłaca ZUS, a nie MOPS ale chodzi mi tu o proporcje między pieniędzmi w ręku osoby potrzebującej, a tylko usługą niepieniężną dla niej nawet tak ważną jak zapewnienie mieszkania treningowego czy opieka wytchnieniowa).

„Stare” świadczenie pielęgnacyjne może otrzymać osoba niepełnosprawna ze stopniem umiarkowanym niepełnosprawności (oczywiście jako opiekun). Osoba ta może bowiem podjąć pracę, a warunkiem otrzymania tego świadczenia była sytuacja, kiedy opiekun dokonywał wyboru: 1) będę pracował albo 2) będą opiekunem osoby niepełnosprawnej. Wniosek? Opiekunem osoby niepełnosprawnej ze znacznym stopień niepełnosprawności, nie może być inna osoba niepełnosprawna (stopień umiarkowany albo lekki), która nie może pracować (potencjalnie). Jeżeli jednak osoba niepełnosprawna może pracować, to hipotetycznie może otrzymać status opiekuna i świadczenie pielęgnacyjne (stare).