Emerytury, ZUS

Zatrudnienie osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności oznacza dla pracodawcy nowe uprawnienia pracownika, ale też realne wsparcie finansowe. Kłopot w tym, że urlop, turnus i skrócona norma czasu pracy dla takich pracowników rządzą się innymi zasadami niż typowe świadczenia pracownicze, a część dodatkowych benefitów potrafi zamienić się w opodatkowany i oskładkowany przychód. Poniżej praktyczny przewodnik dla działu kadr i płac oraz właściciela firmy: co przysługuje z mocy prawa, co pracodawca ma obowiązek zapewnić, co może przyznać dobrowolnie oraz jakie są tego skutki w PIT i ZUS.

Już ponad 160 tysięcy Polaków dostaje emerytury i renty z Niemiec. To duża grupa osób, która korzysta z unijnych przepisów o ubezpieczeniach. W siedzibie ZUS w Lublinie trwają właśnie dni poradnictwa emerytalno-rentowego dla osób, które pracowały lub pracują u naszego zachodniego sąsiada.

W ostatnim czasie ponownie zawrzało na temat wieku emerytalnego kobiet – ministra funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, przedstawiła propozycję zrównania wieku emerytalnego bezdzietnych kobiet i mężczyzn. „Jeżeli kobieta ma dzieci – to wtedy jest inny wiek emerytalny. A jeżeli nie ma dzieci, a dzisiaj co druga kobieta ma taki (najczęściej) wybór życiowy, że nie ma dzieci – to powinna mieć tak samo ustawiony system emerytalny jak mężczyźni.” Podobny postulat, od października 2025 r., znajduje się na biurku prezydenta Karola Nawrockiego. Czy kobiety, które nie posiadają dzieci, będą pracować 5 lat dłużej?

Tysiące byłych pracowników Polskich Kolei Państwowych mierzy się z zaniżaniem kapitału początkowego przez ZUS za pracę w latach 80. Restrykcyjna interpretacja przepisów sprzed transformacji ustrojowej przez organ rentowy skutkuje drastycznym obniżeniem ostatecznej wartości świadczeń emerytalnych.

Wprowadzone reformy systemowe dla osób z niepełnosprawnościami - w tym dodatek dopełniający do renty socjalnej oraz nowe świadczenie wspierające - dają szansę na znacznie wyższe wsparcie finansowe. Aby jednak nie stracić prawa do należnych pieniędzy lub pełnego wyrównania wstecz, kluczowe jest dotrzymanie terminów urzędowych. Jakie dokumenty i wnioski należy złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz innych instytucji, aby zabezpieczyć swoje prawa do świadczeń?

Cyfryzacja polskiego systemu świadczeń miała ułatwić życie seniorom, jednak dla wielu z nich stała się źródłem sporego stresu i nieporozumień. Odkąd ZUS przestał automatycznie wysyłać tradycyjne, plastikowe karty i postawił na zieloną mLegitymację w telefonie, w sieci aż wrze. Wrzesień to czas powrotów z urlopów i wzmożonych wyjazdów, a to oznacza częstsze kontrole biletów w pociągach czy autobusach. Co zrobić, gdy aplikacja mObywatel nagle odmówi posłuszeństwa, a kontroler żąda dokumentu uprawniającego do ulgi? Jak uniknąć bolesnej kary, jak rozwiązać najczęstsze błędy techniczne i jak legalnie wrócić do tradycyjnego plastiku?

Dodatkowe pieniądze z ZUS mogą trafić na konto emeryta całkowicie automatycznie, bez konieczności składania jakichkolwiek dokumentów czy odwiedzania urzędów. ZUS sam pilnuje kluczowych terminów, aby w odpowiednim momencie podwyższyć comiesięczny przelew. Chodzi o popularny dodatek pielęgnacyjny, który po zsumowaniu daje seniorom ponad 4400 zł ekstra w skali roku. Kto dokładnie może liczyć na te pieniądze i jaki jest jedyny warunek?

Najzamożniejszy polski emeryt otrzymuje 54 tys. 72 zł miesięcznie i mieszka w województwie śląskim. Także drugą co do wysokości emeryturę – 53,5 tys. zł – otrzymuje Ślązak. Podium zamyka osoba z woj. mazowieckiego, która co miesiąc dostaje 45,3 tys. zł – podał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Od 1 lipca 2025 r. owdowiałe seniorki i seniorzy – w ramach tzw. renty wdowiej – mogą pobierać jednocześnie własne świadczenie emerytalno-rentowe i rentę rodzinną (stanowiącą część emerytury lub renty po zmarłym mężu lub żonie). W zależności od wybranej konfiguracji – jest to aktualnie 15% własnego świadczenia i 100% renty rodzinnej lub 15% renty rodzinnej i 100% własnego świadczenia. Od 1 stycznia 2027 r. wysokość własnego świadczenia lub odpowiednio renty rodzinnej wypłacanej w zbiegu (w ramach tzw. renty wdowiej), wzrośnie natomiast z 15% do 25%. Niektóre owdowiałe Polki i Polacy, mogą jednak liczyć na jeszcze wyższe świadczenia – sięgające nawet 55% lub 60% emerytury lub renty zmarłego współmałżonka lub współmałżonki.

Nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. i wprowadziła do polskiego systemu prawnego tzw. rentę wdowią, dla niektórych seniorów, którym został (lub w przyszłości miał zostać) przyznany dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem przez nich 75 roku życia – skutkuje tym, że w praktyce, dodatek ten nie będzie im wypłacany (lub zostanie wypłacony w odpowiednio pomniejszonej wysokości), w związku z przekroczeniem ustawowego limitu wypłacanych im świadczeń. Czyli niejako – w związku ze zbyt dużymi dochodami (wynikającymi z wypłacaniem im w zbiegu kilku świadczeń), choć – co do zasady – dodatek pielęgnacyjny przysługuje z urzędu i nie jest uzależniony od kryterium dochodowego. W sprawie „iluzorycznego świadczenia, nieprzekładającego się na faktyczną poprawę sytuacji materialnej osób uprawnionych” do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej interweniował RPO.

Polski rząd chce umowy o zabezpieczeniu społecznym z Brazylią - jak podaje „Rz”. Byłoby to 15. państwo, którego obywatele zostaliby włączeni do polskiego systemu ubezpieczeń społecznych.

Jeszcze kilkanaście lat temu to była w Polsce rzadkość. Teraz liczba tych, którzy dożywają setki systematycznie rośnie, a prognozy wskazują, że ten trend będzie się utrzymywał. Stulatkowie mogą liczyć nie tylko na wyjątkowy jubileusz, ale także na specjalne świadczenie honorowe wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Od ostatniej waloryzacji jego wysokość jest wyższa i zbliża się do siedmiu tysięcy złotych miesięcznie.

Skąd te roszady w terminach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmieni harmonogram wypłat świadczeń, ponieważ we wrześniu dwa ustawowe dni przekazywania emerytur przypadają w dni wolne od pracy. Dzięki pieniądze trafią do seniorów wcześniej. Co ważne, emeryci dostaną dodatkowy zastrzyk gotówki. We wrześniu trafi do nich także czternastka.

Miliony złotych należności wobec ZUS mogą zostać umorzone z mocy prawa. Rząd przyjął projekt przepisów, które mają zakończyć wieloletnie i kosztowne postępowania egzekucyjne dotyczące składek powstałych przed 1 stycznia 1999 r. Co ważne, osoby objęte zmianami nie będą musiały składać wniosku o umorzenie. Jest jednak istotny wyjątek, o którym warto wiedzieć.

W większości województw czas oczekiwania na wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia wynosi między 3 a 4 miesiące. Tak wynika z odpowiedzi Pełnomocniczki Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych na jedną z interpelacji poselskich. Wiceminister Monika Sikora zapewnia, iż stale zwiększa się odsetek rozpatrzonych wniosków.

Sposób na szybką wypłatę emerytury to przelew na konto. Pieniądze docierają tego samego dnia. Nie trzeba czekać na listonosza. Okazuje się, że seniorzy coraz chętniej zakładają rachunki i korzystają z kart płatniczych.

Wrześniowa wypłata dla wielu emerytów i rencistów będzie znacznie wyższa niż zazwyczaj. Na rachunkach seniorów może pojawić się nawet niemal dwukrotność podstawowego świadczenia. Najwięcej zyskają osoby pobierające niższe emerytury. Jednak nie każdy otrzyma pełną dodatkową kwotę. Część seniorów dostanie ją pomniejszoną, a niektórzy nie zobaczą dodatkowych pieniędzy wcale.

ZUS przedstawił dane dotyczące zwolnień lekarskich za pierwsze półrocze 2026 roku. Liczba wystawionych zaświadczeń spadła, ale łączna liczba dni absencji zmieniła się tylko nieznacznie. Jednocześnie coraz większy udział w nieobecnościach mają urazy i zatrucia oraz zaburzenia psychiczne.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało o rozpoczęciu prac legislacyjnych nad wprowadzeniem dodatku dopełniającego dla kolejnych grup rencistów niezdolnych do samodzielnej egzystencji (m.in. chorobowych). Z odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi Praw Obywatelskich wynika, iż dalsze działania w tym zakresie uzależnione są od kwestii finansowych.

Nowotwory wiążą się zwykle z długotrwałą niezdolnością do pracy. Z jakich świadczeń z ZUS można korzystać po wyczerpaniu zasiłku chorobowego w przypadku choroby nowotworowej?

W dniu 15 lipca 2026 r. GUS wydał komunikat w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2026 r. w stosunku do pierwszego półrocza 2025 r. Choć, biorąc pod uwagę literalne brzmienie projektowanego art. 89a ust. 1 i 5 ustawy FUS, który przewiduje dodatkową waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych – nie jest to wskaźnik za pierwsze półrocze roku 2026, w stosunku do drugiego półrocza roku 2025 i nie dotyczy on stricte wzrostu cen dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów – z dużym prawdopodobieństwem, na jego podstawie, już dzisiaj, możemy udzielić odpowiedzi na pytanie – czy we wrześniu 2026 r. będzie miała miejsce druga waloryzacja emerytur i rent (a zatem – czy seniorzy mogą liczyć na kolejną podwyżkę świadczeń?).

ZUS wypłacił ponad 10,8 mld zł na świadczenia z programu Aktywny Rodzic. Do 31 lipca 2026 r. wpłynęło 1,20 mln wniosków. Początek września to moment, w którym wielu rodziców zapisuje dzieci do żłobków - a to dobry czas, by sprawdzić, czy warto zmienić rodzaj pobieranego wsparcia. Jak to zrobić? Wyjaśnił to ZUS w komunikacie.

Od stycznia 2027 roku blisko milion seniorów w Polsce otrzyma wyższe przelewy z ZUS. Wskaźnik drugiego świadczenia w ramach renty wdowiej wzrośnie z obecnych 15 proc. do 25 proc. Zmiana ta bezpośrednio przełoży się na większy zastrzyk gotówki dla wdów i wdowców. Do tej pory dodatkowe 15 proc. podwyższało emeryturę średnio o 379,10 zł miesięcznie. Od nowego roku ta dopłata będzie znacznie bardziej odczuwalna.

ZUS podjął próbę rewolucyjnej zmiany w sposobie wypłaty świadczeń i zaproponował całkowitą likwidację przekazów pocztowych. Zgodnie z planem urzędników, emerytury i renty miały trafiać wyłącznie na rachunki bankowe. Projekt wywołał ogromny niepokój wśród setek tysięcy seniorów, którzy wciąż odbierają gotówkę z rąk listonosza. W sprawę wmieszało się Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które podjęło ostateczną decyzję w sprawie przyszłości tradycyjnych wypłat.

W 2026 roku możesz otrzymać nawet 1500 zł miesięcznie pod warunkiem, że jesteś rodzicem lub opiekunem prawnym. W przypadku dzieci z odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności kwota wzrasta do 1900 zł. Sprawdź komu przysługuje świadczenie, do jakiego wieku dziecka można je pobierać i jak złożyć wniosek.