Konsument i umowy

Debata o Towarzystwach Budownictwa Społecznego zbyt często sprowadzana jest do ogólnych deklaracji o stabilności najmu, społecznej funkcji mieszkalnictwa i ochronie zasobu. Znacznie rzadziej zadaje się pytanie bardziej podstawowe: kto jest rzeczywistym beneficjentem obecnego modelu TBS z punktu widzenia przepływu pieniędzy, struktury kosztów i skutków majątkowych?

Debata dotycząca kredytów złotowych opartych na WIBOR bardzo często koncentruje się na konstrukcji umów kredytowych. W przestrzeni publicznej można odnieść wrażenie, że głównym przedmiotem sporu jest sposób implementacji WIBOR do umowy, obowiązki informacyjne banku czy przejrzystość klauzuli zmiennego oprocentowania. To jednak tylko część rzeczywistego problemu. Z perspektywy systemowej najpoważniejsze ryzyko dla sektora bankowego – ale także dla całego systemu finansowego – nie dotyczy wcale samej konstrukcji umów, lecz możliwości zakwestionowania sposobu ustalania samej stawki WIBOR w okresie sprzed pełnego reżimu nadzorczego wynikającego z rozporządzenia BMR. Jeżeli bowiem pojawiłoby się przekonujące wykazanie nieprawidłowości w funkcjonowaniu samego benchmarku, konsekwencje mogłyby być znacznie poważniejsze niż w sporach dotyczących jedynie treści umów.

To koniec gry pozorów w polskim e‑commerce. UOKiK rusza z ostrą egzekucją wobec sklepów, które fałszują opinie i manipulują recenzjami. Stawką są milionowe kary - nawet do 10 proc. obrotu firmy i do 2 mln zł dla menedżerów. Ale prawdziwa rewolucja dotyczy konsumentów: jeśli sklep oszukiwał na opiniach, towar można oddać nawet po roku od zakupu. Do akcji wchodzą też algorytmy AI, które zaczynają wycinać nieuczciwe sklepy z rynku. Tak wygląda nowa rzeczywistość zakupów online w Polsce.

Od około 2 lat obserwujemy wzrost zainteresowania tematem sankcji kredytu darmowego, zarówno na salach sądowych jak i w przestrzeni publicznej. Obecnie obserwowany wzmożony wzrost zainteresowania tematem sankcji kredytu darmowego (SKD) może dziwić, zważywszy, że taka instytucja w prawie krajowym została wprowadzona już w 2002 r., wraz z wejściem w życie Ustawy o kredycie konsumenckim z 20 lipca 2001 r. (obowiązującej do 18 grudnia 2011 r., kiedy to została zastąpiona przez obecnie obowiązującą Ustawę o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r.). Przez przeszło 20 lat obowiązywania przepisów o SKD instytucja ta nie wzbudzała większych kontrowersji i nie była podstawą do formułowania masowych powództw wytaczanych przez konsumentów przeciwko instytucjom finansowym. Zarówno więc rynek finansowy jak i wielu sądowych praktyków jest zaskoczonych, że dyskusja na temat interpretacji przepisów obowiązujących w różnych wersjach od przeszło dwóch dekad toczona jest na szeroką skalę dopiero obecnie.

Niniejszy artykuł stanowi polemikę z artykułem autorstwa Macieja Rudke, dziennikarza Business Insider Polska, pt. „Chciał darmowego kredytu, dostał słony rachunek. Historia, która daje do myślenia”. Tekst ten wpisuje się w szerszą debatę dotyczącą sankcji kredytu darmowego, jednak – w mojej ocenie – przedstawia obraz niepełny, oparty na wybranych przykładach i uproszczonych wnioskach. W szczególności eksponuje jednostkowy przypadek przegranej sprawy, który nie oddaje ani rzeczywistej dynamiki rynku, ani rzeczywistej skali zjawiska. Celem niniejszego opracowania jest uzupełnienie tej narracji o dane, kontekst oraz perspektywę praktyczną, wynikającą z obserwacji rynku i analizy liczbowej sporów dotyczących sankcji kredytu darmowego.

Uchwalona przez Sejm 13 marca 2026 r. nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw umożliwić ma rozwód w urzędzie stanu cywilnego i tym samym uprościć formalne zakończenie małżeństwa – szczególnie w przypadku par bez dzieci, które są zgodne co do decyzji o rozstaniu. Jednak nawet najszybsza procedura administracyjna nie rozwiązuje jednego z najtrudniejszych problemów byłych partnerów: wspólnego kredytu hipotecznego.

Przez wiele lat klienci zaciągający kredyty hipoteczne w Polsce otrzymywali bardzo podobne wyjaśnienie mechanizmu oprocentowania kredytu. W materiałach marketingowych banków, w szkoleniach dla pośredników kredytowych oraz w rozmowach sprzedażowych powtarzano prosty schemat: bank zarabia na marży, natomiast WIBOR odzwierciedla koszt pieniądza dla banku. Taki sposób prezentacji konstrukcji kredytu budował w świadomości klientów bardzo konkretny obraz ekonomiczny. Bank przedstawiany był jako instytucja, która jedynie przenosi na kredytobiorcę koszt pozyskania pieniądza, natomiast jego wynagrodzeniem jest wyłącznie marża kredytowa. W ostatnich latach coraz częściej pojawiają się jednak wypowiedzi przedstawicieli sektora finansowego oraz administratora wskaźnika WIBOR, które pokazują, że taki sposób tłumaczenia mechanizmu oprocentowania był – w najlepszym wypadku – znacznym uproszczeniem, a w najgorszym mógł stanowić wprowadzającą w błąd narrację ekonomiczną.

Wprawdzie zakupy w sklepach internetowych z innych krajów Unii Europejskiej są dziś równie proste i bezpieczne jak te lokalne, to jednak niektóre szczegóły mogą rodzić wątpliwości. Kto pokrywa koszt odesłania przesyłki? W jakim terminie można odstąpić od umowy? Kilka praktycznych wskazówek przygotowało Europejskie Centrum Konsumenckie działające przy UOKiK.

Rozpoczęcie rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 zaowocowało skokiem cen wielu surowców na bardzo wysokie, czasem wręcz historyczne poziomy. Przełożyło się to na inflację, która w Polsce wzrosła do szczytowej wartości 17,9% r/r w październiku 2022 (+8,5 punktu procentowego względem inflacji 9,4% r/r w styczniu 2022). Choć Bliski Wschód kojarzy się głównie z ropą naftową, to także m. in. sektor rolny może ucierpieć na skutek wojny z Iranem, co bezpośrednio przełoży się na ryzyko inflacyjne w Polsce i Europie.

W sporach dotyczących kredytów konsumenckich coraz częściej pojawia się problem wykraczający poza samą wysokość zobowiązania kredytowego. Chodzi o konsekwencje zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego (SKD) dla prawa banku do przetwarzania danych kredytobiorcy w Biurze Informacji Kredytowej (BIK) bez jego zgody. W praktyce coraz więcej spraw pokazuje, że zastosowanie sankcji kredytu darmowego może podważyć podstawę prawną dalszego przetwarzania danych kredytobiorcy po wygaśnięciu zobowiązania. Szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy bank uzasadnia przetwarzanie danych wystąpieniem opóźnienia w spłacie kredytu przekraczającego 60 dni.

Globalizacja rynku oraz swoboda przepływu towarów i usług w ramach Unii Europejskiej stwarzają wiele możliwości międzynarodowej współpracy biznesowej dla polskich firm i powodują, że coraz więcej polskich podmiotów nawiązuje relacje biznesowe z partnerami zagranicznymi. Taka kooperacja to z jednaj strony ogromna szansa na dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa, a z drugiej konieczność stawienia czoła nowym wyzwaniom prawnym i organizacyjnym. To, co w relacjach krajowych wydaje się oczywiste, na gruncie międzynarodowym może stać się źródłem zupełnie niepotrzebnych i skomplikowanych sporów. Wybór prawa i sądu, forma dokumentów i podpisów czy kwestie językowe to fundamenty, które muszą zostać precyzyjnie określone w umowie, aby obydwie strony międzynarodowej transakcji czuły się komfortowo na gruncie praktycznej współpracy.

Dyskusja o kredytach opartych na WIBOR dopiero się rozpoczyna. Jej wynik będzie zależał nie od prostego podziału na „stare” i „nowe” umowy, lecz od szczegółowej analizy konkretnych postanowień umownych oraz standardów informacyjnych stosowanych przez banki.

Atak USA i Izraela na Iran wywrócił plany tysięcy Polaków. Rakiety spadają na Dubaj, Katar, nawet Cypr, a loty z największego regionalnego hubu Dubai International Airport stanęły. Jeśli masz wykupioną wycieczkę w ten region, lub do Azji z przesiadką w Dubaju, możesz odzyskać całą wpłaconą kasę. Prawo stoi po twojej stronie. Sprawdź, jak skutecznie zrezygnować z wycieczki i nie stracić ani grosza.

Żyjemy w erze cyfrowego przyspieszenia. Zlecenia transportowe dogrywamy na giełdach i komunikatorach, szczegóły sesji zdjęciowych ustalamy w mailach, a podwykonawców instruujemy przez SMS-y. Mimo to, gdy dochodzi do sporu o pieniądze, wciąż słyszymy tę samą, błędną linię obrony: „Przecież niczego nie podpisałem, nie ma żadnej umowy”.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 lutego 2026 r. w sprawie C-471/24 (PKO BP) natychmiast stał się podstawą przekazu sektora bankowego: „WIBOR jest legalny”, „sądy nie mogą badać wskaźnika”, „spór został zamknięty”. Tymczasem uważna lektura orzeczenia prowadzi do znacznie bardziej ostrożnych wniosków. TSUE analizował bowiem konkretną umowę zawartą w 2019 r., a jego rozważania opierają się na założeniu zgodności WIBOR z rozporządzeniem BMR. W tym miejscu pojawia się jednak istotna wątpliwość: czy Trybunał oraz sąd krajowy poprawnie uchwycili chronologię procesu objęcia WIBOR pełnym nadzorem licencyjnym?

Kolejne postanowienia Sądu Najwyższego – wydane po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca br. – wyraźnie wskazują: po unieważnieniu umowy „frankowej” strony powinny rozliczać się według teorii salda, a nie mnożyć roszczenia w dwóch kondykcjach. Mimo to część sądów powszechnych wciąż idzie pod prąd i „trzyma się” starej linii orzeczniczej - pisze Aneta Ciechowicz-Jaworska radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych Aneta Ciechowicz-Jaworska Bartłomiej Ślażyński. Korzystają na tym głównie kancelarie, niekoniecznie kredytobiorcy – co zauważa Ministerstwo Sprawiedliwości.

Wyrok TSUE w sprawie WIBOR, jak można się było spodziewać nie przyniósł jakiegoś rewolucyjnego rozstrzygnięcia, które całkowicie satysfakcjonowałyby obie strony sporu, ale też nie zamknął drogi kredytobiorcom. Trybunał, co prawda nie zakwestionował samego wskaźnika i metodologii ustalania tego wskaźnika, ale jednocześnie jasno wskazał, że kluczowe będą obowiązki informacyjne banków. To właśnie na tym polu mogą rozstrzygnąć się tysiące sporów o kredyty złotowe. Należy też przypomnieć, że dzisiejsze rozstrzygniecie TSUE dotyczy umowy kredytu hipotecznego zawartej już po wejściu w życie rozporządzenia BMR.

Ciągła obserwacja sporów frankowych związana z kolejnymi rozstrzygnięciami wydawanymi przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który niejako zainicjował lawiny sporów frankowych w polskich sądach, nadal nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie czy w toku jednego postępowania uda się zamknąć kompleksowe rozliczenie stron uznanej za nieważną umowy, na czym tak naprawdę najbardziej zależy każdej ze stron postępowania.

Projekt specustawy dotyczącej programu „Czyste Powietrze” zakłada wstrzymanie dochodzenia wierzytelności od osób poszkodowanych oraz skierowanie roszczeń wobec nieuczciwych wykonawców. Jak poinformował PAP wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta, dokument ma w czwartek trafić do konsultacji społecznych.

PKO BP ocenia, że czwartkowy wyrok TSUE w sprawie kredytów opartych na wskaźniku WIBOR potwierdza prawidłowość jego stosowania w umowach z konsumentami. Zdaniem banku orzeczenie nie daje podstaw do podważania umów kredytowych opartych na WIBOR.

Od kilku dni w przestrzeni medialnej znów pojawia się znany już schemat: zbliża się orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE, więc należy zapowiedzieć „moment przełomowy”, „początek lawiny pozwów” i „historyczne rozstrzygnięcie”, które rzekomo ma wywrócić do góry nogami rynek kredytów w Polsce. Artykuł Karoliny Pilawskiej wpisuje się dokładnie w ten scenariusz. Dlatego czuję się w obowiązku po raz kolejny tę narrację ostudzić.

Pokolenie Z już tego nie kupuje: nie liczy się dla nich to, co reklamują ludzie znani w social mediach. Zgodnie z przeprowadzonymi na całym świecie badaniami jesteśmy świadkami końca ery influencerów. Jak pokolenie Z podejmuje swoje decyzje zakupowe? Oto wyniki raportu.

Potrącenie legalne. Odsetki do przeliczenia. Koszty procesu - niewiadoma. Ministerstwo Sprawiedliwości nie zostawia wątpliwości: wyrok TSUE z 22 stycznia 2026 r. (sprawa Herchoski) zmienia układ sił w sporach frankowych. Resort traktuje orzeczenie jako potwierdzenie założeń nowej ustawy przyspieszającej te postępowania. Dla frankowiczów i ich prawników to sygnał do rewizji strategii, a sądy właśnie dostały nowe wytyczne z Brukseli.

Problem klauzul awaryjnych nie jest marginalny ani techniczny. Dotyczy samego rdzenia umowy kredytowej – sposobu ustalania ceny. Brak odniesienia do zaprzestania publikacji WIBOR-u należy traktować jako dowód na to, że mechanizm zmiennego oprocentowania nie został prawidłowo uzgodniony.

Sąd Najwyższy uchylił nakaz zapłaty sprzed 19 lat, wydany bez zbadania umowy przewidującej odsetki w wysokości 3285 proc. rocznie. Wyrok z 4 grudnia 2025 r. (II NSNc 192/24) jednoznacznie potwierdza, że kontrola nieuczciwych klauzul umownych jest obowiązkiem sądu działającego z urzędu, wynikającym zarówno z Konstytucji RP, jak i prawa Unii Europejskiej.